Giovanni Giolitti

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Giovanni Giolitti
Giolitti2.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 października 1842
Mondovì
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1928
Cavour
Premier Włoch
Okres urzędowania od 1892
do 1893
Poprzednik Antonio Starabba
Następca Francesco Crispi
Okres urzędowania od 1903
do 1905
Poprzednik Giuseppe Zanardelli
Następca Tommaso Tittoni
Okres urzędowania od 1906
do 1909
Poprzednik Sidney Sonnino
Następca Sidney Sonnino
Okres urzędowania od 1911
do 1914
Poprzednik Luigi Luzzatti
Następca Antonio Salandra
Okres urzędowania od 1920
do 1921
Poprzednik Francesco Saverio Nitti
Następca Ivanoe Bonomi
Odznaczenia
Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny Krzyż Wielki Orderu św. Maurycego i Łazarza Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch Krzyż Wielki Orderu św. Stefana
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Giovanni Giolitti (ur. 27 października 1842 w Mondovì, zm. 17 lipca 1928 w Cavour) – włoski polityk, pięciokrotny premier Włoch w latach 1892–1893, 1903–1905, 1906–1909, 1911–1914 oraz 1920–1921.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Giovanni Giolitti był synem Giovenale, urzędnika sądowego, oraz Enrichetty Plochiù. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Turyńskim. Pracował w administracji lokalnej i rządowej, w 1882 roku został członkiem Izby Deputowanych. Reprezentował w niej liberałów. W 1889 roku został ministrem skarbu, później także ministrem finansów ad interim w rządzie Francesco Crispiego. 16 maja 1892 roku otrzymał od króla misję sformowania własnego gabinetu. W latach 1901–1903 był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Giuseppe Zanardellego.

Jego rządy przeprowadziły szereg działań, z których najważniejszymi były: nacjonalizacja kolei i telefonii, ograniczenie czasu pracy nocnej oraz kobiet i dzieci, rozbudowa systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Wspierał nacjonalistyczną politykę zagraniczną Włoch, za jego rządów wybuchła wojna z Turcją (1911–1912), w wyniku której Włochy objęły w posiadanie kolonie w Afryce Północnej. Pomimo swej życzliwości w stosunku do Cesarstwa Niemieckiego był przeciwny przystąpieniu Włoch do I wojny światowej po stronie państw centralnych. Rządząc w latach 1920–1921 dopuścił do wzrostu wpływów faszystów włoskich.

Podczas faszystowskiego zamachu stanu w 1922 roku przebywał na wakacjach we Francji. Początkowo popierał rządy Mussoliniego. Po zabójstwie Giacomo Matteotiego, wraz z Vittorio Orlando i Antonio Salandrą, wystosował protest przeciwko ograniczaniu swobód obywatelskich. Na przełomie 1924 i 1925 roku oficjalnie przestał wspierać poczynania faszystów, potępiał również kult Duce. 21 grudnia 1925 roku zrezygnował z funkcji członka Rady Prowincji Cuneo, odchodząc całkowicie z polityki i osiadł w Cavour. Jeszcze raz wystąpił publicznie 16 marca 1928 roku, protestując przeciw nowej ordynacji wyborczej. Trzy miesiące później stan jego zdrowia gwałtownie się pogorszył. Zmarł w Cavour 17 lipca 1928 roku.

Jego wnukiem był Antonio Giolitti (1915–2010), powojenny polityk lewicowy.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Archive.is: Magyar Királyi Szent István Rend (węg.). [dostęp 2013-08-11].