Cisownica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cisownica
Centrum Cisownicy
Centrum Cisownicy
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat cieszyński
Gmina Goleszów
Liczba ludności (2010) 1736
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-440 Goleszów
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0052132
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Cisownica
Cisownica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cisownica
Cisownica
Ziemia 49°43′22″N 18°45′41″E/49,722778 18,761389

Cisownica (cz. Tisovnice, niem. Zeislowitz) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Goleszów. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 959,67 ha[1], a liczba ludności 1736, co daje gęstość zaludnienia równą 180,9 os./km².

Nazwa Cisownica pochodzi od drzewa cis. Na terenie Cisownicy znajduje się rezerwat przyrody "Zadni Gaj", chroniący fragment lasu z okazami cisa pospolitego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie wsi pochodzą z epoki żelaza[1][2].

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Cyssownica[3][4][5]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

Była to wieś pasterska. Przez cały czas Cisownica była wsią książęcą z dziedzicznym wójtem. W XVIII wieku została włączona do majoratu habsburskiego. Przez wieś prowadził niegdyś trakt solny, tzw. "solak" . W XVIII i XIX wieku wydobywano w okolicy, w prymitywnych sztolniach, niskoprocentowe rudy żelaza, zwane syderytami, na potrzeby pobliskiej huty w Ustroniu, a później huty w Trzyńcu. Eksploatację rud żelaza zakończono w 1870 roku. O obecności żelaza świadczą rdzawe koryta potoków przepływających przez Cisownicę. Dla potrzeb huty w Ustroniu wypalano również węgiel drzewny[6].

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 115 budynkach w Cisownicy na obszarze 958 hektarów mieszkało 957 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 99,9 os./km². z tego 77 (8%) mieszkańców było katolikami, 873 (91,2%) ewangelikami a 7 (0,7%) wyznawcami judaizmu, 948 (99,1%) było polsko- a 2 (0,2%) niemieckojęzycznymi[7]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 123 a spadła do 953, z czego wszyscy byli polskojęzyczni, 95 (10%) było katolikami, 853 (89,5%) ewangelikami, 5 (0,5%) żydami[8].

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Do wsi do 30 czerwca 2012 roku kursowały autobusy PKS Cieszyn Sp. z o.o. na trasie Cieszyn – Cisownica – Cieszyn. Obecnie wieś obsługują wyłącznie busy prywatnego przewoźnika TRANSBUS na trasie Cieszyn - Puńców - Dzięgielów - Cisownica oraz Goleszów Szkoła – Cisownica – Dzięgielów – Leszna.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość przechodzi trasa rowerowa:

Do 21 grudnia 2007 r. funkcjonowało przejście graniczne Cisownica - Nýdek, które na mocy Układu z Schengen zostało zlikwidowane.

Postaci[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Cisownicy:

Zamieszkali w Cisownicy:

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Gmina Goleszów: UCHWAŁA NR XXXIX/326/10 RADY GMINY GOLESZÓW z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie programu gospodarczego p/n: Plan odnowy miejscowości Cisownica na lata 2010 – 2016. W: www.goleszow.bip.net.pl [on-line]. 2010-02-24, 2010. [dostęp 2011-01-11].
  2. Marcin Czyżewski: Niezwykłe odkrycie archeologiczne na górze Tuł. W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 2003-08-23, 2003. [dostęp 2011-01-14].
  3. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  6. Henryk Mróz: Cisownica. W: http://www.goleszow.pl [on-line]. [dostęp 2011-01-14].
  7. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  8. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)