Bodaki (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bodaki
Bodaki
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Bodaki
Liczba ludności (2011) 158[1]
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307 Sękowa
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464745
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bodaki
Bodaki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bodaki
Bodaki
Ziemia49°35′24″N 21°17′36″E/49,590000 21,293333

Bodaki (łemkow. Бодаки) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Położenie geograficzne[edytuj]

Wieś Bodaki położona jest w środkowej części Beskidu Niskiego w Karpatach Zachodnich. Leży w dolinie potoku Bartnianka otoczona górami: Męcińską Górą (679 m n.p.m.) od północy i Dziamerą (757 m n.p.m.) , Ostrą Górą (759 m n.p.m.) i Holą (660 m n.p.m.) od południa[2].

Integralnymi częściami miejscowości są: Przegonina i Pstrążne[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj]

Historycznie Bodaki, podobnie jak sąsiednie Pstrążne były przysiółkami głównej wsi, którą była Przegonina. Zapis z lustracji królewszczyzn z 1581 wykazuje, że Przegonina była na prawie wołoskim z sołectwem i dwoma półdworzyszczami. W 1589 pojawia się przysiółek Pstrążne, natomiast Bodaki jako przysółek Przegoniny po raz pierwszy odnotowano w dokumentach w 1794[2]. Jako wieś królewska Przegonina należała do starostwa bieckiego. Po 1789 od władz austriackich wieś nabył starosta biecki hr. Wilhelm Siemieński. Wśród mieszkańców przeważali wówczas łemkowscy grekokatolicy[4]. W okresie międzywojennym w Przegoninie było 120 gospodarstw, w tym w Bodakach 23, a w Pstrążnem 38[5]. Po schizmie tylawskiej na liczącą ponad 400 mieszkańców wieś około 150 stanowili prawosławni. Zbudowali w latach 1932–1934 w Bodakach cerkiew. W 1947 po akcji „Wisła” z Przegoniny, Pstrążnego i Bodaków wysiedlono ponad 300 mieszkańców. W wyniku tych zmian w 1948 Bodaki uzyskały status wsi, a Przegonina podobnie jak Pstrążne stały się jej integralnymi częściami[6].

Przegonina i Bodaki, podobnie jak sąsiednie Bartne, były ośrodkiem kamieniarstwa. Piaskowiec był wydobywany na stoku Kornut. W Przegoninie już w XVII wieku wykorzystywany był jako materiał budowlany[6]. Wyrabiano także osełki do kos, brusy do ostrzenia siekier, kamienie do żaren. Ponadto kamieniarze z Przegoniny wytwarzali kamienie młyńskie, nagrobki zdobione reliefami i rzeźbami oraz kuli krzyże przydrożne[7]. W Bodakach wytwarzano również kamienne blaty stołowe i płyty chodnikowe do Gorlic. W okresie międzywojennym Łemkowie z Przegoniny zajmowali się wyrobem galanterii drewnianej w postaci rzeźbionych talerzy, kasetek, figurek itp[7].

Pod koniec XIX wieku próbowano na terenie Przegoniny i Bodaków wydobywać ropę naftową. Niewielka jej kopalnia funkcjonowała tu do początków XX wieku[4].

W miejscowości zachowało się tradycyjne budownictwo ludowe, być może dlatego, że dopiero w 1987 doprowadzono tu szosę z Ropicy Górnej[6]. Obecnie wieś zamieszkana jest w większości przez Łemków, którzy powrócili z wysiedleń[5].

Nazwa wsi pochodzi od nazwiska mieszkańców, rodziny Bodaków[5].

Zabytki[edytuj]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]:

Inne obiekty historyczne

  • Szkoła powstała w prywatnym domu w 1910 a w 1920 przeniesiona została do budynku gromadzkiego;
  • Kapliczka kryta gontem, z końca XIX wieku, ufundowana przez wędrownego szklarza Stefana Żelema[5];
  • Zabytkowe krzyże żeliwne na cokole z piaskowca.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Polska w liczbach - Bodaki. [dostęp 2017-10-13].
  2. a b Janusz Michalak, Gorlice Biecz i okolice, Roksana, Krosno 1998, s.114 ​ISBN 83-903843-1-0
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Piotr Subik, Beskid Niski, Roksana, Krosno 2000, s.73 ​ISBN 83-88126-44-X
  5. a b c d Wojciech Krukar, Kryciński Stanisław i inni, Beskid Niski. Przewodnik, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 1999, ss.252,253 ​ISBN 83-85557-59-8
  6. a b c Bogdan Mościcki, Gorlickie, Rewasz, Pruszków, Gorlice 1992, ss.50,51 ​ISBN 83-85557-02-4
  7. a b Roman Reinfuss, Śladami Łemków, Wydawnictwo PTTK Kraj , Warszawa 1990, ss.36,37 ​ISBN 83-7005-238-X
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]