Teatr Polski w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Teatru Polskiego w Poznaniu. Zobacz też: inne znaczenia nazwy "Teatr Polski".
Teatr Polski w Poznaniu
Ilustracja
Teatr Polski w Poznaniu
Typ teatru teatr dramatyczny
Kierownictwo
artystyczne
Maciej Nowak
(od 2015 roku)
Data powstania 1875 rok
Państwo  Polska
Lokalizacja Poznań
Strona internetowa teatru
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A-20 z 18 kwietnia 1958
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. 27 Grudnia 8/10
Architekt Stanisław Hebanowski
Rozpoczęcie budowy 1873
Ukończenie budowy 1875
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Budynek Teatru Polskiego w Poznaniu
Ziemia52°24′30,85″N 16°55′25,19″E/52,408569 16,923664
Scena z "Wiele hałasu o nic" z Teatru Polskiego w Poznaniu, 1947

Teatr Polski w Poznaniuteatr dramatyczny działający w Poznaniu od 1875 roku.

Historia[edytuj]

Lata 1875-1914[edytuj]

Zbudowany w latach 1873–1875 po długoletnich staraniach na uzyskanie zgody rządu pruskiego, według projektu Stanisława Hebanowskiego. Teatr Polski w Poznaniu miał początkowo charakter Sceny Narodowej pod pruskim zaborem. Obecnie jest teatrem miejskim[1]. Budynek stanął na podwórzu kamienicy w Poznaniu przy ul. 27 Grudnia (wówczas ul. Berlińska). Dziś jest widoczny, ponieważ kamienica frontowa została zburzona (co jest krytykowane, gdyż jego projekt przewidywał umiejscowienie przy zamkniętym dziedzińcu)[2]. Początkowo pełna nazwa teatru brzmiała Teatr Polski w ogrodzie Potockiego w Poznaniu dla upamiętnienia jednego z darczyńców – Bolesława hrabiego Potockiego, który przekazał swój ogród na rzecz spółki budującej teatr. Pieniądze uzyskane z jego sprzedaży przekazano na zakup parceli pod budowę. Budowa została sfinansowana ze składek społecznych (świadczy o tym napis "Naród Sobie"). Teatr pełnił ważną funkcję w zachowaniu polskości, będąc stałą sceną, na której wystawiano w języku polskim, od 1925 roku obowiązuje skrócona nazwa – Teatr Polski w Poznaniu.

"25 września 1875 roku ma miejsce uroczysta inauguracja stałej sceny zawodowej spektaklem Zemsty Fredry; okolicznościowy prolog napisał Józef Kościelski, zagrano też jeden z polonezów Chopina i specjalną kompozycję Henryka Jareckiego; dyrekcję na dwa sezony objęli dwaj aktorzy galicyjscy: Karol Doroszyński ze Lwowa i Władysław Terenkoczy z Krakowa; po ustąpieniu Terenkoczego Doroszyński prowadził teatr do 1881 roku[3]" – prof. Dobrochna Ratajczakowa "Teatr Polski w Ogrodzie Potockiego".

Pierwszy sezon teatralny zaplanowano z myślą o widzach z warstwy ziemiaństwa i inteligencji. Kolejne jednak przygotowywano już myśląc o potrzebach największej publiczności – ubogiego mieszczaństwa. Teatr Polski stał się „teatrem ludowym”, grając polskie komedie kontuszowe, moralizatorskie wodewile oraz wystawiając sceny z historii ojczyzny. Taki charakter teatru zachował się do początku wieku XX. Do czasu wybuchu I wojny światowej program skupiał się na widowni mieszczańskiej.

Lata dwudzieste i okres powojenny[edytuj]

W okresie dwudziestolecia międzywojennego teatr, pod kierownictwem Bolesława Szczurkiewicza, z powodzeniem rywalizował z Teatrem Nowym i innymi poznańskimi scenami. W 1929 (na PeWuKę) gmach zmodernizowano i dobudowano przedsionek wejściowy z kasami (autorem projektu był Stefan Cybichowski)[4].

