Bronisław Dąbrowski (aktor)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bronisław Dąbrowski
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1903
Bielce, Besarabia
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 1992
Kraków, Polska
Zawód aktor, reżyser, tłumacz
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej

Bronisław Dąbrowski (ur. 24 listopada 1903 w Bielcach[1](Besarabia), zm. 10 kwietnia 1992 w Krakowie) – polski aktor i reżyser teatralny, wieloletni dyrektor teatrów, także tłumacz. Jest bohaterem pracy zbiorowej Bronisław Dąbrowski i jego teatr (red. Henryk Vogler, 1972)[2].

Życiorys zawodowy[edytuj | edytuj kod]

Ukończył studia na Wydziale Dramatycznym Konserwatorium w Poznaniu (1923). W teatrze zadebiutował w 1921 roku[3].

W latach 1921-1925 był aktorem Teatru Polskiego w Poznaniu, następnie przez rok występował w warszawskim Teatrze Polskim. W roku 1926 rozpoczął pracę aktora w Teatrze Miejskim we Lwowie, dwa lata później przeniósł się do Teatru Miejskiego im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, skąd w 1932 powrócił do Lwowa. Tam, we wspomnianym Teatrze Miejskim, pracował jako aktor i reżyser do 1936. W czasie tym, w latach 1933-1935, był też wykładowcą na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (prowadził lektorat wymowy). Następnie jako aktor i reżyser współpracował z różnymi teatrami: Polskim w Poznaniu (1936-1937), Miejskim w Łodzi (1937-1939), Teatrem na Pohulance w Wilnie (1939), Polskim Teatrem Dramatycznym we Lwowie (1939-1941).

W roku 1944 został dyrektorem naczelnym i artystycznym Polskiego Teatru Dramatycznego we Lwowie, sprawował tę funkcję do 1945. Na tym stanowisku pracował też w latach 1945-1947 w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach, a następnie w krakowskich Teatrach Dramatycznych (obecnie Teatr im. Juliusza Słowackiego) w latach 1947-1950 oraz w warszawskim Teatrze Polskim w latach 1950-1955. Był też, w latach 1950-1953, wykładowcą na Wydziale Reżyserii warszawskiej PWST. Od 1953 roku należał do PZPR[4].

W 1955 roku przeniósł się ponownie do Krakowa. Tam do roku 1972 sprawował funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru im. J. Słowackiego. W 1957 roku rozpoczął też pracę w krakowskiej PWST: w latach 1957-1966 był tam wykładowcą, 1963-1968 piastował stanowisko rektora uczelni, 1966-1974 – profesora nadzwyczajnego.

Role teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1922: Lilla Weneda jako Lechon (reż. Nina Młodziejowska)
  • 1932: Królowa przedmieścia jako Staszek (reż. Teofil Trzciński)
  • 1932: Zbyt prawdziwe, żeby było dobre jako Szeregowiec Mük (reż. Wacław Radulski)
  • 1932: Powrót Odysa jako Telemak (reż. Janusz Strachocki)
  • 1933: Zbójcy jako Razmann (reż. W. Radulski)
  • 1933: Michasia i jej matka (reż. B. Dąbrowski)
  • 1933: Poszukujemy zdolnego włamywacza jako Janek (reż. Władysław Krasnowiecki)
  • 1933: Moja panna mama jako George (reż. J. Strachocki)
  • 1933: Nieprzyjaciółka mężczyzn jako Narzeczony (reż. B. Dąbrowski)
  • 1945: Wesele jako Jasiek (reż. B. Dąbrowski)
  • 1947: Dwa teatry jako Dyrektor Teatru „Małe Zwierciadło” (reż. Edmund Wierciński)
  • 1953: Polacy nie gęsi jako Mikołaj Rej z Nagłowic (reż. Janusz Warnecki)
  • 1977: Vivat, Vivat Regina (rola epizodyczna w Teatrze Telewizji, reż. Irena Babel)

