K.u.k. Ulanen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

K.u.k. Ulanen (z niem. Cesarscy i Królewscy Ułani) – jedna z formacji kawalerii okresu Monarchii Austro-Węgierskiej.

W roku 1784 podczas panowania Józefa II postanowiono powołać ochotnicze formacje ułanów przeznaczone do obrony habsburskiego dziedzictwa w Niderlandach. Do tworzenia oddziału liczącego 300 towarzyszy i 300 pocztowych przystąpiono w Galicji i Lodomerii w niegdyś polskich, a od 1772 roku (I rozbiór Polski) austriackich prowincjach. Formacja została powołana jedynie na czas wojny. Jeszcze w końcu tego samego roku podjęto decyzję o zachowaniu oddziału i jego rozbudowie, w roku 1785 jego liczebność zwiększyła się do trzech dywizjonów, które zostały przydzielone do pułków szwoleżerów Lobkowitza, Levenehra i Modena. W roku 1786 takie pododdziały otrzymały pozostałe pułki szwoleżerów.

1 listopada 1791 roku po zakończeniu VIII wojny z Turcją z tych dywizjonów utworzono regularny Pułk Ułanów. W roku 1798 pułk ten otrzymał numer 1 i od tego momentu nosił nazwę 1 Galicyjski Pułk Ułanów.

2 Pułk Ułanów utworzono roku 1798 z części byłego Ochotniczego Korpusu Ułanów (Ulanen Freiwilligen Corps) sformowanego w roku 1791 przez majora Degelmana. W latach 1801 i 1813 utworzono kolejne dwa pułki ułanów, które otrzymały numery 3 i 4.

W roku 1851 została znacznie powiększona liczba pułków ułańskich, częściowo odbyło się to drogą przeobrażenia innych pułków (huzarzy i dragoni), a częściowo poprzez skompletowanie od nowa z oficerów i części pododdziałów innych pułków ułańskich. Ponadto z jednostek ochotniczych stworzono chorwacko–słoweński 5 Pułk Ułanów. Od tej pory istniało 11 pułków ułanów. Wkrótce w roku 1854 roku sformowano 12 Pułk Ułanów, a w 1862 Ochotniczy Pułk Ułanów sformowany z pododdziałów zabranych z innych pułków przemianowano na 13 Galicyjski Pułk Ułanów.

Po zakończeniu likwidacji Pogranicza Wojskowego (Militärgrenze) nastąpiła ostatnia poważniejsza reorganizacja kawalerii austriackiej. Wtedy przekształcono 9 Pułk Ułanów w 10 Pułk Dragonów, a 10 Pułk Ułanów na 16 Pułk Huzarów. Numeracja pozostałych pułków nie uległa zmianie, tak wiec pod koniec XIX wieku istniało 11 pułków ułanów które nosiły numeracje od 1 do 8 i od 11 do 13, numery 9 i 10 pozostały nieobsadzone.

Umundurowanie i uzbrojenie ułanów w znacznej mierze naśladowało polskich ułanów – typowe było nakrycie głowy, czapka nazwana później "tatarką" – z jej kwadratowym denkiem, które utrzymało się do I wojny światowej. Do nazewnictwa części umundurowania weszło również wiele polskich określeń (kurtka, czapka, pas, ładownica itd.).

Ułani byli uzbrojeni w lekkie szable kawaleryjskie, pistolety i lance, na końcu której łopotał czarno–żółty proporczyk z rozcięciem pośrodku. Od początku XIX wieku w każdym szwadronie 16 żołnierzy zamiast w lance było uzbrojonych w kawaleryjskie sztucery. W roku 1884 wycofano wszystkie lance uzbrajając ułanów w karabinki kawaleryjskie.

Ułani wraz z huzarami byli zaliczani do "lekkiej jazdy".

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]