Czarne (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czarne
Widok na wyludnioną wieś
Widok na wyludnioną wieś
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Krzywa
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-315[1]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464774
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Czarne
Czarne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarne
Czarne
Ziemia49°28′50″N 21°21′51″E/49,480556 21,364167
Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy „Radocyna"
Cm. wojenny nr 53

Czarne – dawna łemkowska wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Integralne części wsi Czarne[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0464780 Długie przysiółek

Dziś w Czarnem są dwa domy i kilka bacówek. W sezonie wypasane są bydło i owce. Administracyjnie do Czarnego przynależy także Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy „Radocyna” będący własnością Lasów Państwowych, jednak geograficznie położony jest poza doliną dawnej wsi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czarne, Beskid Niski, Poland 1938

Lokacja Czarnego prawdopodobnie w 1569 roku (przywilej Zygmunta Augusta, na mocy którego sołtys Świętkowic Iwan założył wieś Czarny Potok, dziś Czarne)[4]. W roku 1629 wieś składała się z 5 gospodarstw, w roku 1880 z 54 (330 mieszkańców)[5]. W 1786 lub 1789 r. wybudowano cerkiew greckokatolicką pw. św. Dymitra. Użytkowano ją do roku 1927 (1928). Około roku 1930 wybudowano nową cerkiew prawosławną (zniszczył ją huragan w 1967 r.). W 1921 r. mieszkało w Czarnem 323 grekokatolików (w 1928 r. przeszli na prawosławie) oraz 5 żydów. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, tkactwem, a także wydobyciem i destylacją ropy naftowej. Od końca lat 30. XX wieku wieś stała się ważnym ośrodkiem prawosławnym na Łemkowszczyźnie - organizowano uroczystości religijne i spotkania duchownych. W 1938 r. we wsi 58 domów, 2 cerkwie, dwa młyny wodne, wiatrak, kapliczka[6].

W 1945 roku większość mieszkańców dobrowolnie wyjechała do ZSRR, reszta (8 z 9 rodzin) została wysiedlona przymusowo w 1947 w ramach Akcji „Wisła”. Po 1956 r. wróciły 3 rodziny. W 1993 roku cerkiew greckokatolicką z 1789 r. rozebrano i przeniesiono do skansenu w Nowym Sączu[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • cerkwisko,
  • murowana XIX w. kapliczka na wschodnim skraju wsi,
  • przydrożne krzyże i kapliczki wzdłuż dawnej drogi przez wieś, XIX, XX w.,
  • pomnik poświęcony 20. rocznicy męczeńskiej śmierci św. Maksyma Gorlickiego (wzniesiony w 1934, odrestaurowany w 2014)[9]

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]



Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Radocina 1 w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksz. Warszawa 1888.
  5. Czarne 2(1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  6. Mapa "Jaśliska" 1:100 000, Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1938
  7. Fotografia cerkwi
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu.
  9. Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Poświęcenie odnowionego pomnika w Czarnem [dostęp: 14.09.2014.]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Beskid Niski. Przewodnik. Wyd. III. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 277-278.
  • Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wyd. II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]