Wapienne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wapienne
Wapienne
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Wapienne
Liczba ludności (2011) 147[1]
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307
(poczta: Sękowa)
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0465236
Położenie na mapie gminy Sękowa
Mapa lokalizacyjna gminy Sękowa
Wapienne
Wapienne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wapienne
Wapienne
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Wapienne
Wapienne
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Wapienne
Wapienne
Ziemia49°37′31″N 21°17′11″E/49,625278 21,286389
Wapienne na mapie Josephinische Landesaufnahme (1763-1787)[2].

Wapiennewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Od 1986 miejscowość uzdrowiskowa.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wapienne położone jest w środkowej części Beskidu Niskiego w Karpatach Zachodnich. Leży w dolinie potoku Wapienka, w strefie otuliny Magurskiego Parku Narodowego. Od północy nad doliną piętrzy się Ferdel (648 m n.p.m.), na wschodzie Barwinok (670 m n.p.m.), a od południa Męcińska Góra (679 m n.p.m.)[3].

Integralnymi częściami miejscowości są: Niżny Koniec i Wyżny Koniec[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wapienne zostało założone w 1546 roku. Zygmunt Stary nadał prawa do lokacji wsi na prawie wołoskim. Osada zamieszkiwana była przez Łemków.

W 1947 roku, w ramach akcji ,,Wisła" wysiedlono kilkudziesięciu mieszkańców wsi. W późniejszym okresie zasiedlona została ponownie, lecz byli to głównie mieszkańcy zachodnich ziem[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Uzdrowisko[edytuj | edytuj kod]

Wapienne to jedno z najmniejszych polskich uzdrowisk[6]. Od 1986 ma status uzdrowiska. Już w XVII w. próbowano tu leczyć choroby weneryczne. W latach 1810–12 kurowali się tutaj żołnierze napoleońscy po kampanii moskiewskiej. W 1848 zakład zdrojowy posiadał trzy wille i łazienki z 50 stanowiskami kąpielowymi w 36 kabinach. Było wówczas własnością rodziny Siemieńskich. W latach 1878 i 1894 zdrojowisko zniszczyły pożary. Łazienki odbudowano w latach 1904–1906. Ponownie zniszczone podczas I wojny światowej. Jego funkcję przywrócono w latach 1920–24. Zdewastowane w czasie II wojny światowej. Odbudowane w latach 50. XX w. W 1956 oddano do użytku dawny pensjonat, pawilon hotelowy na 60 łóżek, a w 1959 odbudowano stary budynek zdrojowy składający się z 8 kabin do kąpieli mineralnych i 3 kabiny do kąpieli borowinowych[7]. W 1964 wybudowano stołówkę, a w 1967 kawiarnię i blisko 50 domków campingowych. W 1973 oddano do użytku odkryty basen kąpielowy z zapleczem rekreacyjno-sportowym[8].

W latach 2010–2014 dzięki środkom unijnym przeprowadzono rewitalizację uzdrowiska. W ramach projektu wybudowano:

  • nowy dom zdrojowy z pijalnią wód; obiekt konstrukcji murowanej z dachem krytym gontem nawiązujący do architektury Pogórza mieści także salę do odpoczynku i przestrzeni wystawowej,
  • parki zdrojowe: „Ogród Marysieńki” i „Ogród Laury” z małymi pawilonami
  • fontannę zdrowia i odpoczynku
  • ścieżki spacerowo-rowerowe wzdłuż Promenady Napoleońskiej
  • nowe parkingi[9]

W uzdrowisku Wapienne w terapii wykorzystuje się podgórski klimat, średnio zmineralizowane (od 0,5 do 1,1 g/litr) wody siarczkowo-siarkowodorowe oraz borowinę. Źródła mineralne związane są z warstwami inoceramowymi wieku kredowego znajdują się na zachodnim zboczu Małego Ferdla. Eksploatowane są obecnie (2018) dwa ujęcia wód: „Marta” i „Kamila”. Ujęcie „Zuzanna” zanikło, a odwiercone w latach 1974–75 odwierty W-1 i W-2 to źródła rezerwowe. Biologiczny wpływ tych wód na ustrój człowieka polega na silnym działaniu moczopędnym, odczulającym, przeciwzapalnym i pobudzającym czynności gruczołów trawiennych. Wysokiej jakości borowinę eksploatuje się z pobliskiego torfowiska na Kamiennej Górze[7][10].

Obecnie (2018) w uzdrowisku leczy się schorzenia: reumatyczne, ortopedyczno-urazowe, układu krążenia, dermatologiczne, układu oddechowego, nerwowego, wydzielania wewnętrznego i przemiany materii; choroby kobiece, alergie, przewlekły stres[10].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[11]

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polska w liczbach - Wapienne. [dostęp 2017-10-13].
  2. First Military Survey (1763-1787) - Mapire - Historical Maps of the Habsburg Empire, mapire.eu [dostęp 2017-01-13].
  3. Janusz Michalak, Gorlice Biecz i okolice, Roksana, Krosno 1998, s.114 ​ISBN 83-903843-1-0
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. IAP, Uzdrowisko .: WAPIENNE :. Zapraszamy, www.wapienne.pl [dostęp 2017-01-19] (pol.).
  6. Uzdrowisko Wapienne
  7. a b Zygmunt Kruczek, Agnieszka Weseli: Uzdrowiska karpackie. Wyd. I. Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1987, s. 166. ISBN 83-03-01693-8.
  8. Stanisław Kłos: Gorlice i okolice. Wyd. I. Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1976, s. 108.
  9. Uzdrowisko Wapienne uzyskało nową jakość. Strona internetowa Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego. [dostęp 2019-02-23].
  10. a b Andrzej Piecuch: Geologiczne atrakcje pogranicza gorlicko-bardejowskiego. Wyd. I. Urząd Miejski w Gorlicach, Gorlice 2018, s. 13, 14, 15. ISBN 978-83-950789-1-0.
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]