Aleksander Gabszewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Gabszewicz
Hrabia Oleś, Gabsio
9½ zwycięstw
generał brygady (1974) generał brygady (1974)
Data i miejsce urodzenia 6 grudnia 1911
Szawle
Data i miejsce śmierci 10 października 1983
Hanley Swan Worcester
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svg Siły Powietrzne RP
Roundel of the French Air Force before 1945.svg Armée de l'Air
RAF roundel.svg RAF
Polskie Siły Zbrojne
Jednostki 1 Pułk Lotniczy
113 Eskadra Myśliwska
607 Dywizjon Myśliwski
303 Dywizjon Myśliwski
316 Dywizjon Myśliwski
2 Polskie Skrzydło Myśliwskie
1 Polskie Skrzydło Myśliwskie
18 Polski Sektor Myśliwski
131 Polskie Skrzydło Myśliwskie
Stanowiska dowódca dywizjonu myśliwskiego
dowódca skrzydła myśliwskiego
dowódca sektora myśliwskiego
dowódca skrzydła myśliwskiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
bitwa o Anglię
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Croix de Guerre 1939-1945 Distinguished Service Order (dwukrotnie) Distinguished Flying Cross

Aleksander Klemens Gabszewicz ps. Hrabia Oleś, Gabsio[1] (ur. 6 grudnia 1911 w Szawlach, zm. 10 października 1983 w Hanley Swan w Wielkiej Brytanii) – podpułkownik pilot Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, as myśliwski Polskich Sił Powietrznych na obczyźnie, pułkownik (ang. Group Captain) Królewskich Sił Powietrznych, mianowany przez władze RP na uchodźstwie generałem brygady.

Życiorys[edytuj]

W latach 1931–1934 był podchorążym Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 roku i 61. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W latach 1934–1935 ukończył Centrum Wyszkolenia Pilotów, po czym służył w 1 Pułku Lotniczym w Warszawie. W 1937 roku ukończył kurs wyższego pilotażu w Grudziądzu. W okresie od 1937 do sierpnia 1939 roku pełnił obowiązki dowódcy 113 eskadry myśliwskiej. Mianowany porucznikiem ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku w korpusie oficerów lotnictwa. Od sierpnia do 18 września 1939 roku był oficerem taktycznym IV/1 Dywizjonu Myśliwskiego. 1 września po godz. 6.45 wystartował z lotniska polowego Poniatowa koło Jabłonny jako dowódca klucza 114 eskadry myśliwskiej. Razem z kapralem pilotem Andrzejem Niewiarą zestrzelił pierwszy samolot Luftwaffe nad Warszawą[2]. Tego dnia sam został zestrzelony w kolejnej walce powietrznej, w obronie stolicy. Ranny w rękę i poparzony, ratował się skokiem ze spadochronem[3].

Ewakuowany do Rumunii. Następnie przedostał się do Francji, gdzie do kwietnia 1940 roku pełnił służbę w eskadrze treningowej. W czerwcu 1940 roku wziął udział w walkach w składzie jednego z francuskich dywizjonów myśliwskich. Od 9 października 1940 roku w składzie brytyjskiego 607 Dywizjonu Myśliwskiego „Durham” walczył w bitwie o Anglię[4].

Od 13 listopada 1940 roku był zastępcą dowódcy eskadry w 303 Dywizjonie Myśliwskim Warszawskim. 2 lutego 1941 roku został przeniesiony do 316 Dywizjonu Myśliwskiego Warszawskiego na stanowisko dowódcy eskadry. 1 września 1941 roku został awansowany na kapitana. Od 15 listopada 1941 roku do 4 czerwca 1942 roku dowodził 316 Dywizjonem Myśliwskim Warszawskim. Następnie był oficerem łącznikowym w Dowództwie 11 Grupy RAF. 1 września 1942 roku awansował na majora. 25 września tego roku objął funkcję komendanta 58 Ośrodka Szkolenia Bojowego. 28 stycznia 1943 roku został dowódcą 2 Polskiego Skrzydła Myśliwskiego. Od 21 czerwca do 12 grudnia 1943 roku dowodził 1 Polskim Skrzydłem Myśliwskim. 20 lutego 1944 roku objął dowództwo 18 Polskiego Sektora Myśliwskiego, największej polskiej jednostki lotnictwa myśliwskiego. 1 września 1944 roku awansował na podpułkownika. Od 12 lipca 1944 roku do 31 maja 1945 roku dowodził 131 Polskim Skrzydłem Myśliwskim. W czasie wojny wykonał 183 loty operacyjne i 201 lotów bojowych[5].

Po demobilizacji osiadł w Wielkiej Brytanii. Po demobilizacji działacz kombatancki – m.in. prezes Światowego Stowarzyszenia Lotników Polskich. 1 października 1966 Prezydent RP na Uchodźstwie August Zaleski mianował go pułkownikiem, a 1 stycznia 1974 – generałem brygady[6][7]. 24 stycznia 1980 roku Prezydent RP Edward Bernard Raczyński powołał go na członka Głównej Komisji Skarbu Narodowego[8].

Zmarł 10 października 1983 roku Hanley Swan, w hrabstwie Worcestershire. W 1992 roku jego prochy zostały przywiezione do Polski i – zgodnie z jego życzeniem – rozsypane nad Dęblinem i Poniatowem[6].

Był jednym z siedmiu lotników polskich odznaczonych Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari[9].

Lista zwycięstw Aleksandra Gabszewicza[edytuj]

Został sklasyfikowany na 8. pozycji na „liście Bajana”. Przyznano mu 9 i 1/2 pewnych (8 indywidualnych i 3 zespołowe) i 1 i 1/3 prawdopodobnych zestrzeleń oraz 3 uszkodzone samoloty nieprzyjaciela.

Zestrzelenia pewne
  • 01.09.1939 – 1/2 He 111 (wspólnie z kpr. pil. Andrzejem Niewiarą)
  • 01.06.1940 – He 111
  • 01.04.1941 – 1/2 He 111 (wspólnie z ppor. pil. Bohdanem Andersem)
  • 24.07.1941 – 1/2 Bf 109 (wspólnie z kpt. pil. Juliuszem Frey)
  • 24.07.1941 – Bf 109
  • 10.04.1942 – Fw 190
  • 25.04.1942 – Fw 190
  • 27.04.1942 – Fw 190
  • 04.04.1943 – Fw 190
  • 04.07.1943 – Fw 190
  • 06.07.1943 – Fw 190
Zestrzelenia prawdopodobne
  • 05.05.1942 – Fw 190
  • 06.05.1942 – 1/3 Fw 190 (wspólnie z ppor. pil. Jerzym Radomskim i por. pil. Władysławem Walendowskim)
uszkodzenia
  • 24.07.1941 – Bf 109
  • 27.03.1942 – Fw 190
  • 19.08.1943 – Fw 190

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Pseudonimy polskich pilotów myśliwskich (pol.). Serwis "Myśliwcy". [dostęp 2009-10-18].
  2. Pawlak 1977 ↓, s. 61, 63-65, 235.
  3. Pawlak 1977 ↓, s. 96-98.
  4. Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 48.
  5. Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 48-49.
  6. a b Czmur i Wójcik 2003 ↓, s. 49.
  7. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 93.
  8. Dziennik Ustaw ↓, Nr 1 z 12 lutego 1980 roku, s. 2.
  9. http://www.stankiewicze.com/vm/vm_g.htm.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]