Dywizjon 303

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy jednostki lotniczej. Zobacz też: książka Arkadego Fiedlera.
303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki
303rd Polish Fighter Squadron
Ilustracja
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 2 sierpnia 1940
Rozformowanie 11 grudnia 1946
Patron Tadeusz Kościuszko
Tradycje
Święto 1 września
Dowódcy
Pierwszy 2 sierpnia 1940 –Major Zdzisław Krasnodębski
Ostatni 1 lutego 1946 – Major Witold Łokuciewski
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Numer RF (sierpień 1940 – kwiecień 1945); PD (kwiecień 1945 – grudzień 1946)
Dyslokacja Wielka Brytania
Rodzaj sił zbrojnych Polskie Siły Powietrzne
Formacja RAF roundel.svg Royal Air Force
Rodzaj wojsk wojska lotnicze

303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki (303 dm) – pododdział lotnictwa myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

Formacja Dywizjonu 303 podczas wizyty prezydenta Władysława Raczkiewicza, 4 kwietnia 1941.

Opis jednostki[edytuj | edytuj kod]

  • tradycje – spadkobierca III/1 Dywizjonu Myśliwskiego warszawskiego (odznaka 111 Eskadry Kościuszkowskiej[1], początkowy personel).
  • zwyczaj – noszenie szkarłatnych szalików.
  • rekordy:
  • święto dywizjonu: 1 września[2].
  • litery kodowe: RF (przezwisko „Rafałki”); od 2 sierpnia 1945 PD.
  • utworzony – 2 sierpnia 1940, Northolt[3].
  • pierwszy rozkaz dzienny – 2 sierpnia 1940, Northolt.
  • gotowość operacyjna – 31 sierpnia 1940, Northolt.
  • ostatnie zadanie bojowe – 25 kwietnia 1945, Northolt.
  • rozwiązany – 11 grudnia 1946, Hethel.
  • dzielił się na dwie eskadry, A i B; eskadrę tworzyły dwa klucze po trzy samoloty.
Polskie dywizjony lotn anglia.png

Na mocy angielsko-polskiego układu wojskowego każda wyższa funkcja w dywizjonie miała podwójną obsadę. Polskim odpowiednikiem dowódcy dywizjonu Ronalda Kelletta był Zdzisław Krasnodębski, a polskimi dowódcami eskadr, dublującymi funkcję Johna Kenta i Athola Forbesa, Witold Urbanowicz oraz Ludwik Paszkiewicz.

Główne operacje[edytuj | edytuj kod]

W 1942 r. piloci dywizjonu przeszkolili w walce powietrznej amerykański 94 Dywizjon Bojowy skierowany do walki w Europie oraz towarzyszyli jego pilotom w pierwszych lotach operacyjnych nad Francją.

Dywizjon 303 w Bitwie o Anglię[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zwycięstwo Dywizjonu 303 miało miejsce 30 sierpnia 1940, jeszcze przed oficjalnym uzyskaniem gotowości bojowej. Podczas lotu treningowego Ludwik Paszkiewicz odłączył się i zestrzelił myśliwiec Messerschmitt Bf 110[4] (którego zidentyfikował jako „dwustatecznikowy, prawdopodobnie Dornier”. Pomyłka wynikała z faktu, iż zarówno Messerschmitt Bf 110, jak i Dornier Do 17/215 miały podwójne pionowe usterzenie ogonowe, a pilot w ferworze walki nie odróżnił dokładnie typu atakowanej przez siebie maszyny). Następnego dnia po tej walce dywizjon uznano za „operacyjny” i oficjalnie skierowano go do walki.

Dywizjon 303 zaliczany jest do najlepszych jednostek myśliwskich II wojny światowej. W czasie Bitwy o Wielką Brytanię w 1940 roku przypisywano mu 126 pewnych zestrzeleń zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co stawiało go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie. Po wojnie jednak okazało się, że suma zwycięstw zaliczonych pilotom alianckim jest ok. półtorakrotnie wyższa od rzeczywistych strat niemieckich (zawyżone z różnych przyczyn zgłoszenia jednostek myśliwskich były regułą w praktycznie wszystkich konfliktach). Niewątpliwym jest, że wynik 126 zestrzeleń Dywizjonu 303 jest znacznie zawyżony, lecz mimo to był on jednym z najlepszych dywizjonów alianckich. Polski historyk Jacek Kutzner uznał 59,8 zestrzeleń za na pewno potwierdzone, co ciągle daje Dywizjonowi 303 pierwsze miejsce spośród wszystkich dywizjonów lotniczych biorących udział w bitwie o Anglię. Natomiast brytyjski historyk John Alcorn uznał 44 zwycięstwa za na pewno potwierdzone, co stawia dywizjon na czwartym miejscu wśród dywizjonów bitwy o Anglię (po dywizjonach 603 – 57,8 zwycięstw, 609 – 48 i 41 – 45,33 zwycięstw, wszystkie one latały jednak na nowocześniejszych Supermarine Spitfire’ach[5]). Dywizjon 303 natomiast był najlepszym dywizjonem z latających na starszych myśliwcach Hawker Hurricane. Biorąc pod uwagę, że te zwycięstwa odniesiono w ciągu 17 dni walk, był on także najskuteczniejszym dywizjonem alianckim (2,6 zwycięstwa dziennie), z wysokim stosunkiem zwycięstw do strat 2,8:1. Niemniej jednak cytowany John Alcorn nie był w stanie przyznać 30 zwycięstw nad Niemcami żadnemu konkretnemu dywizjonowi z uwagi na zbieg roszczeń, dlatego liczba zwycięstw Dywizjonu 303 najprawdopodobniej była wyższa – zdaniem Jerzego Cynka, ok. 55-60, co mogło istotnie stanowić najlepszy wynik dywizjonu alianckiego[5]. Ogółem stwierdzono 203 zestrzelenia niemieckich maszyn przez polskich lotników. Jednocześnie warto podkreślić, iż Dywizjon 303 oraz inne polskie jednostki zostały wyróżnione przez legendarnego pilota brytyjskiego, Douglasa Badera, który twierdził, iż Polskie Skrzydła są najskuteczniejsze (sam dowodził grupą pilotów złożoną z Kanadyjczyków przynależących do 242. Dywizjonu Myśliwskiego).

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Piloci Dywizjonu 303, od lewej: P/O Ferić, Flt Lt Kent, F/O Grzeszczak, P/O Radomski, P/O Zumbach, P/O Łokuciewski, F/O Henneberg, Sgt. Rogowski, Sgt. Szaposznikow


Piloci[edytuj | edytuj kod]

Lotniska[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Samoloty na uzbrojeniu dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Okres użytkowania Typ samolotu Oznaczenia przydzielonych maszyn
od 8 sierpnia 1940 Hawker Hurricane I m.in. od sierpnia 1940: L1696-T;
początek września, Eskadra „A”: P3700-E, P3974, R2688, R4178-G, V7244-C, Eskadra „B”: P2985, P3975-U, R4175-R, R4179, V7235;
później: L2026-Q, L2099-O, N2460-D, P3120-A, P3544-H, P3939-H, V6684-F, V7067-T, V7235-M;
od listopada 1940: V6577-P, V7384-H, V7503-U, V7504-G, V7624-B;
od grudnia 1940: N2661-J, P3162-T, P3585-C, P3814-Y, R4081-O, V6533-R, V6637-G, V6757-E, V6956-C, V7182-U, V7466-S, V7606-A, V7619-M, V7644-Z, V7727-H, W9129-W;
od 13 lipca 1941 do 24 sierpnia 1941 m.in.: P3932-RF-C;.
od 22 stycznia 1941 Supermarine Spitfire I m.in.: N3026-A, N3108-P, N3122-Y, N3285-J, P9519-M, R6972-N;
od 3 marca 1941 Spitfire IIA m.in.: P7546-T, P7786-C, P7858-H, P7989-U, P8039-R, P8040-D, P8041-E, P8073-Z;
od 20 maja 1941 Spitfire IIB m.in.: P8208-F, P8325-B, P8329-P, P8330-D, P8331-M, P8333-S, P8334-E, P8335-R, P8336-W, P8346-T, P8382-C, P8385-A, P8507-V, P8524-H, P8531-Y, P8567-D, P8642-X, P8672-F;
od 25 sierpnia 1941 Spitfire I m.in.: P9429, R6773-P;
od 7 października 1941 Spitfire VB, VC m.in. w końcu 1941 i w 1942 VP: W3229-D, W3506-U, W3765-P, W3795-N, W3893-K, AA882-G, AA908-A, AA940-B, AB174-Q;
m.in. VC: AB183-A, AB824-S, AB899-C, AB906-W, AB929-R, AD116-H, AD138-T, AD179-F, AD455-V, BL375-J, BL432-K, BL672-M, BM144-D, EN951-D;
od 1 czerwca 1943 Spitfire F IXC m.in.: BS451-M, BS506-O, BS513, EN172-J, MA222-A, MA314, MA593-Y, MA740-R, MA754-K;
od 12 listopada 1943 Spitfire VB, VC oraz

Spitfire LF VB, LF VC

m.in. VB, VC: W3380, AA751, AA937, AB272-D, AD198-W;
m.in. VB, VC: AB271, AD237, AD295, AD317, AR513, BL385, BL464, BM207;
od 18 lipca 1944 Spitfire F IX, LF IX, HF IX m.in. F IX: BS348, BS408, EN122, EN182-H, EN526-A, MA528-E, MA814-Q, MH692-C, MH823, MH910-G;
m.in. LF IX: MH777-N, MJ120, MJ216;
m.in. HF IX: MK694, ML339;.
od 4 kwietnia 1945 – North American P-51 Mustang IV, IVA m.in.: KH663-L, KH669-P, KH770-Y, KH825-C, KM112-D, KM186-A, KM191-Z, KM220-G, KM237-R, KM297-K;

Podsumowanie wysiłku bojowego dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

„126 Adolfów” zestrzelonych przez Dywizjon 303 w bitwie o Anglię

W okresie 2 sierpnia 1940 do 8 maja 1945.

Operacje bojowe dywizjonu 303
Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem
samoloto-zadań 1 049 2 143 1 348 2 075 2 653 632 9 900
godzin lotu 1 086 2 743 1 967 3 693 5 259 1 118 15 866


Straty w samolotach nieprzyjaciela zadane przez pilotów dywizjonu 303 ...
Okres 1940-1945 ...w powietrzu ...na ziemi Razem
zniszczone 2871/6 10 2971/6
prawdopodobnie zniszczone 35 0 35
uszkodzone 22 3 25

Godło dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Godło 111 Eskadray Myśliwskiej

Godłem malowanym na samolotach było godło 111 Eskadry Myśliwskiej, której tradycje dywizjon kontynuował. Od późniejszej odznaki różniło się brakiem cyfr „303”.

Odznaka dywizjonu[edytuj | edytuj kod]

Odznaka dywizjonu 303.

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 3, poz. 31 z 2 lipca 1943 roku. Posiada kształt okrągłej, biało emaliowanej tarczy, której środek pokryto pionowymi amarantowo emaliowanymi pasami. Na skrzyżowaniu dwóch kos została umieszczona czapka „krakuska”. Otok czapki granatowy, góra amarantowa, pióra amarantowo-zielone. W otoku odznaki trzynaście pięcioramiennych gwiazd granatowo emaliowanych. W dolnej części otoku, pomiędzy drzewcami kos numer dywizjonu 303. Zakończenie drzewc i kos wysunięte poza krawędź odznaki. Jednoczęściowa – wykonana w srebrze. Wymiary: 25×23 mm. Wykonanie: Firma Kirkwood and Son – Edinburgh[6].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Dywizjon upamiętniono:

  • Dzieje dywizjonu 303 w czasie Bitwy o Anglię opisał w książce Dywizjon 303[7] Arkady Fiedler, książka ta miała liczne wydania krajowe i zagraniczne (po angielsku i portugalsku)[8].
  • Imię Dywizjonu nosi także osiedle mieszkaniowe w Warszawie, osiedle mieszkaniowe w Krakowie, hufiec harcerski Łask[9], gimnazjum w Stepnicy[10], szkoła podstawowa w Śleszowicach[11], Polska Sobotnia Szkoła im. Dywizjonu 303 w Londyn – Sutton, Polska Szkoła Sobotnia im. Pilotów Dywizjonu 303 w Wellingborough i liczne ulice[12].
  • W 70. rocznicę Bitwy o Anglię Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej zaprezentowało w Parlamencie Europejskim wystawę „Battle of Britain” poświęconą pilotom z Dywizjonu 303. W IPN przygotowano także planszową historyczną grę edukacyjną „303”. Została ona opublikowana w języku polskim, czeskim i angielskim (również w wersji on-line)[13].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

  • Szwedzki zespół metalowy Sabaton, dowiedziawszy się o dywizjonie 303 napisał piosenkę pt. „Aces in exile”.
  • Polski zespół Elektryczne Gitary napisał piosenkę Dywizjon 303.
  • Polski zespół Mama Selita w piosence 303 (Bitwa o Anglię)
  • Polski Raper Zbigniew "Basti" Woźniak nagrał utwór "303"[14] w albumie "Z Sensem"[15]
  • Polski zespół Leash Eye w utworze "Twice Betrayed" z albumu Hard Truckin' Rock

Film[edytuj | edytuj kod]

Dywizjon upamiętniony został na taśmie filmowej w:

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

19 września 2011 roku w Muzeum-Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera odsłonięto wierną replikę myśliwca Hawker Hurricane Mk I (skala 1:1) pomalowanego w barwach samolotu Witolda Urbanowicza, dowódcy dywizjonu 303.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii. s. 147.
  2. Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). s. 173-175.
  3. Jerzy Konieczny: Kronika lotnictwa polskiego 1241-1945. s. 118.
  4. Błędnie rozpoznany jako bombowiec Dornier Do 17 – szczątki Bf 110C z 4./ZG76 zidentyfikowanego jako ofiara tej walki wykopano w 1982 (J. Cynk w: Skrzydlata Polska 1/2006).
  5. a b List do redakcji Jerzego Cynka, Skrzydlata Polska 1/2006, s. 61-62.
  6. Zdzisław Sawicki: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945. s. 529.
  7. Arkady Fiedler: Dywizjon 303.
  8. Katalog Biblioteki Narodowej.
  9. Strona hufca [1].
  10. Informacja o nadaniu imienia w 2010 na stronie gminy [2].
  11. Szkoła Podstawowa w Śleszowicach, Śleszowice.
  12. Imienia lotników polskich.
  13. Instytut Pamięci Narodowej Gra „303” – Gry edukacyjne.
  14. Basti - "303" goście: Bzyk, Hice (prod. Tune Seeker) / Z albumu "Z Sensem" Eng; Deu. Basti RapChannel 2017-02-02.
  15. Basti - Z sensem, ProPatriae [dostęp 2018-10-04] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. T. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Wacław Król: Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06745-7.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 97820432992.
  • Richard King: Dywizjon 303 walka i codzienność. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2012, s. 34-35. ISBN 978-83-7243-979-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]