Gmach ocalał w czasie II wojny światowej i teatr wznowił swoją działalność w kwietniu 1945 roku. Inauguracja pierwszego po okupacji niemieckiej sezonu nastąpiła 27 kwietnia 1945 (piątek), kiedy to zagrano sztukę Uciekła mi przepióreczka autorstwa Stefana Żeromskiego w reżyserii zbiorowej. Zagrali m.in. Aleksander Dzwonkowski, Józef Kostecki i Zygmunt Noskowski. Aktorzy występowali w większości we własnych ubraniach. Na widowni zasiedli m.in. Feliks Widy-Wirski i Feliks Maciejewski. Odśpiewano też hymny – polski i radziecki[5]. W powojennych latach scena Teatru Polskiego była jedną z najciekawszych w Polsce. Nawiązano współpracę z scenografami: Janem Kosińskim, Andrzejem Cybulskim i Andrzejem Stopką. W czasach powszechnego socrealizmu we wszelkich dziedzinach życia, za sprawą Wilama Horzycy kierującego sceną w latach 1948-1951, mówiło się o Teatrze Polskim, że to jedno z nielicznych miejsc, w którym uprawia się prawdziwy teatr.

Filią poznańskiego Teatru Polskiego był Teatr im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim (w latach 1948-1960[6]) oraz Teatr Nowy w Poznaniu (w latach 1962-1972[7]).

Sceny[edytuj]

  • Duża Scena
  • Malarnia – scena kameralna teatru otwarta w połowie lat 80. XX wieku, mieści ponad 100 osób.
  • Galeria – scena przeznaczona jest przede wszystkim na prezentacje małoobsadowych spektakli, współczesnej, najnowszej dramaturgii, a także czytań scenicznych w ramach projektu „Nowe stulecie – nowe dramaty”. Widownia Galerii mieści 40 osób.
  • Piwnica pod Sceną – przestrzeń otwarta pod kierownictwem artystycznym Macieja Nowaka (2015)[8][9].

Projekty teatralne[edytuj]

  • Europejskie Spotkania Teatralne „Bliscy Nieznajomi” – pierwszy w Poznaniu międzynarodowy festiwal teatrów repertuarowych, którego tematyczna formuła jest głosem w dyskusji na temat aktualnych problemów z zakresu historii, kultury i wzajemnych relacji między narodami Europy.
  • Ogólnopolski Konkurs Polskiej Dramaturgii Współczesnej „Metafory Rzeczywistości” – ideą konkursu jest połączenie oryginalnej twórczości dramaturgicznej z praktyczną realizacją teatralną. Po każdej edycji konkursu jeden z finałowych tekstów zostaje wystawiony w Teatrze Polskim w następnym sezonie.
  • Nowe stulecie – nowe dramaty – składają się na nie cykliczne spotkania poświęcone współczesnej dramaturgii europejskiej. W ramach spotkań organizowane są próby czytane tekstów dramaturgów uznanych w swoich rodzinnych krajach i za granicą. Często dramaty, które przybliża widzom Teatr Polski w Poznaniu, są pierwszą prezentacją w języku polskim. Publiczność ma również okazję porozmawiać z autorami lub tłumaczami prezentowanych sztuk.
  • Dawne dramaty – nowe czytania – którego celem jest ukazanie klasyki w nowym świetle, odczytanie jej poprzez doświadczenia i sposób widzenia współczesnego świata przez młodych reżyserów.

Dyrektorzy Teatru Polskiego[edytuj]

Zespół artystyczny Teatru Polskiego[edytuj]

Sezon 2016/2017 Współpracujący Byli aktorzy

Przypisy

  1. Paweł Szkotak dyrektorem Teatru Polskiego [dostęp 2016-07-26].
  2. Jerzy Borwiński: Chciałbym powrotu kamienicy przed Teatrem Polskim. Wyborcza.pl Poznań, 2015-04-13. [dostęp 2016-02-04].
  3. MDAsystems.pl, Teatr Polski w Poznaniu - Historia, www.teatr-polski.pl [dostęp 2016-07-26].
  4. Władysław Czarnecki, Tak kiedyś w Poznaniu projektowano i budowano (fragmenty wspomnień), w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1993, s.139, ISSN 0137-3552
  5. Tadeusz Świtała, Poznań 1945. Kronika Wydarzeń, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1986, s.158-159, ​ISBN 83-210-0607-8
  6. Teatr im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim | Miejsce | Culture.pl [dostęp 2016-07-26].
  7. Encyklopedia, Teatr Nowy (filia Teatru Polskiego), Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2016-07-26].
  8. Sceny | Teatr Polski w Poznaniu, „Teatr Polski w Poznaniu” [dostęp 2016-11-01] (pol.).
  9. EXTRAVAGANZA o miłości | Teatr Polski w Poznaniu, „Teatr Polski w Poznaniu” [dostęp 2016-11-01] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj]