Bartne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bartne
Cerkiew greckokatolicka
Cerkiew greckokatolicka
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Bartne
Liczba ludności (2009) 200
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307 Sękowa
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464739
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bartne
Bartne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bartne
Bartne
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Bartne
Bartne
Ziemia 49°34′06″N 21°19′32″E/49,568333 21,325556

Bartne (łemkow. Бортне, Bortne) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Historia[edytuj]

Bartne wzmiankowane jest już w 1629. Według miejscowych przekazów, wieś została założona przez kamieniarzy z pobliskiej Jasionki, którzy na zboczach pobliskich gór pozyskiwali materiał.

Nazwa wsi (Bartne/Bortne) pochodzi od bartnictwa, czyli dawnej formy pszczelarstwa. Istnieje też etymologia ludowa, wywodząca nazwę od połączenia słów "bór tnę".

Z Bartnego/Bortnego pochodził Stefan Szkurat, który przyjął później bardziej szlachecko brzmiące nazwisko "Bortniański" – był to ojciec kompozytora Dmytra Bortniańskiego.

W XIX wieku wieś rozsławiły warsztaty kamieniarskie - pochodzące stąd krzyże przydrożne oraz nagrobki spotkać można w odległych miejscowościach; kamienne koło młyńskie z datą 1905 znajduje się w Bydgoszczy.

W latach 18701892 we wsi pełnił posługę kapłańską łemkowski ksiądz i pisarz Wołodymyr Chylak, który stworzył tu swoje najważniejsze utwory, m.in. nowelę Szybienicznyj Wierch.

W czasie I wojny światowej toczyły się tu walki Operacji Gorlickiej, o czym świadczy cmentarz z tego okresu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Zabytki[edytuj]

Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Świętych Kosmy i Damiana – wybudowana około 1842, trójdzielna, konstrukcji zrębowej, pokryta gontem z XVIII-wieczną wieżą konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona kopulastym hełmem i pozorną latarnią, otoczona drewnianym ogrodzeniem. Obecnie wewnątrz mieści się filia Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach, w której eksponowane są elementy sakralnej sztuki łemkowskiej, m.in. kompletny ikonostas z XVIII w., ołtarz boczny z 1797, XVIII-wieczne ikony: Matka Boża z Dzieciątkiem i Chrystus oraz obrazy pochodzące z cerkwi okolicznych wsi.

Jest to jedna z cenniejszych cerkwi w tej części Beskidu Niskego. Klucze do obiektu udostępnia właściciel domu nr 25.

Cerkiew prawosławna pod wezwaniem Świętych Kosmy i Damiana – wybudowana w 1928 na wzór cerkwi w Krzywej, lecz o połowę mniejsza: jednonawowa, konstrukcji zrębowej, bezwieżowa, oszalowana, pokryta blachą. Wewnątrz skromne wyposażenie. Z pierwotnego ikonostasu przywiezionego z Poczajowa zachowały się carskie wrota i Ostatnia Wieczerza. Na uwagę zasługują owalne ikony proroków pochodzące z nieistniejącej cerkwi w Świerzowej Ruskiej[1]. Obok cerkwi – pomnik Dmytra Bortniańskiego.

Cerkiew prawosławna jest siedzibą miejscowej parafii.

We wsi znajduje się także spichlerz – kamienny, wzniesiony w I połowie XIX w. (w ruinie od około 1950, wewnątrz zbiory kamieniarskie) oraz przydrożne krzyże kamienne.

Warto zwiedzić[edytuj]

  • Spichlerz kamienny z I połowy XIX w. ze zbiorami kamieniarki
  • Cmentarz ofiar cholery z 1873
  • Cmentarz z I wojny światowej
  • Krzyże kamienne wystawione po 1918
  • Ośrodek kamieniarstwa ludowego
  • Chyże łemkowskie – domostwa łączące pod jednym dachem część mieszkalną oraz oborę ze stodołą

Szlaki piesze[edytuj]

Przypisy

  1. Paweł Kutaś "Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce", Zakrzów 2013, ISBN 978-83-60941-50-8, ss.52-53

Linki zewnętrzne[edytuj]