Antoni Kiliński
![]() Prof. Antoni Kiliński | |
Data urodzenia |
20 października 1909 |
---|---|
Data śmierci |
6 maja 1989 |
Profesor | |
Alma Mater | |
Profesura |
1965 |
Uczelnia | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Antoni Kiliński ps. Kot (ur. 20 października 1909 w Antonowie na Litwie, zm. 6 maja 1989 w Warszawie[a]) – polski inżynier, cybernetyk, profesor Politechniki Warszawskiej, w latach 1969–1970 rektor Politechniki Warszawskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Dokonania
[edytuj | edytuj kod]W 1928 ukończył Gimnazjum im. Króla Zygmunta Augusta w Wilnie, rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Dyplom inżyniera uzyskał w 1935 roku.
W pracy zawodowej opracowywał samodzielnie lub w zespołach aparaty do rejestracji i reprodukcji dźwięku, które zostały wystawione na światowej wystawie w Nowym Jorku w 1939[1].
W czasie okupacji zajmował się nauczaniem zawodowym oraz pracą w konspiracji w Armii Krajowej w Warszawie. Był w IV kompanii „Jur” w Bazie Lotniczej „Łużyce”. W trzecim dniu powstania warszawskiego kompania ta przyłączyła się do batalionu „Zaremba-Piorun”[2] . Por. Antoni Kiliński ps. Kot był oficerem w samodzielnym plutonie łączności[3] . Po upadku powstania, 4 października 1944 wyszedł z kompanią z Warszawy, po czym został wywieziony do oflagu II D Gross-Born na Pomorzu. Stamtąd od 25 stycznia 1945 jeńcy pieszo przeszli (ok. 600–700 km) do stalagu X B w Sandbostel (ok. 50 km na zachód od Hamburga). Po wyzwoleniu pozostał przez rok w Niemczech, będąc członkiem polskiej grupy rewindykacji wojennych.
W 1948 został powołany do wojska w stopniu podpułkownika z zadaniem zorganizowania wojskowej uczelni technicznej w zakresie łączności i elektrotechniki. Był zastępcą komendanta organizowanej Wojskowej Akademii Technicznej (WAT), która rozpoczęła działalność 1 października 1951. Sześć tygodni później Informacja Wojskowa zaaresztowała rektora i komendanta WAT gen. bryg. inż. Floriana Grabczyńskiego z oskarżeniem o działalność szpiegowską. Płk Antoni Kiliński był wtedy prorektorem i zastępcą komendanta WAT. Jego i wielu innych z kadry oficerskiej przed prawdopodobnym aresztowaniem uchronił kolejny rektor Rosjanin gen. bryg. doc. dr Eugeniusz Leoszenia[4].
Od 1951 Kiliński rozpoczął pracę na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej jako kierownik Katedry Radiofonii. W latach 1953–1978 inicjował, nadzorował oraz wspierał organizacyjnie kolejne projekty i realizacje maszyn cyfrowych. W 1953 zorganizował Zakład Doświadczalny Budowy Maszyn Matematycznych, w którym budowano prototypy oraz produkowano sprzęt. Dzięki temu powstała pierwsza produkowana seryjnie w ELWRO maszyna UMC-1 i potem UMC-10 oraz UMC-20. Zaprojektowano i wyprodukowano serię maszyn ANOPS dla analiz medycznych EEG, ANOPS KARDIO dla analiz EKG i UMB dla badań biomedycznych. Wykonano również kolejne wersje maszyny GEO dla obliczeń geodezyjnych, WEGA do badania złóż i koncentrator danych dla przemysłu siarkowego. W sumie za jego kadencji opracowano 30 typów maszyn cyfrowych, wyprodukowano 100 maszyn cyfrowych oraz ponad 2000 sztuk różnego unikatowego sprzętu cyfrowego[1]. Instytut i zakład dobrze się zasłużyły w rozwoju informatyki w Polsce[5].
W swojej pracy naukowej Kiliński skupiał się na problemach niezawodności elementów i sprzętu cyfrowego, tworząc nowy kierunek badawczy – polską szkołę niezawodności. Wiele uwagi poświęcał procesom realizacji produkcji sprzętu technologii elektronicznej, prowadzącej do lepszej niezawodności działania. Uzyskał tytuł docenta (1955), a następnie profesora nadzwyczajnego (1959) i profesora zwyczajnego (1965)[1]. Wypromował 23 doktorów z teorii niezawodności oraz informatyki.
Stanowiska i funkcje
[edytuj | edytuj kod]- 1935–1937 radca techniczny Urzędu Patentowego w Warszawie
- 1936–1939 asystent prof. Mieczysława Pożaryskiego w Katedrze Elektrotechniki Teoretycznej Politechniki Warszawskiej,
- 1937–1939 kierownik Laboratorium Aparatów Elektroakustycznych Państwowego Instytutu Telekomunikacyjnego w Warszawie,
- 1940–1944 nauczyciel w szkole zawodowej przy fabryce aparatów elektrycznych K. Szpotańskiego i wykładowca w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej w Warszawie,
- 1946 kierownik Centralnego Biura Konstrukcyjnego Zjednoczenia Przemysłu Radiotechnicznego w Dzierżoniowie,
- 1947 szef Koordynacji Technicznej Zjednoczenia Przemysłu Radiotechnicznego,
- 1948–1953 służba wojskowa od stopnia podpułkownika do pułkownika,
- 1949–1951 wicedyrektor Państwowego Instytutu Telekomunikacyjnego,
- 1950–1952 kierownik Katedry Elektrotechniki w Wojskowej Akademii Technicznej, zastępca Komendanta WAT.
