Henryk Gorgoń
 Henryk Gorgoń (przed 1934) | |
 pułkownik dyplomowany piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
14 lipca 1894 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
17 stycznia 1974 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1914–1945 |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki |
5 Pułk Piechoty |
| Stanowiska | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
        | |
.png){kind=small}
Henryk Kazimierz Gorgoń (ur. 14 lipca 1894 w Kołomyi, zm. 17 stycznia 1974 w Ingolstadt) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn Jana i Stanisławy z domu Szymeczko[1], urodzony 14 lipca 1894 w Kołomyi[2]. Szkołę powszechną ukończył w Borysławiu, a następnie uczęszczał do gimnazjum filologicznego w Białej, gdzie zdał egzamin dojrzałości[3]. Od jesieni 1912 do sierpnia 1914 należał w Kołomyi do Związku Strzeleckiego[4].
W czasie I wojny światowej, od 6 sierpnia 1914 do 17 września 1917 służył w I Brygadzie Legionów Polskich[4]. Był podoficerem w 5 pułku piechoty. Po kryzysie przysięgowym od 20 września 1917 do 10 sierpnia 1918 służył w armii austriackiej[4] i walczył na froncie włoskim[3].
Po zwolnieniu z wojska rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej[3]. 1 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego[5], a następnego dnia zaciągnął się w szeregi Obrońców Lwowa[3]. 18 marca 1919 został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 1 marca 1919 i pozostawieniem w macierzystym pułku[6]. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, podczas której był trzykrotnie ranny[7].
3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 484. lokatą w korpusie oficerów piechoty[8], a 10 lipca 1922 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy I batalionu w 41 pułku piechoty w Suwałkach[9]. 31 marca 1924 awansował do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 128. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W czerwcu tego roku został przydzielony do Departamentu I Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, pozostając na ewidencji 41 pp[10][11]. W czerwcu 1926 został przeniesiony z Oddziału I Sztabu Generalnego do 30 pułku piechoty w Warszawie na stanowisko dowódcy II batalionu[12][13]. Został przeniesiony jako legionista do oddziału, którego żołnierze w czasie zamachu stanu opowiedzieli się po stronie legalnych władz RP. 24 lipca 1928 roku ogłoszono jego przeniesienie do 5 pułku piechoty Legionów w Wilnie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[14]. Latem 1929 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska[15]. W grudniu 1929, po ukończeniu kursu próbnego i odbyciu stażu liniowego, został przyjęty do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[16], w charakterze słuchacza kursu normalnego 1929–1931[17]. 24 grudnia 1929 został awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 21. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 1 września 1931, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do 58 pułku piechoty w Poznaniu na stanowisko zastępcy dowódcy[18][19]. Latem 1935 roku obowiązki zastępcy dowódcy przekazał ppłk. Bronisławowi Laliczyńskiemu i objął dowództwo 11 pułku piechoty w Tarnowskich Górach[20]. 19 marca 1938 został awansowany do stopnia pułkownika[16].
W kampanii wrześniowej był dowódcą zgrupowania północnego Grupy Operacyjnej „Śląsk”[21]. Po zakończeniu kampanii przebywał w niemieckiej niewoli, między innymi w Oflagu VII A Murnau[16]. Po wyzwoleniu z niewoli pozostał na emigracji. Osiedlił się w Republice Federalnej Niemiec[16].
Zmarł 17 stycznia 1974 w Ingolstadt w Bawarii[2]. Jego prochy zostały pochowany w grobowcu matki na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XXIVB-14-7)[2][22].
Był żonaty i miał syna Stefana (ur. 13 czerwca 1923)[1].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari[16]
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 129 – 16 lutego 1921[23][1]
- Krzyż Niepodległości – 24 października 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[24][4]
- Krzyż Walecznych pięciokrotnie[4]
- Złoty Krzyż Zasługi – 24 maja 1929[25][4]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[4]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[4]
- Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej (Łotwa)[26][4]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 1.
- 1 2 3 Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 26, s. 97, Czerwiec 1974. Koło Lwowian w Londynie.
- 1 2 3 4 Kolekcja ↓, s. 4.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 5.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 36 z 01.04.1919 r.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Rocznik oficerski 1923 s. 245, 409.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 22 z 22.07.1922 r.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 61 z 29 czerwca 1924 roku, s. 364.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 16, 227 i 349.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 25 z 28.06.1926 r.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 46, 173.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 219.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 15 z 23.08.1929 r.
- 1 2 3 4 5 Henryk Kazimierz Gorgoń | Fundacja 100 [online], fundacja100.pl [dostęp 2025-12-09].
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 20 z 23.12.1929 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 23.10.1931 r.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 23, 586.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 4.07.1935 r.
- ↑ Ryszard Kaczmarek, Górny Śląsk podczas II wojny światowej. Między utopią niemieckiej wspólnoty narodowej a rzeczywistością okupacji na terenach wcielonych do Trzeciej Rzeszy, Katowice 2006, s. 31.
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], zck-krakow.pl [dostęp 2021-09-30].
- ↑ Dekret Wodza Naczelnego L. 2630 z 16 lutego 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 8, poz. 239.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 251, poz. 335 (ISAP)
- ↑ M.P. z 1929 r. nr 123, poz. 302 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 12 z 6 sierpnia 1929 r., s. 239.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Gorgoń Henryk. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.57-4775 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-08].
- Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914)
- Dowódcy 11 Pułku Piechoty (II RP)
- Dowódcy batalionów 30 Pułku Strzelców Kaniowskich
- Dowódcy batalionów 41 Suwalskiego Pułku Piechoty
- Jeńcy Oflagu VII A Murnau
- Ludzie urodzeni w Kołomyi
- Obrońcy Śląska (1939)
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie)
- Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej
- Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918
- Pochowani na cmentarzu Rakowickim
- Polacy odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej
- Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1894
- Zastępcy dowódcy 5 Pułku Piechoty Legionów
- Zastępcy dowódcy 58 Pułku Piechoty (II RP)
- Zmarli w 1974
- Żołnierze 1 Pułku Piechoty Legionów
- Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Niemczech Zachodnich po II wojnie światowej