Beskid Orawsko-Podhalański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Beskid Orawsko-Podhalański
Kiełek BG2.jpg
Widok na Beskid Orawsko-Podhalański ze zboczy Babiej Góry
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
Makroregion Beskidy Zachodnie
Mezoregion Beskid Żywiecki
Mikroregion(y) Beskid Orawsko-Podhalański
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Polska:
woj. małopolskie
Orawskie krajobrazy (Harkabuz)
Wielki Dział. W tle Babia Góra
Kaplica pod Żeleźnicą
Widok z Hali Krupowej naTatry i Beskid Orawsko-Podhalański

Beskid Orawsko-Podhalański lub Pasmo Orawsko-Podhalańskie, (513.514) – pasmo górskie wchodzące w skład Beskidu Żywieckiego. Od wschodu graniczy z Kotliną Rabczańską i Gorcami, od zachodu z Działami Orawskimi, od północny z Pasmem Babiogórskim, od południa z Kotliną Orawsko-Nowotarską. Najwyższym wzniesieniem jest Kiełek (961 m)[1]. Jest to nowa nazwa, wprowadzona przez Jerzego Kondrackiego, twórcę naukowej regionalizacji Polski. Dawniej region ten nazywany był Pasmem Podhalańskim. Nazwę tę wprowadził w 1924 Kazimierz Sosnowski, jednak zdaniem J. Kondrackiego jest ona niezbyt trafna. Używana czasami nazwa Pasmo Żeleźnicy pochodzi od szczytu Żeleźnica i jest nieprawidłowa[1].

Opis pasma[edytuj | edytuj kod]

Granice

Północna granica pasma biegnie od niskiej Przełęczy Zubrzyckiej doliną potoku Ciśniawa, potem Bystrzanką aż do jej ujścia do Skawy, wschodnia podnóżami wzniesień opadających do Kotliny Rabczańskiej. Granicę południowo-wschodnią tworzy górny bieg rzeki Raba, Przełęcz Sieniawska i potok Charczynka, od południa wzniesienia pasma opadają do płaskiej Kotliny Orawsko-Nowotarskiej. Granicę zachodnią tworzy potok Zubrzyca[1].

Rzeźba terenu

Głównym grzbietem pasma, od Policy przez Przełęcz Zubrzycką, Spytkowicką i Żeleźnicę biegnie Wielki Europejski Dział Wodny oddzielający zlewisko Morza Czarnego od zlewiska Bałtyku. Większa część pasma znajduje się w zlewisku Morza Czarnego. Odległość między przełęczami Zubrzycką i Sieniawską wynosi w linii prostej 22,5 km, zaś szerokość pasma w prostopadłym kierunku około 12 km[1]. Pasmo charakteryzuje się falistym, wyrównanym i dość monotonnym przebiegiem grzbietu, w którym wyróżnia się tylko stożkowata Żeleźnica. Łagodnymi podłużnymi działami i tu i ówdzie bardziej wyodrębniającymi się pagórkami opada w kierunku Działów Orawskich, a na południe do Kotliny Orawsko-Nowotarskiej[2].

Przyroda

Beskid Orawsko-Podhalański miał duże znaczenie w początkach osadnictwa. Dzięki niskim wzniesieniom i niewielkim deniwelacjom pomiędzy grzbietami a dolinami, region ten stanowił bramę, przez którą osadnicy polscy zasiedlili Orawę i Podhale. Wszystkie nadające się do tego celu zbocza i grzbiety wzniesień zajęte zostały pod uprawę roli. Lasy ostały się tylko płatami. Region jest silnie zmieniony w wyniku działalności człowieka[1]. Wysoko w góry wdzierają się osiedla ludzkie, np. osada Danielki znajduje się na wysokości 850 m n.p.m. Obecnie coraz częściej zaprzestaje się uprawy wyżej położonych pól, użytkuje się je jako łąki lub pastwiska, czasami są zalesiane lub pozostawione samie sobie samorzutnie zarastają lasem. Jest tylko jeden obszar chroniony – rezerwat przyrody Bembeńskie[2].

Najwyższe szczyty

Najwyższe kulminacje głównego grzbietu tego pasma (o wysokości ponad 800 m n.p.m.): Kiełek (960 m), Bukowiński Wierch (940 m), Pająków Wierch (934 m), Wielki Dział (934 m), Żeleźnica (913 m), Kieczura (911 m), Groniczek (894 m), Pasieka (894 m), Markówka (836 m), Pastwowa Góra (828 m), Naciaskowa (820 m), Księży Dział (810 m), Łysa Góra (808 m), Madejowa (805 m)[3].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Infrastruktura turystyczna[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyki pieszej[3]
szlak turystyczny niebieski PolicaCzyrniecPrzełęcz ZubrzyckaPrzełęcz SpytkowickaŻeleźnicaPrzełęcz PieniążkowickaPrzełęcz Sieniawska
szlak turystyczny czerwony ŻeleźnicaPieniążkowiceLudźmierz
szlak turystyczny żółty ŻeleźnicaPodszklePająków WierchOrawka
szlak turystyczny żółty Trzy Kamienie – Raba Wyżna
szlak turystyczny zielony Przełęcz Nad WąwozemZubrzyca Górna
szlak turystyczny żółty Targoszówka – Sidzinka Mała
Baza noclegowa


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. a b c d Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  3. a b Beskid Żywiecki; mapa turystyczna; skala 1:50 000. Wyd. IV. Kraków: Compass, 2008. ISBN 978-83-89165-67-1.