Bodaki (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bodaki
Bodaki
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Bodaki
Liczba ludności (2011) 158[1]
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307 Sękowa
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464745
Położenie na mapie gminy Sękowa
Mapa lokalizacyjna gminy Sękowa
Bodaki
Bodaki
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Bodaki
Bodaki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bodaki
Bodaki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bodaki
Bodaki
Ziemia49°35′24″N 21°17′36″E/49,590000 21,293333

Bodaki (łemkow. Бодаки) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wieś Bodaki położona jest w środkowej części Beskidu Niskiego w Karpatach Zachodnich. Leży w dolinie potoku Bartnianka otoczona górami: Męcińską Górą (679 m n.p.m.) od północy i Dziamerą (757 m n.p.m.) , Ostrą Górą (759 m n.p.m.) i Holą (660 m n.p.m.) od południa[2].

Integralnymi częściami miejscowości są: Przegonina i Pstrążne[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historycznie Bodaki, podobnie jak sąsiednie Pstrążne były przysiółkami głównej wsi, którą była Przegonina. Zapis z lustracji królewszczyzn z 1581 wykazuje, że Przegonina była na prawie wołoskim z sołectwem i dwoma półdworzyszczami. W 1589 pojawia się przysiółek Pstrążne, natomiast Bodaki jako przysółek Przegoniny po raz pierwszy odnotowano w dokumentach w 1794[2]. Jako wieś królewska Przegonina należała do starostwa bieckiego. Po 1789 od władz austriackich wieś nabył starosta biecki hr. Wilhelm Siemieński. Wśród mieszkańców przeważali wówczas łemkowscy grekokatolicy[4]. W okresie międzywojennym w Przegoninie było 120 gospodarstw, w tym w Bodakach 23, a w Pstrążnem 38[5]. Po schizmie tylawskiej na liczącą ponad 400 mieszkańców wieś około 150 stanowili prawosławni. Zbudowali w latach 1932–1934 w Bodakach cerkiew. W 1947 po akcji „Wisła” z Przegoniny, Pstrążnego i Bodaków wysiedlono ponad 300 mieszkańców. W wyniku tych zmian w 1948 Bodaki uzyskały status wsi, a Przegonina podobnie jak Pstrążne stały się jej integralnymi częściami[6].

Przegonina i Bodaki, podobnie jak sąsiednie Bartne, były ośrodkiem kamieniarstwa. Piaskowiec był wydobywany na stoku Kornut. W Przegoninie już w XVII wieku wykorzystywany był jako materiał budowlany[6]. Wyrabiano także osełki do kos, brusy do ostrzenia siekier, kamienie do żaren. Ponadto kamieniarze z Przegoniny wytwarzali kamienie młyńskie, nagrobki zdobione reliefami i rzeźbami oraz kuli krzyże przydrożne[7]. W Bodakach wytwarzano również kamienne blaty stołowe i płyty chodnikowe do Gorlic. W okresie międzywojennym Łemkowie z Przegoniny zajmowali się wyrobem galanterii drewnianej w postaci rzeźbionych talerzy, kasetek, figurek itp[7].

Pod koniec XIX wieku próbowano na terenie Przegoniny i Bodaków wydobywać ropę naftową. Niewielka jej kopalnia funkcjonowała tu do początków XX wieku[4].

W miejscowości zachowało się tradycyjne budownictwo ludowe, być może dlatego, że dopiero w 1987 doprowadzono tu szosę z Ropicy Górnej[6]. Obecnie wieś zamieszkana jest w większości przez Łemków, którzy powrócili z wysiedleń[5].

Nazwa wsi pochodzi od nazwiska mieszkańców, rodziny Bodaków[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]:

Inne obiekty historyczne

  • Szkoła powstała w prywatnym domu w 1910 a w 1920 przeniesiona została do budynku gromadzkiego;
  • Kapliczka kryta gontem, z końca XIX wieku, ufundowana przez wędrownego szklarza Stefana Żelema[5];
  • Zabytkowe krzyże żeliwne na cokole z piaskowca.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polska w liczbach - Bodaki. [dostęp 2017-10-13].
  2. a b Janusz Michalak, Gorlice Biecz i okolice, Roksana, Krosno 1998, s.114 ​ISBN 83-903843-1-0
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Piotr Subik, Beskid Niski, Krosno: Roksana, 2000, s. 73, ISBN 83-88126-44-X, OCLC 751484874.
  5. a b c d Wojciech Krukar, Kryciński Stanisław i inni, Beskid Niski. Przewodnik, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 1999, ss.252,253 ​ISBN 83-85557-59-8
  6. a b c Bogdan Mościcki, Gorlickie, Rewasz, Pruszków, Gorlice 1992, ss.50,51 ​ISBN 83-85557-02-4
  7. a b Roman Reinfuss, Śladami Łemków, Wydawnictwo PTTK Kraj , Warszawa 1990, ss.36,37 ​ISBN 83-7005-238-X
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 6 miesięcy temu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]