Cyjan (związek chemiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy związku chemicznego. Zobacz też: cyjan (kolor).
Cyjan
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C2N2
Inne wzory (CN)
2
, N≡C−C≡N
Masa molowa 52,03 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz o zapachu gorzkich migdałów[2][3]
Identyfikacja
Numer CAS 460-19-5
PubChem 9999[4]
Podobne związki
Podobne związki cyjanowodór, diacetylen
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjan (dicyjan) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy pseudohalogenów. Jest bezbarwnym, silnie trującym gazem o zapachu gorzkich migdałów[3].

Otrzymywanie[edytuj]

Poprzez ogrzewanie cyjanku rtęci(II), w wyniku czego (CN)
2
zmienia się w brunatnawe ciało stałe[3], „paracyjan” (jest on najprawdopodobniej produktem polimeryzacji cyjanu):

Hg(CN)
2
→ Hg + (CN)
2

Poprzez ogrzewanie mieszaniny Hg(CN)
2
i HgCl
2
(reakcja przebiega w niższej temperaturze niż dla czystego cyjanku i tworzy się mniej paracyjanu):

Hg(CN)
2
+ HgCl
2
→ Hg
2
Cl
2
+ (CN)
2

Mieszając stężone roztwory siarczanu miedzi(II) z cyjankiem potasu. Wytrąca się żółty osad cyjanku miedzi(II) Cu(CN)
2
, który rozkłada się na cyjanek miedzi(I) CuCN i (CN)
2
:

CuSO
4
+ 2KCN → Cu(CN)
2
+ K
2
SO
4
2Cu(CN)
2
→ 2CuCN + (CN)
2

Odwadniając szczawian amonu lub amid kwasu szczawiowego przy użyciu dekatlenku tetrafosforu:

(CONH
2
)
2
→ (CN)
2
+ 2H
2
O

Właściwości[edytuj]

Spala się charakterystycznym niebieskim płomieniem o czerwonej otoczce[3]. Związek ten, ze względu na brak wodoru w cząsteczce ma bardzo wysoką temperaturę spalania w tlenie (około 4000 °C).

Ulega polimeryzacji do brunatnego ciała stałego, rozpuszczalnego w wodzie i etanolu. W zasadach dysproporcjonuje do jonów: cyjankowych (CN
) i izocyjanianowych (OCN
)[3].

Przypisy[edytuj]

  1. a b Henri A. Favre, Warren H. Powell, Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book), Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 902, DOI10.1039/9781849733069-FP001, ISBN 9780854041824.
  2. a b c d e f g h i j k l m Cyjan (ZVG: 38430) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2017-02-07].
  3. a b c d e Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 96, ISBN 8371832400.
  4. Cyjan (CID: 9999) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  5. a b c d e f g CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-130, 6-69, ISBN 9781498754293.
  6. a b c Cyjan (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2017-02-07].
  7. a b Cyjan (ang.) w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2017-02-07].