Cyjan (związek chemiczny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy związku chemicznego. Zobacz też: cyjan (kolor).
Cyjan
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C2N2
Inne wzory (CN)
2
, N≡C−C≡N
Masa molowa 52,03 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz o zapachu gorzkich migdałów[2][3]
Identyfikacja
Numer CAS 460-19-5
PubChem 9999[4]
Podobne związki
Podobne związki cyjanowodór, diacetylen
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjan (dicyjan) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy pseudohalogenów. Jest bezbarwnym, silnie trującym gazem o zapachu gorzkich migdałów[3].

Otrzymywanie[edytuj]

Poprzez ogrzewanie cyjanku rtęci(II), w wyniku czego (CN)
2
zmienia się w brunatnawe ciało stałe[3], „paracyjan” (jest on najprawdopodobniej produktem polimeryzacji cyjanu):

Hg(CN)
2
→ Hg + (CN)
2

Poprzez ogrzewanie mieszaniny Hg(CN)
2
i HgCl
2
(reakcja przebiega w niższej temperaturze niż dla czystego cyjanku i tworzy się mniej paracyjanu):

Hg(CN)
2
+ HgCl
2
→ Hg
2
Cl
2
+ (CN)
2

Mieszając stężone roztwory siarczanu miedzi(II) z cyjankiem potasu. Wytrąca się żółty osad cyjanku miedzi(II) Cu(CN)
2
, który rozkłada się na cyjanek miedzi(I) CuCN i (CN)
2
:

CuSO
4
+ 2KCN → Cu(CN)
2
+ K
2
SO
4
2Cu(CN)
2
→ 2CuCN + (CN)
2

Odwadniając szczawian amonu lub amid kwasu szczawiowego przy użyciu dekatlenku tetrafosforu:

(CONH
2
)
2
→ (CN)
2
+ 2H
2
O

Właściwości[edytuj]

Spala się charakterystycznym niebieskim płomieniem o czerwonej otoczce[3]. Związek ten, ze względu na brak wodoru w cząsteczce ma bardzo wysoką temperaturę spalania w tlenie (około 4000 °C).

Ulega polimeryzacji do brunatnego ciała stałego, rozpuszczalnego w wodzie i etanolu. W zasadach dysproporcjonuje do jonów: cyjankowych (CN
) i izocyjanianowych (OCN
)[3].

Przypisy[edytuj]

  1. a b Henri A. Favre, Warren H. Powell: Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 902. DOI: 10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 9780854041824.
  2. a b c d e f g h i j k l m Cyjan (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2017-02-07].
  3. a b c d e Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 96. ISBN 8371832400.
  4. Cyjan – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. a b c d e f g CRC Handbook of Chemistry and Physics. William M. Haynes (red.). Wyd. 97. Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-130, 6-69. ISBN 9781498754293.
  6. a b c Cyjan (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2017-02-07].
  7. a b Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Cyjan w wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2017-02-07].