Prace reżyserskie (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1957: Dwa teatry
  • 1957: Solerates
  • 1957: Wyzwolenie
  • 1958: Zbrodnia i kara
  • 1959: Horsztyński
  • 1960: Życie Galileusza
  • 1960: Żywot Galileusza (Teatr Telewizji)
  • 1960: Królowa przedmieścia
  • 1961: Księżyc świeci zakochanym
  • 1961: Więźniowie z Altony
  • 1961: Wieczór Trzech Króli (współreżyseria z T. Przystawskim)
  • 1962: Pożegnanie z Salomeą
  • 1962: Żałoba przystoi Elektrze
  • 1962: Ocean
  • 1963: Przygoda z Vaterlandem
  • 1964: Przychodzę opowiedzieć
  • 1965: Noc listopadowa
  • 1965: Dziejowa rola Pigwy
  • 1965, 1968: Halka
  • 1966: Jego ekscelencja błazen
  • 1966: W małym dworku
  • 1966: Dom otwarty
  • 1967: Bezimienne dzieło
  • 1967: Lita et comp
  • 1967: Poczwórka
  • 1967: Nad brzegami Newy
  • 1968: Rzecz listopadowa
  • 1968: Król Agis (Teatr Telewizji)
  • 1969: Zemsta (także za granicą – w Kijowie)
  • 1970: Pacjent
  • 1970: Awantura w Chioggi
  • 1971: W sieci
  • 1971: Drogi Antoni
  • 1972: Wiśniowy sad

Inne prace[edytuj | edytuj kod]

  • 1947: Klątwa. Warszawianka – opracowanie sceniczne
  • 1955: Pierwszy dzień święta – przekład (reż. B. Dąbrowski)
  • 1954: Dom na Twardej – inscenizacja (reż. Krystyna Wydrzyńska)
  • 1962: Don Pasquale – inscenizacja (reż. Jan Biczycki)
  • 1963: Trzy siostry – przekład (reż. Erwin Axer)
  • 1964: Krakowiacy i Górale – inscenizacja (reż. Henryk Duda, Leon Langer)
  • 1967: Krakowiacy i Góraleadaptacja filmowa z S. Wasylewskim (reż. Tadeusz Przystawski)
  • 1968: Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale – adaptacja (reż. Zygmunt Wojdan)
  • 1970: Krakowiacy i Górale – inscenizacja i konsultacja (reż. L. Langer)
  • 1979: Betleem polskie – opieka artystyczna (reż. Henryk Giżycki)
  • 1981: Krakowiacy i Górale – opieka artystyczna (reż. H. Giżycki)

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1974: Na deskach świat oznaczających
  • 1988: Poznałem ich w teatrze

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1949: nagroda za reżyserię sztuk wystawianych na festiwalu przez Teatry Dramatyczne w Krakowie, w szczególności za reżyserię Trzech sióstr Antoniego Czechowa, FSRiR w Katowicach
  • 1951: Nagroda Państwowa (zespołowa) II stopnia za inscenizację i reżyserię sztuki Mądremu biada Aleksandra Gribojedowa w Teatrze Polskim w Warszawie
  • 1958: I nagroda za reżyserię Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie na Festiwalu Dramatów Wyspiańskiego
  • 1962: Państwowa Nagroda Artystyczna II stopnia
  • 1962: II nagroda za inscenizację i reżyserię spektaklu Ocean Aleksandra Sztejna w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie, II OFSRiR w Katowicach
  • 1962: nagroda zespołowa za najlepszą inscenizację na sztuki radzieckiej, II OFSRiR w Katowicach
  • 1963: Nagroda ministra kultury i sztuki I stopnia za twórczość inscenizacyjną i reżyserię Przygody z Vaterlandem Leona Kruczkowskiego, a także Oceanu Anatol Sztejna w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie
  • 1963: nagroda za reżyserię przedstawienia Przygoda z Vaterlandem Leona Kruczkowskiego w krakowskim Teatrze im. J. Słowackiego, IV Wrocławski Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych
  • 1964: Nagroda miasta Krakowa
  • 1970: Dyplom Honorowy Ministra Kultury i Sztuki ZSRR za zasługi w krzewieniu współpracy kulturalnej między Polską a ZSRR
  • 1971: Złota Odznaka Miasta Bratysławy przyznana przez Miejską Radę Narodową Bratysławy
  • 1971: Tytuł i odznaka Zasłużony Pracownik Kultury przyznane przez Ministra Kultury i Sztuki Słowackiej Socjalistycznej Republiki „za długoletnią aktywną współpracę w dziedzinie polskiej i słowackiej teatralnej kultury”
  • 1972: Nagroda miasta Krakowa
  • 1974: Nagroda tygodnika „Przyjaźń” za całokształt Działalności Artystycznej w Dziedzinie Realizacji Sztuk Rosyjskich i Radzieckich

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia PWN. [dostęp 2009-02-25].
  2. Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2009-02-25].
  3. WIEM, Portal wiedzy. [dostęp 2009-02-25].
  4. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 156. ISBN 83-223-2073-6.
  5. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. Nr 91, poz. 1144
  6. M.P. z 1950 r. Nr 6, poz. 58.
  7. M.P. z 1946 r. Nr 114, poz. 212.
  8. 13 listopada 1953 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie” M.P. z 1953 r. Nr 106, poz. 1422
  9. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400, s. 1630.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]