- 1951–1978 pracownik Wydziału Łączności (od 1966 Elektroniki) Politechniki Warszawskiej:
- 1951 kierownik Katedry Radiofonii, (a po przemianowaniu)
- 1953 kierownik Katedry Konstrukcji Telekomunikacyjnych i Radiofonii (a po połączeniu z Katedrą Technologii Sprzętu Elektronicznego),
- 1963 kierownik Katedry Maszyn Matematycznych, (a po reorganizacji)
- 1970 dyrektor Instytutu Maszyn Matematycznych, (a po przemianowaniu)
- 1975–1978 dyrektor Instytutu Informatyki,
- 1951–1954 prodziekan Wydziału Łączności Politechniki Warszawskiej,
- 1956–1960 dziekan Wydziału Łączności Politechniki Warszawskiej,
- 1969–1970 rektor Politechniki Warszawskiej[6].
Inna działalność
[edytuj | edytuj kod]- W 1946 związał się ze Stronnictwem Demokratycznym, w lipcu 1947 przeszedł do Polskiej Partii Robotniczej, która w 1948 weszła w skład PZPR[1].
- W 1962 był założycielem i członkiem pierwszych władz Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.
- Był pasjonatem wędkarstwa.
- Był też koneserem malarstwa, kolekcjonował obrazy[1].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]Wybrane z ponad 100 publikacji:
- Przemysłowe procesy realizacji. Podstawy teorii. WNT, Warszawa 1976, ss. 288. Seria: Problemy i metody techniki.
- Jakość. WNT, Warszawa 1979, ss. 236. ISBN 83-204-0033-3
- Podstawy technologii sprzętu radiotechnicznego (Warszawa 1960)
- Encyklopedia elektrotechniki dla telekomunikacji (Warszawa 1951)
- Dielektryki radiotechniczne (Warszawa 1960)
- Definicje opisowo-analityczne i wartościująco-normatywne podstawowych pojęć teorii niezawodności („Prakseologia” 1971)[1]
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- 1955 Medal 10-lecia Polski Ludowej
- 1956 Złoty Krzyż Zasługi
- 1959 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- 1962 Order Sztandaru Pracy I klasy
- 1968 Nagroda Państwowa II stopnia[b][7].
- 1969 Brązowy i Srebrny (1971, 1972, 1975) Medal Zasługi dla Obronności Kraju
- 1969 Złota Odznaka SEP
- 1972 Odznaka Grunwaldzka
- 1973 Medal za Warszawę 1939–1945
- 1974 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
- 1974 Medal 30-lecia Polski Ludowej
- 1974 Odznaka „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- 1975 Złota Odznaka „Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego”
- 1976 Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”
- 1976 Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej
- 1976 Medal Komisji Edukacji Narodowej[1]
- Medal 40-lecia Polski Ludowej[8]
- 1986 Członek Honorowy Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej. (Leg. nr 27),
- 1996 Computer Pioneer Award – przyznana przez Computer IEEE Society: For pioneering work in the construction of the first commercial computers in Poland, and for the development of university curriculum in computer science[9].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pochowany na Cmentarzu Komunalnym (d. Wojskowym) na Powązkach (kw. II-C 28-V-5)
- ↑ Nagroda Państwowa II stopnia za rozwój konstrukcji i uruchomienie seryjnej produkcji maszyn cyfrowych otrzymał w 1968 roku zespół w składzie: mgr Thanasis Kamburelis, inż. Jarosław Adamczyk, mgr inż. Eugeniusz Bilski, inż. Jan Bocheński, prof. Antoni Kiliński, mgr inż. Janusz Książek, mgr inż. Jakub Markiewicz, inż. Jan Markowski, mgr Teodor Mika, mgr inż. Eugeniusz Nowak, mgr inż. Wasyl Potocki, mgr inż. Zbigniew Wojnarowicz, mgr inż. Andrzej Zasada
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Artykuł z Instytutu Informatyki.
- ↑ Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego 2002 ↓.
- ↑ Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego 2005 ↓.
- ↑ Antoni Kiliński (1909–1989).
- ↑ Andrzej Marusak: Seminarium: Antoni Kiliński (1909-1989).
- ↑ Portret Rektora A. Kilińskiego.
- ↑ Trybuna Ludu z 20–22 lipca 1968 roku.
- ↑ Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1989, s. 531–532, ISBN 83-223-2491-X .
- ↑ IEEE Computer Society, Computer Pioneer Awards.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Działania zbrojne „Zaremba-Piorun”. W: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. 1. Wydawnictwo Bellona, 2005, s. 648–653.
- Wykaz uczestników-żołnierzy Powstania Warszawskiego. W: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. 5. Wydawnictwo Bellona, 2002, s. 290.
- Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej
- Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej
- Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”
- Odznaczeni odznaką „Za zasługi dla rozwoju przemysłu maszynowego”
- Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką
- Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy”
- Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej
- Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945
- Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945
- Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”
- Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”
- Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej
- Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej
- Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie
- Politycy PPR
- Polscy cybernetycy
- Polscy informatycy
- Polscy inżynierowie
- Rektorzy Politechniki Warszawskiej
- Urodzeni w 1909
- Zmarli w 1989