Finck von Finckenstein

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rodziny magnackiej. Zobacz też: Finckenstein – niemiecka nazwa Kamieńca, miejscowości w województwie warmińsko-mazurskim, należącej do Finckensteinów.

Rodzina Finckensteinów herbu Ostoja Pruska – rodzina Prus Wschodnich.

Rodzina Dohna-Schlobittenów w 1914 r.
Portrety rodowe w pałacu w Kamieńcu
Portrety rodowe w pałacu w Kamieńcu
Herb Finckensteinów na kościele w Kamieńcu

Finckensteinowie to ród hrabiowski powstały w Prusach Wschodnich, wywodzą swoje pochodzenie z Westfalii i Alemanii, a dokładnie z klasztoru w Auerburgu. Finckowie pochodzili z Zurychu i Tyrolu, gdzie byli osadzeni według legendy przez Karola Wielkiego w IX wieku. Część rodu, żyjąca w Karyntii, nazwała swoje siedziby Finckenstein lub Finckenberg, stąd potem pochodziły ich nazwiska. Istniała jeszcze jedna gałąź Fincków – von Auerburg z której założycielem linii pruskiej Fincków czy też polskiej był Michael Vincke von Overberg, a po usadowieniu wsi Rogóż w 1440 r. w powiecie nidzickim poczęli się zwać von Roggenhausen. Michał, zwany przez Władysława II Jagiełłę Mikołajem, otrzymał z rąk Siemowita IV 8 włók chełmińskich pod Nowogródkiem w 1422 roku. Jako niemiecki osiedleniec przyjął służbę u Krzyżaków w Rogóźnie vel Roggenhausen. Majątki Finckensteinów koncentrowały się w Prusach Górnych, w starostwach iławskim, ostródzkim i dąbrówieńskim. Już w 2. połowie XVII w. byli potentatami i właścicielami trzech miast wraz z dziedzicznymi urzędami w Szymbarku, Dąbrównie i Iławie, zdecydowanie dominowali w XIX wieku, ich majątki w Szymbarku, Szymonowie, Jaśkowie i Lasecznie obejmowały wówczas powierzchnię ok. 14 tys. hm² (ha), z czego znaczna część (ok. 10 tys. hm²) leżała na obszarze starostwa iławskiego. Proces koncentracji majątków ziemskich w rękach tego rodu trwał od 2. połowy XVI wieku. Feliks Finck von Finckenstein w 1572 r. odkupił od Oelsnitzów dziedziczne starostwo w Dąbrównie, a potem iławskie od upadających Kreytzenów. Największe nabytki stały się ich udziałem na przełomie XVII i XVIII wieku – w 1693 r. Ernst Finck von Finckenstein kupił od Wallenrodów Gardzień, w 1699 r. część Szymbarka od Polentzów i w 1705 r. Habersdorf od Eulenburgów.

W XVIII w. wydzieliły się linie Finckensteinów: młodsza (na Finkenstein) i starsza (na Szymbarku i Dąbrównie). Wzrostowi majątkowemu towarzyszył czynny udział w związku hanzeatyckim, miast handlowych Europy Północnej z czasów średniowiecza i początku ery nowożytnej, a w późniejszym okresie również kariera urzędnicza. Pierwszym członkiem Hanzy był Albrecht I Finck von Roggenhausen, który początkowo był Kapitanem i następnie Admirałem Floty Holenderskiej, a następnie członkiem Steelyard w Londynie.

Albrecht Konrad, ze starszej linii Finckensteinów, służył najpierw w armii holenderskiej (1676), a potem francuskiej. W 1689 r. podjął służbę wojskową w Brandenburgii w randze majora. Awansował stopniowo, by zostać marszałkiem polnym. Prowadził w latach 1706 i 1709 kampanie w Niderlandach, uczestniczył w zdobyciu Tournay i bitwie pod Malplaquet. Od 1717 r. był gubernatorem Kłajpedy, potem także Piławy, sprawował również naczelną komendę nad armią w Prusach. Spośród sześciorga dzieci, które dożyły dorosłego wieku, najwybitniejszym okazał się Karol Wilhelm, dyplomata i polityk, poseł w Sztokholmie, Kopenhadze, Londynie i Petersburgu, od 1749 r. Kabinettsminister króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego. Spośród Finckensteinów do znacznych godności w Prusach doszli także Georg Christoph Finckenstein (1632–1697), nadburgrabia od 1690 r. i Karol Friedrich Finckenstein (1743–1803), prezydent sądu krajowego w Kwidzynie, najwyższego sądu w prowincji Prusy Zachodnie.

Wybrani członkowie rodu[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Niemieckie herbarze podają częściej herb Fincków w wersji na błękitnym polu. Wersja hrabiowska herbu jest pięciopolowa, z herbem rodowym w tarczy sercowej, w polu 1 i 4, czerwonym na srebrnym pasie błękitny lew wspięty, w polach 2 i 3, błękitnych, złota korona o trzech fleuronach i dwóch perłach.
  2. http://mdz1.bib-bvb.de/~ndb/ndbvoll.html

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Jackiewicz-Garniec, Mirosław Garniec, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich. Dobra utracone czy ocalone? (wydanie III poszerzone i uzupełnione). Wyd. Studio Arta, Olsztyn 2001.
  • Stanisław Achremczyk, Iława – dzieje miasta 1305-2005. Wyd. Wers, Olsztyn 205.
  • Iława 1305-2005, Siedemset lat dziejów, Stanisław Achremczyk (red.), Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, 2006, ISBN 83-87643-39-4, OCLC 76305938.