Chmielno (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chmielno
Herb
Herb Chmielna
Chmielno
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kartuski
Gmina Chmielno
Sołectwo Chmielno
Liczba ludności 1580
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 83-333
Tablice rejestracyjne GKA
SIMC 0159870
Położenie na mapie gminy Chmielno
Mapa lokalizacyjna gminy Chmielno
Chmielno
Chmielno
Położenie na mapie powiatu kartuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kartuskiego
Chmielno
Chmielno
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Chmielno
Chmielno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Chmielno
Chmielno
Ziemia54°19′35″N 18°06′03″E/54,326389 18,100833

Chmielno (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Chmielno) – duża kaszubska wieś turystyczno-letniskowa w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, siedziba gminy Chmielno, na obszarze Kaszubskiego Parku Krajobrazowego w ciągu Drogi Kaszubskiej i na szlaku wodnym „Kółko Raduńskie”.

Wieś jest siedzibą sołectwa Chmielno, w którego skład wchodzą również miejscowości Chmielonko, Lampa, Babino, Bukowinki, Chmieleńskie Chrósty, Koszkania, Osowa Góra, Rekowo i Węgliska. Leży na Pojezierzu Kaszubskim nad jeziorami Białym i Kłodno w pobliżu północnego krańca Raduńskiego Dolnego. Chmielno jest również ośrodkiem regionalnego hafciarstwa kaszubskiego. Prowadzi tędy turystyczny szlak turystyczny czerwony Szlak Kaszubski, a agroturystyka ma znaczenie gospodarcze. Hieronim Derdowski wymieniał Chmielno w swoim poemacie O Panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł.

Wieś norbertanek żukowskich w województwie pomorskim w II połowie XVI wieku[1]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Historia[edytuj]

W XIII wieku gród książąt pomorskich i siedziba kasztelana, po której zachowało się grodzisko. W sierpniu 1308 roku należący do Władysława Łokietka gród został spalony przez Brandenburczyków. Po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków przeszło pod administrację zakonną. Od końca wojny trzynastoletniej ponownie znalazło się pod zwierzchnictwem Królestwa Polski na obszarze powiatu mirachowskiego. Od 1772 było pod administracją zaboru pruskiego i nosiło nazwę niemiecką Chmelno. W 1920 znalazło się w granicach II Rzeczypospolitej (powiat kartuski). Najprawdopodobniej swoją nazwę zawdzięcza uprawianemu w okolicy chmielowi.[2]

W Chmielnie w 1982 roku pochowano Stanisława Kostkę – uczestnika wyprawy tratwą przez Bałtyk, który w dniach 28 sierpnia – 7 września 1957 razem z kapitanem Andrzejem Urbańczykiem, Jerzym Fischbachem i Czesławem Breitem tratwą „Nord” przepłynęli z Łeby na wyspę Lilla Karlsö w Szwecji.[3]

Tradycje kaszubskie[edytuj]

  • We wsi znajduje się warsztat garncarski rodziny Neclów, od czterech pokoleń parających się tym rzemiosłem
  • Zespół folklorystyczny „Chmielanie”
  • powitanie nowego roku przez bazunistów
  • gwiazdka bożonarodzeniowa
  • biesiady nad jeziorem
  • topienie marzanny.

Zabytki i inne ciekawostki[edytuj]

Kościół pw. św.św. Piotra i Pawła

Według rejestru zabytków NID[4] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół parafialny pw. św.św. Piotra i Pawła, ul. Gryfa Pomorskiego 41, z 1845, rozbudowany w 1887, z wieżą z 1860, z wyposażeniem wnętrz z okresu XVI-XVIII wieku, nr rej.: 998 z 30.04.1987
  • cmentarz grzebalny przykościelny, nr rej.: j.w.
  • cmentarz rzymskokatolicki, 1884, nr rej.: 999 z 30.04.1987
  • drewniany dom (chata) z terenem zagrody nr 66, z 2 poł. XIX w., nr rej.: A-1238 z 22.12.2003.

Ponadto w Chmielnie znajdują się:

Grodzisko w Chmielnie[edytuj]

Grodzisko w Chmielnie było centrum administracyjnym, z którego zarządzano najbliższymi terytoriami w jego okolicy oraz kontrolowano z niego drogę biegnącą przesmykiem między dwoma jeziorami. Na grodzisku podczas prac archeologicznych odkryto fundamenty samodzielnie stojącego budynku, oddalonego o około 5,5 m od wjazdu do grodu. Budynek miał wymiary 6 x 3,6 m, pełnił funkcje mieszkalne i był piętrowy. Pomieszczenia ulokowane na poszczególnych poziomach miały powierzchnię 24 m2. Odkrywczyni uznała ten budynek za wieżę mieszkalną, zwracając uwagę na jej usytuowanie i mocną podstawę przy niewielkiej powierzchni. Zdaniem Błażeja Śliwińskiego wieżę tę zbudowano w początkach lat 70 XIII wieku, gdy gród w Chmielnie miał pełnić z polecenia księcia Mściwoja II (1220-1294) rolę siedziby Dobrawy (Damroki) córki księcia Świętopełka[5].

W sierpniu 1308 roku należący do Władysława Łokietka gród został spalony przez Brandenburczyków, przed ich atakiem na Gdańsk.

Na terenie grodziska stoi krzyż wykuty z żelaza z 1888 roku, ufundowany przez Feliksa Gilmeistra w 25 rocznicę Powstania Styczniowego.

W 2016 roku na grodzisku przeprowadzono prace archeologiczne pod kierunkiem archeologa Zdzisława Ratajczyka.

Transport publiczny[edytuj]

Miejscowość jest połączona z Kartuzami linią autobusową nr 4 i 8, na której usługi świadczy P.A. „Gryf”.

Przypisy

  1. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w. : rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 97.
  2. Andrzej Urbańczyk, Tratwą przez Bałtyk. Wyd., „ Marpress” , Gdańsk 1997
  3. Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa . Wyd. Z.P. POLIMER  Koszalin 2010, ​ISBN 978-83-89976-40-6​ , s. 169, 170, 197, 198, 199, 200, 201, 202 i 203
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 31 marca 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 2017-01-29]. s. 42.
  5. B.Lepówna, "XIII-wieczna wieża mieszkalno obronna w Chmielnie w województwie gdańskim", [w: ] Kraje słowiańskie w wiekach średnich. Profanum i sacrum, Poznań 1998, s. 445.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]