Adolf Pawiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adolf Pawiński
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 czerwca 1840
Zgierz
Data i miejsce śmierci 23 sierpnia 1896
Grodzisk Mazowiecki
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Zawód historyk, archiwista
Tytuł naukowy profesor zwyczajny
Alma Mater Petersburski Uniwersytet Państwowy,
Uniwersytet Dorpacki
Rodzice Jan Pawiński
Małżeństwo Aniela Moldenhawer
Dzieci Maria Chrostowska
Krewni i powinowaci Aleksander Moldenhawer (szwagier)
Bronisław Chrostowski (zięć)
Grobowiec rodziny Pawińskich na warszawskich Powązkach

Adolf Stanisław Pawiński (ur. 7 czerwca 1840[1] w Zgierzu, zm. 23 sierpnia 1896 w Grodzisku Mazowieckim) – polski historyk, archiwista, docent Szkoły Głównej Warszawskiej i profesor historii powszechnej Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys[edytuj]

Adolf Pawiński urodził się jako drugi z czworga dzieci Jana Pawińskiego. Jego ojciec pochodził ze Słupcy i był właścicielem niewielkiej farbiarni w Zgierzu. Matka Amalia Franciszka Kunegunda (z domu Kronow) była córką posesora dzierżawnego dóbr głowieńskich.[2] Szkołę podstawową ukończył w Zgierzu, natomiast średnią w Piotrkowie Trybunalskim.

W 1859 rozpoczął studia na na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Petersburskiego, gdzie brał czynny udział w ruchu studenckim. Zajmował się kontaktami pomiędzy polskimi studentami w Petersburgu i w Dorpacie. W lutym 1861 w Warszawie uczestniczył w zjeździe delegatów polskich studentów uniwersytetów rosyjskich, który był reakcją na zamknięcie Uniwersytetu Petersburskiego w wyniku zamieszek studenckich w tymże roku. W lutym 1862 Pawiński przeniósł się na Uniwersytet Dorpacki, gdzie został przyjęty do korporacji akademickiej Konwent Polonia[3].

W 1864 otrzymał stopień kandydata nauk. W tym samym roku Teodor Witte[4], dorpatczyk, przyznał Pawińskiemu dwuletnie stypendium na studia zagraniczne. Najpierw wyjechał do Berlina, gdzie spotykał Rankego. Później słuchał wykładów Jaffego i Droysena. Następnie udał się do Getyngi, gdzie pod okiem Waitza uzyskał doktorat w dziedzinie genezy ustroju średniowiecznych komun włoskich.

W 1868 po powrocie do Polski został docentem Szkoły Głównej w Warszawie i jednocześnie otrzymał płatną pracę w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.

W Petersburgu, w 1871, po przedstawieniu rozprawy o Słowianach połabskich uzyskał stopień doktora historii powszechnej, po czym mianowano go profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Carskiego w Warszawie (po zamknięciu Szkoły Głównej).

W 1875 objął kierownictwo Archiwum Głównego oraz otrzymał nominację na profesora zwyczajnego.

Od 1891 roku członek czynny zagraniczny Wydziału historyczno-filozoficznego Akademii Umiejętności.[5] W 1876 roku został członkiem Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego[6].

Pawiński współredagował „Bibliotekę Warszawską”, był również współzałożycielem pisma „Ateneum”, a także współpracownikiem Wielkiej Encyklopedii Ilustrowanej oraz wielu czasopism. Kierował Sekcją Czytelni przy Towarzystwie Dobroczynności. Był również współtwórcą Towarzystwa Kolonii Letnich.

Żoną Adolfa Pawińskiego była Aniela Moldenhawer (1848–1909) z którą miał syna Stanisława (1872-1913)[7] i córkę Marię (1875–1934), a jego zięciem był Bronisław Chrostowski (1852-1923, lekarz[8], związany z Otwockiem[9]).

Adolf Pawiński został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 207–VI–25/27)[10][11].

Publikacje (wybór)[edytuj]

Upamiętnienie[edytuj]

Przypisy

  1. W dostępnych źródłach jako data ur. Adolfa Pawińskiego widnieje 7 maja 1840. Data czerwcowa pochodzi z aktu urodzenia Adolfa Pawińskiego, który znajduje się w Archiwum Państwowym w Łodzi, Akta USC par. rzym.-kat. w Zgierzu, 1840
  2. Szerzej na ten temat w: R. Peterman, Przyczynek genealogiczny Adolfa Pawińskiego, Prace i Materiały Muzeum Miasta Zgierza, tom III-IV, 1998-2002, s. 345-349, ​ISBN 83-905311-1-9
  3. Album Polonorum – spis członków korporacji akademickiej Konwent Polonia, tom I, 1828-1940
  4. Teodor Witte (1823-), był absolwentem i doktorem prawa Uniwersytetu Dorpackiego. Od 1855 był wykładowcą, a potem profesorem prawa cywilnego w Szkole Prawa w Petersburgu. W 1862 został kuratorem Okręgu Naukowego Kijowskiego. Do Warszawy został przeniesiony w 1864 r. Stanowisko kuratora Okręgu Naukowego Warszawskiego piastował w latach 1867-1879. Tadeusz Manteuffel, Centralne władze oświatowe na terenie b. Królestwa Kongresowego (1807-1915)
  5. Skład Akademii. Zmarli Rocznik Akademii Umiejętności w Krakowie, Rok 1896/7 s.34
  6. Maria Blombergowa, Polscy członkowie Cesarskiego Moskiewskiego Towarzystwa Archeologicznego (1864-1914), w: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 25/3 (1980) s. 548-549.
  7. Stanisław Jan Pawiński. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-05-01].
  8. Bronisław Chrostowski. sejm-wielki.pl. [dostęp 2015-05-01].
  9. Chrostowski Bronisław (1852-1923). [dostęp 2015-05-01].
  10. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  11. Cmentarz Stare Powązki. Pawińscy. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2015-05-01].
  12. *Pawińskiego Adolfa. [dostęp 2013-03-15].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]