Dzięgielów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dzięgielów
Herb
Herb Dzięgielowa
Zamek w Dzięgielowie
Zamek w Dzięgielowie
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat cieszyński
Gmina Goleszów
Liczba ludności (2008) 1332
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-445
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0052244
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dzięgielów
Dzięgielów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dzięgielów
Dzięgielów
Ziemia 49°43′23″N 18°42′17″E/49,723056 18,704722

Dzięgielów (cz. Děhylov, niem. Dzingelau) – wieś sołecka w gminie Goleszów w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Leży w dolinie Puńcówki, na Pogórzu Cieszyńskim, powierzchnia sołectwa wynosi 831 ha[1], a liczba ludności 1332, co daje gęstość zaludnienia równą 160,3 os./km².

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Zengilow[2][3][4]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

Od lat 1494/1496 do początku XVII w. w posiadaniu rodziny Czelów z Czechowic, jednego z najwybitniejszych rodów szlacheckich Księstwa Cieszyńskiego. Następnie w posiadaniu rodziny Goczałkowskich, w ostatnich latach XVIII w. w rękach barona Józefa Beesa, później własność Komory Cieszyńskiej.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 61 budynkach w Dzięgielowie na obszarze 817 hektarów mieszkało 499 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 61,1 os./km². z tego 121 (24,2%) mieszkańców było katolikami, 378 (75,8%) ewangelikami, 489 (98%) było polsko-, 5 (1%) czesko- a 4 (0,8%) niemieckojęzycznymi[5]. Do 1910 liczba budynków wzrosła do 65 a mieszkańców do 506, z czego 143 (28,3%) było katolikami, 363 (71,7%) ewangelikami, 502 (99,2%) polsko-, 3 (0,6%) czesko- a 1 niemieckojęzycznymi[6].

W latach 1975–1998 wieś należała do województwa bielskiego.

Obiekty użyteczności publicznej w Dzięgielowie

Szkoła podstawowa
Remiza OSP


Zamek[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajduje się jeden obiekt zabytkowy[7], a mianowicie zamek na wschodnim krańcu wsi, wzniesiony z końcem XV w. przez ród Czelów.

 Osobny artykuł: Zamek w Dzięgielowie.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość przechodzą następujące trasy rowerowe:

Na wschód od zamku biegnie także szlak turystyczny czarny czarny pieszy szlak turystyczny Goleszów PKP - Czantoria Wielka (14 km).

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzą następujące Kościoły:

W północnej części wsi, w przysiółku "Na Kępie", znajduje się zasłużony Ewangelicki Diakonat Żeński "Eben-Ezer", założony w 1923 z inicjatywy pastora Karola Kulisza oraz największy w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce dom opieki „Emaus”, zbudowany w latach 1977–1980 (obecnie w pobliżu istnieje również drugi taki obiekt – "Emaus 2").

Ponadto Dzięgielów jest miejscem, w którym corocznie odbywa się Tydzień Ewangelizacyjny, organizowany przez Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Architektura sakralna Dzięgielowa

Kaplica rzymskokatolicka
Kościół Ewangelicki Eben-Ezer
Ewangelicki Dom Seniora "Emaus II"
Cmentarz
Zbór Kościoła Wolnych Chrześcijan


Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś kursują busy prywatnego przewoźnika TRANSBUS.

Urodzeni w Dzięgielowie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gmina Goleszów: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Goleszów na lata 2007-2013. W: www.goleszow.bip.net.pl [on-line]. 2007-03-21, 2007. [dostęp 2010-12-07].
  2. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  5. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  6. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  7. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie (pol.). 31 marca 2015.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]