Zagórze Śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°45'31"N 16°24'20"E
- błąd 39 m
WD 50°45'N, 16°24'E
- błąd 2317 m
Odległość 1093 m
Zagórze Śląskie
wieś
Ilustracja
Widok na wieś z wieży zamkowej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat wałbrzyski
Gmina Walim
Liczba ludności (2011) 438[1]
Strefa numeracyjna 74
Tablice rejestracyjne DBA
SIMC 0856480
Położenie na mapie gminy Walim
Mapa konturowa gminy Walim, u góry znajduje się punkt z opisem „Zagórze Śląskie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Zagórze Śląskie”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zagórze Śląskie”
Położenie na mapie powiatu wałbrzyskiego
Mapa konturowa powiatu wałbrzyskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Zagórze Śląskie”
Ziemia50°45′31″N 16°24′20″E/50,758611 16,405556
Dawny dworzec kolejowy
Zamek Grodno
Centrum Zagórza Śl.
Jezioro Bystrzyckie, niedaleko Zagórza Śl.
Mapa Zagórza Śl.
Most kamienny na drodze Lubachów - Jugowice, Zagórze Śl.

Zagórze Śląskiewieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Walim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest usytuowana w dolinie Bystrzycy, pomiędzy Górami Sowimi i Górami Czarnymi.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Graniczy ze wsiami: Jugowice, Niedźwiedzica, Dziećmorowice, Lubachów i Michałkowa.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości w formie Kiensberg pochodzi z 1372 roku. Nazwa była później notowana także w formach Kinsberg (1429), Kiensperg (1547), Kinaw (1666-67), Kynau, Kynsberg, Königsberg (1785), Kynau (1845), Choina, Kynau (1896), Chojna, Kynau (1900), Kynau (1941), Chojna (1945), Chojnów, Choina (1945), Zagórze Śląskie (1947)[2].

Najstarsze zapisy wskazują na formę Kiensberg, składającą się z niemieckich rzeczowników pospolitych der Kien (śrwniem. kien) ‘drzewo sosnowe’ i der Berg (śrwniem. berc) ‘góra, wzgórze, wzniesienie’. Być może była to także hybrydalna forma polsko-niemiecka, której pierwszy człon wywodził się od staropolskiego apelatywu kien, kna (psł. *kъnъ) ‘żywiczne drzewo sosnowe’. Z czasem człon Kien- uległ przekształceniu w Kyn-, a nazwa ugruntowała się w formie Kynau. Po II wojnie światowej jako przejściową stosowano polską nazwę Chojna[2]. Ostatecznie ustalona została nazwa Zagórze Śląskie, którą oficjalnie przyjęto 15 marca 1947 roku[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała jako osada związana z zamkiem Grodno i nosiła tą samą co zamek nazwę, co powoduje trudności z ustaleniem, czy dokumenty odnoszą się do miejscowości czy do zamku. Wiadomo, że w 1372 roku, istniał folwark u podnóża zamku. W kolejnych stuleciach Zagórze Śląskie należało do kolejnych właścicieli zamku.

W 1825 roku we wsi było 61 domów, folwark, wolne sołectwo, szkoła ewangelicka, przytułek, browar, gorzelnia, bielnik, 3 młyny wodne, olejarnia, tartak, młyn do mielenia kory dębowej, folusz, sezonowa cegielnia, 5 warsztatów bawełnianych oraz 53 warsztaty lniane. W drugiej połowie XIX wieku nastąpił remont i udostępnienie zamku zwiedzającym, co spowodowało przekształcenie się Zagórza w miejscowość letniskową.

Na początku XX wieku atrakcyjność Zagórza wzrosła wraz z uruchomieniem Kolei Bystrzyckiej oraz utworzeniem Jeziora Bystrzyckiego. W okresie międzywojennym w Zagórzu funkcjonowało 5 hoteli i pensjonatów, dysponujących około 100 miejscami noclegowymi oraz schronisko młodzieżowe z 38 miejscami i polem namiotowym.

Po II wojnie światowej miejscowość zachowała turystyczny charakter[4].

W 2018 roku przystąpiono do budowy Centrum Edukacji Ekologicznej „Choina” ze ścieżką edukacyjną i akwarium, dzięki któremu będzie możliwa obserwacja życie biologicznego w Jeziorze Bystrzyckim.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

inne zabytki:

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • kładka dla pieszych na Jeziorze Bystrzyckim (w budowie; od 1968 do 2018 znajdował się w tym miejscu most linowy, 2010 wyłączony z użytkowania z powodu złego stanu technicznego)[8][9],
  • przystań sportów wodnych na Jezioro Bystrzyckie,
  • jarmark średniowieczny - organizowany co roku na Zamku Grodno
  • Festiwal Filmów Amatorskich Biała Dama na Zamku Grodno
  • Góra Choina wraz ze znajdującym się na niej rezerwatem

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. pod red. Stanisławy Sochackiej. T. 16, Wrzesień-Żyznów. Opole: Wydawnictwo Instytut Śląski, 2014, s. 82. ISBN 978-83-7126-300-2.
  3. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. nr 37, poz. 297).
  4. Marek Staffa: Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, Tom 10 Góry Wałbrzyskie, Podgórze Wałbrzyskie, Pogórze Bolkowskie, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław, 2005
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 192. [dostęp 24.10.2012].
  6. Józef Pilch: Zabytki Architektury Dolnego Śląska, Wrocław, 1978
  7. a b Józef Pilch: Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa, 2005
  8. Będzie nowa kładka nad Jeziorem Bystrzyckim
  9. Zagórze Śląskie będzie atrakcyjniejsze

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Staffa: Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, Tom 10 Góry Wałbrzyskie, Podgórze Wałbrzyskie, Pogórze Bolkowskie, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław, 2005, ss. 533-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]