Alizaryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alizaryna
Alizaryna Alizaryna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C14H8O4
Masa molowa 240,21 g/mol
Wygląd czerwone kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 72-48-0
PubChem 6293[3]
Podobne związki
Pochodne błękit alizarynowy (nitroalizaryna)
oranż alizarynowy (chinolinoalizaryna)[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Alizaryna (czerwień alizarynowa), C14H8O4organiczny związek chemiczny z grupy chinonów, pochodna antrachinonu. Czerwony barwnik znany już w starożytności[1].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Dawniej otrzymywana z korzeni marzanny barwierskiej[1], w której występuje jako glikozyd o nazwie kwas ruberytrynowy. Obecnie wytwarzana syntetycznie w wyniku stapiania zasady sodowej z kwasem antrachinono-2-sulfonowym[4][5].

Alizaryna była pierwszym barwnikiem naturalnym otrzymanym w roku 1869 na drodze syntezy chemicznej[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Barwienie materiałów biologicznych alizaryną pozwala na detekcję złogów wapnia[7].

Sól sodowa sulfonowanej pochodnej alizaryny znana jest jako alizaryna S. Jest to substancja krystaliczna koloru żółtego, rozpuszczalna w wodzie, stosowana jako wskaźnik kwasowo-zasadowy oraz w chemii analitycznej do wykrywania kationów glinu[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 22. ISBN 8371832400.
  2. Alizaryna (ang. • pol.) w katalogu produktów Sigma-Aldrich.
  3. Alizaryna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. 4,0 4,1 Mały słownik chemiczny. Jerzy Chodkowski (redaktor). Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  5. Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965.
  6. Hans-Samuel Bien, Josef Stawitz, Klaus Wunderlich "Anthraquinone Dyes and Intermediates" [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim: 2005. DOI:10.1002/14356007.a02.
  7. JC. Lievens, F. Bernal, C. Forni, N. Mahy i inni. Characterization of striatal lesions produced by glutamate uptake alteration: Cell death, reactive gliosis and changes in GLT1 and GADD45 mRNA expression.. „Glia”. 29 (3), s. 222-232, 2000. PMID 10642749. 
  8. Karl-Heinz Lautenschläger, Werner Schröter, Grzegorz Mlostoń, Andrzej (chemia) Dworak, Andrea Wanninger: Nowoczesne kompendium chemii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 749-751. ISBN 978-83-01-14906-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marzena Błachnio: Badania ekstrakcyjno-spektrofotometryczne układu jon metalu-Alizaryna S-Aliquat 336. Lublin: Zakład Chemii Nieorganicznej AM, 1987.