Czarne (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarne
Widok na wyludnioną wieś
Widok na wyludnioną wieś
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Krzywa
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-315[1]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464774
Położenie na mapie gminy Sękowa
Mapa lokalizacyjna gminy Sękowa
Czarne
Czarne
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Czarne
Czarne
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Czarne
Czarne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarne
Czarne
Ziemia49°28′50″N 21°21′51″E/49,480556 21,364167
Cerkiew św. Dymitra, która stała w Czarnem w latach 1783-1993
Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy „Radocyna"
Cmentarz wojenny nr 53
Czarne, Beskid Niski, Polska 1938

Czarne – dawna łemkowska wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Integralne części wsi Czarne[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0464780 Długie przysiółek

Obecnie w Czarnem są dwa domy i kilka bacówek. W sezonie wypasane są bydło i owce. Administracyjnie do Czarnego przynależy także Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy „Radocyna” będący własnością Lasów Państwowych, jednak geograficznie położony jest poza doliną dawnej wsi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lokacja Czarnego prawdopodobnie w 1569 (przywilej Zygmunta Augusta, na mocy którego sołtys Świętkowic Iwan założył wieś Czarny Potok, dziś Czarne)[4]. W 1629 wieś składała się z 5 gospodarstw, w 1880 z 54 (330 mieszkańców)[5]. W 1783 wybudowano cerkiew greckokatolicką pw. św. Dymitra. Użytkowano ją do roku 1927 (1928). Około roku 1930 wybudowano nową cerkiew prawosławną (zniszczył ją jednak huragan w 1967). W 1921 mieszkało w Czarnem 323 grekokatolików (w 1928 przeszli oni na prawosławie) oraz 5 Żydów. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, tkactwem, a także wydobyciem i destylacją ropy naftowej. Od końca lat 30. XX wieku wieś stała się ważnym ośrodkiem prawosławnym na Łemkowszczyźnie – organizowano tam uroczystości religijne i spotkania duchownych. W 1938 we wsi znajdowało się 58 domów, 2 cerkwie, dwa młyny wodne, wiatrak, kapliczka[6].

W 1945 większość mieszkańców dobrowolnie wyjechała do ZSRR, reszta (8 z 9 rodzin) została wysiedlona przymusowo w 1947 w ramach Akcji „Wisła”. Po 1956 wróciły 3 rodziny. W 1993 cerkiew greckokatolicką z 1783 rozebrano i przeniesiono do skansenu w Nowym Sączu[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • cerkwisko;
  • murowana XIX-wieczna kapliczka na wschodnim skraju wsi;
  • przydrożne krzyże i kapliczki wzdłuż dawnej drogi przez wieś (XIX, XX w.);
  • pomnik poświęcony 20. rocznicy męczeńskiej śmierci św. Maksyma Gorlickiego (wzniesiony w 1934, odrestaurowany w 2014)[9]

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Radocina 1 w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
  5. Czarne 2(1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  6. Mapa "Jaśliska" 1:100 000, Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1938
  7. Fotografia cerkwi
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-06-30.
  9. Serwis Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Poświęcenie odnowionego pomnika w Czarnem [dostęp: 14.09.2014.]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Beskid Niski. Przewodnik. Wyd. III. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2007, s. 277-278.
  • Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wyd. II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2011.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]