Głębokie Południe

Mapa „Głębokiego Południa”

Głębokie Południe, Ciemne Południe (ang. Deep South) – określenie południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Nazwa ta ma korzenie nie tylko geograficzne, ale i kulturowo-historyczne. Termin obejmuje różne stany według różnych klasyfikacji, najczęściej do Głębokiego Południa zaliczane są Alabama, Georgia, Karolina Południowa, Luizjana i Missisipi. Niekiedy zaliczane są także Arkansas, Floryda, Karolina Północna, Teksas i Tennessee.

Historia

Rozmieszczenie czarnoskórych mieszkańców USA w 1860 r.

Przez lata południowe stany USA były wyraźnie odrębne od pozostałej części państwa na wielu płaszczyznach m.in. w gospodarce, folklorze, obyczajach, polityce czy w architekturze. Historycznie termin Głębokie Południe odnosi się do stanów najbardziej zależnych ekonomicznie od plantacji i niewolnictwa, czym zasłużyły sobie również na alternatywne określenie w postaci Cotton States (ang. stany bawełny), używane do 1945 roku i odnoszące się do najpopularniejszej rośliny uprawianej w regionie. W pierwszych dekadach po wojnie pod wpływem ruchu praw obywatelskich upowszechnił się termin Nowe Południe, wskazujący z kolei na zmiany zachodzące na poziomie federalnym, a zatem również w ostoi konserwatyzmu i rasizmu, w której aż do zniesienia praw Jima Crowa w 1964 roku legalnie funkcjonowała segregacja rasowa. Tutaj miały też miejsce najsilniejsze napięcia rasowe i aktywność Ku Klux Klanu (notabene założonego w Tennessee). Wszystkie z wymienionych stanów należały do Konfederacji.

Charakterystyka

Głębokie Południe jest uznawane za jeden z najbiedniejszych regionów Stanów Zjednoczonych. Już w 1938 r. prezydent Franklin D. Roosevelt zamówił raport o warunkach gospodarczych Południa, po jego otrzymaniu stwierdził, że Południe to najważniejszy problem gospodarczy narodu. Stany południowe są nadreprezentowane wśród tych stanów o najniższym PKB na mieszkańca. Średnia mediana dochodów gospodarstw domowych w Alabamie, Luizjanie, Missisipi i Południowej Karolinie jest o kilka tysięcy dolarów niższa niż mediana dla kraju. W 2023 r. najniższe średnie dochody obywateli klasy średniej wystąpiły w południowym stanie Missisipi, a po nim w Luizjanie i Alabamie – także stanach Południa. Część ekspertów zwraca uwagę na problematyczną dezindustrializację regionu oraz na trudności przystosowania się do gospodarki opartej na technologii, która wyparła tradycyjne miejsca pracy niebieskich kołnierzyków.

Na Południu występuje jedna z najkrótszych oczekiwanych długości życia w kraju. Region charakteryzuje się gorszymi wskaźnikami zdrowia dzieci w porównaniu z innymi regionami USA.

Typowy krajobraz dla Głębokiego Południa - rozległe tereny bagniste (bayou)

Według Pew Research Center w 2023 roku 56% amerykańskich czarnoskórych obywateli mieszkało na Południu (uwzględniając w tym terminie Teksas, Florydę oraz Oklahomę). W ostatnich dekadach obserwowana jest zwiększona migracja czarnoskórych do południowych stanów z pozostałej części państwa.

Polityka

Stany te do dziś mają opinię najbardziej konserwatywnej części USA. Wielu uznaje też Głębokie Południe za region największego fundamentalizmu religijnego, należy on w całości do Pasa Biblijnego. Wprawdzie pochodzi stąd wielu wpływowych liberałów amerykańskich (np. Jimmy Carter, Bill Clinton czy Al Gore), ale to samo można powiedzieć o prominentnych konserwatystach (Strom Thurmond, George Wallace, Jesse Helms). Z Głębokiego Południa wywodził się także największy bojownik o prawa Afroamerykanów – Martin Luther King.

Kiedyś bastion niepodzielnych wpływów Partii Demokratycznej, wówczas bardziej konserwatywnej z dwóch wielkich partii, do tego stopnia, iż wyborami były tam de facto prawybory Partii Demokratycznej, jako że Republikanie zazwyczaj nie wystawiali nawet kontrkandydata. Od wyborów prezydenckich w roku 1964 zaczął stopniowo przechodzić w ręce Partii Republikańskiej, proces ten trwał dość długo, jako że jeszcze przez wiele lat stany południowe wybierały do Izby Reprezentantów i Senatu konserwatywnych demokratów, takich jak James Eastland, John C. Stennis, Richard Russell, Allen Ellender czy J. William Fulbright. Przykładowo pierwszy republikański senator z Luizjany został wybrany dopiero w 2004 roku – wszyscy poprzedni byli demokratami.

Obecnie region jest już jednak bastionem Republikanów. Od 1976 roku żaden demokratyczny kandydat na prezydenta nie wygrał Głębokiego Południa, a w roku 2024 republikański kandydat Donald Trump zwyciężył w każdym ze stanów zaliczanych do tego regionu.

Zobacz też

• Dixiecrat
• Nowe Południe
• Pas biblijny
• Dixie