Wodorotlenek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wodorotlenek sodu
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaOH
Masa molowa 40,00 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy, pastylki lub płatki
Identyfikacja
Numer CAS 1310-73-2
PubChem 14798[1]
Podobne związki
Inne aniony NaHS
Inne kationy LiOH, KOH, RbOH, CsOH
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Wodorotlenek sodu, NaOHnieorganiczny związek chemiczny z grupy wodorotlenków, należący do najsilniejszych zasad.

Charakterystyka[edytuj]

W postaci stałej jest białą substancją o budowie krystalicznej. Ma właściwości higroskopijne, łatwo też łączy się z dwutlenkiem węgla z powietrza (tworząc powłokę węglanu sodu), dlatego należy ją przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach.

W wodzie rozpuszcza się bardzo dobrze, wydzielając znaczne ilości ciepła i tworząc silnie żrący ług sodowy – bezbarwną, bezzapachową i niepalną ciecz, która reaguje z kwasami, tlenkami niemetali i wodorotlenkami amfoterycznymi, tworząc sole sodowe, jest śliska w dotyku, powoduje oparzenia. Na metale działa korodująco, szczególnie w obecności wilgoci. Łatwo reaguje z metalami o własnościach amfoterycznych wydzielając wodór, np. z glinem i cyrkonem, tworząc odpowiednio gliniany i cyrkoniany. Tworzy sole ze słabymi kwasami organicznymi, np. fenolami i nitrometanem[8]. Niemetale pod wpływem NaOH ulegają dysproporcjonowaniu, np. biały fosfor gotowany z roztworem NaOH daje fosforiak i fosforan, a siarka rozpuszcza się w roztworze NaOH tworząc siarczek i siarczyn[9].

Otrzymywanie[edytuj]

Ca(OH)2 + Na2CO3 → 2NaOH + CaCO3

Na anodzie wydziela się chlor: Cl → ½Cl2 + e
Na katodzie zobojętnieniu ulegają jony wodorowe pochodzące z wody: H3O+ + e → H2O + ½H2

Wodorotlenek sodu powstaje także m.in. w reakcji wody z sodem lub niektórymi jego reaktywnymi związkami (np. wodorkiem sodu, tlenkiem sodu i alkoholanami sodu).

Działanie na organizm człowieka[edytuj]

Dłoń poparzona przez NaOH

Oddziaływanie w postaci pyłu, pary lub aerozolu wywołuje ból i łzawienie oczu, uczucie pieczenia w nosie i gardle, kaszel, uczucie duszenia się. Skażenie skóry wywołuje ból, zaczerwienienie, oparzenie chemiczne z pęcherzami i martwicą. Rozległe skażenie skóry może spowodować wstrząs lub zapaść. Skażenie oczu pyłem lub roztworem powoduje zniszczenie aparatu ochronnego oczu, oparzenie gałki ocznejrogówki i głębszych struktur oka. Wniknięcie drogą pokarmową wywołuje oparzenie błony śluzowej jamy ustnej gardła i dalszych części przewodu pokarmowego z ryzykiem uszkodzenia lub perforacji ścian, krwotoku, wstrząsu i zgonu. W wypadku zatrucia podaje się tlen wziewnie i pyralginę pozajelitowo, z następującym leczeniem objawowym.

Zastosowanie[edytuj]

  • wyrób mydła
  • wyrób szkła wodnego z krzemionki
  • produkcja detergentów, barwników,
  • główny składnik preparatów do udrażniania rur kanalizacyjnych[10][11]
  • produkcja sztucznego jedwabiu
  • produkcja gumy, regeneracji kauczuku
  • procesy uzdatniania wody dla celów przemysłowych
  • rafinacja ropy i olejów mineralnych
  • przeróbka ciekłych produktów koksowania
  • przemysł papierniczy
  • przemysł spożywczy (regulator kwasowości E524)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wodorotlenek sodu (CID: 14798) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. a b c d e CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R.D.R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, ISBN 9781420090840.
  3. a b c d Wodorotlenek sodu (ZVG: 1270) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-05-28].
  4. a b Wodorotlenek sodu (nr 306576) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2011-05-28].
  5. a b Wodorotlenek sodu (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  6. Wodorotlenek sodu (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2011-05-28].
  7. Wodorotlenek sodu (nr 306576) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-05-28].
  8. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969, s. 704.
  9. Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965, s. 809, 924.
  10. Karta charakterystyki produktu Kret – granulki do udrożniania i dezynfekcji rur. Global Pollena SA, 2007-08-02. [dostęp 2011-04-15].
  11. Karta charakterystyki produktu Udrażniacz do rur Filip. PPH Amigo, 2008-12-24. [dostęp 2011-04-17].