Gmina Huszcza (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dawnej gminy w woj. lubelskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Huszcza
gmina wiejska
1926-1954[1]
Państwo  PRL
Województwo 1926-39: lubelskie (II RP)
1945-54: lubelskie
Powiat bialski
Siedziba Huszcza
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad 6
brak współrzędnych
Portal Portal Polska

Gmina Huszcza (do 1926 gmina Lubienka) – dawna gmina wiejska istniejąca przejściowo w XIX wieku oraz w latach 1926-1954[2] na Lubelszczyźnie. Siedzibą gminy była Huszcza.

Gmina jednostkowa Huszcza powstała w 1809 roku w Księstwie Warszawskim[3]. Po podziale Królestwa Polskiego na powiaty i gminy z początkiem 1867 roku gmina weszła w skład powiatu bialskiego w guberni siedleckiej[4][5]. Gmina składała się z 5 wsi: Huszcza, Kopytnik, Koszoły, Wiski i Stasiówka[6]. Brak informacji o dacie likwidacji gminy, lecz według wykazu z 1880 roku gmina jest już zniesiona[7] a jej obszar włączony głównie do gminy Lubienka[8], oprócz Wisk, które weszły w skład gminy Kościeniewicze[9].

Za II Rzeczypospolitej gminę Lubienka podzielono na dwie gminy, Lubienka I (zwiększony odpowiednik gminy Huszcza z czasów Królestwa Polskiego) oraz Lubienka II (odpowiednik gminy Lubienka sprzed komasacji obu gmin w końcu XIX wieku)[10]. Niedługo (przed 1 lipca 1923[11]) gminy te znów połączono, lecz już w 1926 roku nastąpił kolejny podział:

Gminę zbiorową Huszcza utworzono 22 stycznia 1926 po zmianie nazwy gminy Lubienka na gmina Huszcza (po odłączeniu od niej sporej części obszaru z której utworzono gminę Dubów)[12]. Podczas okupacji gmina należała do dystryktu lubelskiego (w Generalnym Gubernatorstwie). Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina Huszcza składała się z 6 gromad[13].

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[14]. Z obszaru gminy utworzono Gromadzkie Rady Narodowe w Huszczy i Studziance[15]. Po reaktywowaniu gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku gminy Huszcza nie przywrócono [16].

Poniższa tabela przedstawia uproszczony schemat częstych zmian dwóch podstawowych jednostek: południowo-wschodniej i północno-zachodniej, nie posiadających fizycznej łączności ze sobą[17] przez obszar miasta Łomazy (przekształconego w 1870 w gminę Łomazy). Tabela na podstawie analizy przynależności administracyjnej poszczególnych wsi według ww. źródeł:

Rok Gmina pd-wsch. Gmina pn-zach.
1868 gmina Huszcza[18] gmina Lubienka
1880 gmina Lubienka
1921 gmina Lubienka I gmina Lubienka II
1925 gmina Lubienka
1926 gmina Huszcza gmina Dubów[19]

Przypisy

  1. W czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. od 22 stycznia 1926 do 28 września 1954 roku
  3. Dz.P. Księstwa Warszawskiego tom I, s. 227-236
  4. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  5. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359)
  6. Akta gminy Huszcza - Archiwum Państwowe w Lublinie Oddział w Radzyniu Podlaskim
  7. Powiat bialski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa, 1880.
  8. Gmina Lubienka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa, 1884.
  9. Wiski w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XII: Szlurpkiszki – Warłynka. Warszawa, 1892.
  10. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom IV - Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  11. Ostatnia zweryfikowana edycja Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej przed pójściem do druku, uwzględniająca podzielność gmin
  12. Dz.U. z 1926 r. Nr 7, poz. 45
  13. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  14. Dz.U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191
  15. Dz.Urz. WRN w Lublinie Nr 15, poz. 64
  16. Dz.U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
  17. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  18. Po zniesieniu jedna wieś (Wiski) weszła w skład gminy Kościeniewicze, pozostałe do gminy Lubienka
  19. Utworzona także z niewielkiej części gminy Swory (kolonia Grabarka)