41 Suwalski Pułk Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
41 Suwalski Pułk Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Suwalski
Patron marszałek Józef Piłsudski
Tradycje
Święto 16 kwietnia i 18 maja
Nadanie sztandaru 1925
Rodowód 1 Pułk Strzelców Suwalskich
Dowódcy
Pierwszy mjr Mieczysław Mackiewicz
Ostatni ppłk Kazimierz Wyderko
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
bitwa pod Piotrkowem (4–6 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja garnizon Suwałki
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość grupa płk. Rybaka (1920)
29 Dywizja Piechoty
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Tereny działań bojowych pułku w latach 1919-1920

41 Suwalski Pułk Piechoty Marszałka Józefa Piłsudskiego (41 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Swoje święto obchodził 16 kwietnia – w rocznicę pierwszej bitwy pod Lidą[a].

W okresie II RP wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[1]. Stacjonował w Suwałkach[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Rodowód swój wywodzi z 1 pułku Strzelców Suwalskich formowanego w składzie Dywizji Litewsko-Białoruskiej w roku 1918. Jako datę oficjalnego powstania pułku przyjmuje się dzień 19 grudnia 1918 roku, w którym to ukazał się pierwszy rozkaz organizacyjny.

Początkowo występował w składzie dwóch batalionów. Dopiero w sierpniu 1919 roku został uzupełniony III batalionem sformowanym z kompanii obserwacyjnych Dowództwa Obrony Kresów Suwalskich. W lipcu 1919 roku pułk został przemianowany na 41 Suwalski pułk piechoty.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Augustowie[3].

Walki o granice[edytuj | edytuj kod]

W połowie lutego 1919 roku pułk wyruszył na front przeciwrosyjski w rejon Mosty – Skidel i obsadzał tereny opuszczane stopniowo przez Niemców. W pierwszych dniach marca brał udział w wypieraniu Rosjan w kierunku północnym i przeprowadził udane natarcie na Szpilki. 30 marca obsadza rubież Dźwiny i stąd rusza na Lidę. Od 16 kwietnia toczył zażarte walki o miasto. Walki kończą się zwycięstwem.

 Osobny artykuł: Walki o Lidę (1919).

W końcu kwietnia przetransportowano pułk na północ celem obrony Wilna. Tam w krwawych walkach w rejonie Niemierzy i Ogrodnik pułk po raz wtóry zmusza przeciwnika do odwrotu na wschód. Pułk wkroczył do Wilna.

W połowie czerwca pułk otrzymał rozkaz obsadzić Suwalszczyznę. Właśnie tutaj dołączył III batalion, który do tej pory obsadzał linę demarkacyjną wzdłuż Kanału Augustowskiego aż po granicę Prus Wschodnich.

Od połowy lipca 1919 pułk brał udział w ofensywie na Mińsk.

Od końca sierpnia 1919 roku do marca 1920 roku przebywał na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. Po zluzowaniu został przetransportowany do Kalenkowicz i stąd wyruszył na „wyprawę kijowską”. 25 kwietnia zajął Owrucz, a 28 kwietnia ruszył w kierunku Malina i wykonał uderzenie na stację kolejową.

11 maja pułk obsadził stanowiska na przedmościach Kijowa, w rejonie Browary – Kniażyce. Tu przez wiele dni odpierał ataki Rosjan, którzy starali się wyprzeć oddziały pułku za Dniepr. Także wypad na Trebuchowo zakończył się sukcesem.

Na skutek przerwania się armii konnej Budionnego na tyły 3 Armii, oddziały polskie rozpoczęły odwrót spod Kijowa. Pułk prowadził działania opóźniające. Walczył nad Uszą, stoczył zacięty bój o Owrucz. Mimo zwycięstwa, zmuszony był cofać się dalej.

Podczas odwrotu wojsk polskich z Ukrainy wchodzący w skład grupy płk. Jana Rybaka 41 pułk piechoty otrzymał rozkaz obsadzenia i utrzymania przez dwa dni Skorodna[4]. 21 czerwca pułk zajął stanowiska na zachodnim brzegu Sławecznej, utrzymując na wschodnim brzegu jeden pluton do osłony dwóch mostów[5]. Dowódca pułku wysłał na przedpole oficerski patrol rozpoznawczy w kierunku na Troszki, w celu zdobycia informacji o siłach i zamiarach nieprzyjaciela. Pojmani przez patrol jeńcy zeznali, że na Skorodno planowane jest uderzenie brygady liczącej około 2 000 żołnierzy z dwudziestoma ckm-ami. W tym czasie 41 pp liczył około 2500 żołnierzy, a na uzbrojeniu posiadał około 50 karabinów maszynowych. Zarówno przewaga liczebna jak i taktyczna pozwoliła mjr. Ignacemu Oziewiczowi narzucić przeciwnikowi swój sposób rozegrania walki. Postanowił on pozwolić oddziałom sowieckim w przeprawić się przez rzekę, aby następnie odciąć je od mostów i zniszczyć koncentrycznym uderzeniem[6].

Rano 22 czerwca pod Skorodno podeszły patrole czołowe nieprzyjaciela. Pluton podporucznika Sakowskiego, osłaniający dostęp do mostów, opuścił stanowiska i pospiesznie wycofał się na zachodni brzeg. Zachęceni tym czerwonoarmiści z marszu przystąpił do natarcia. Gdy główne siły sowieckie przeszły przez mosty, polski oddział obejścia (10 kompania) przeszedł na tyły wojsk sowieckich i powtórnie obsadził oba mosty. Wówczas na sygnał dowódcy pułku koncentrycznie uderzyły II i III batalion. Spychani w kierunku rzeki sowieccy strzelcy weszli pod lufy wzmocnionej karabinami maszynowymi 10 kompanii[7].

 Osobny artykuł: bitwa pod Skorodnem.

22 czerwca pułk rozbił brygadę piechoty rosyjskiej, zadając jej wielkie straty i zdobywając 12 karabinów maszynowych.

W latach 1919–1920 zginęło w walkach 262 oficerów i szeregowych. Największe skupiska mogił żołnierzy pułku znajdowały się w Lidzie oraz w Borkowie i m. Rudnia Nikołajewska za Kijowem.

Za bohaterstwo w walce 42 żołnierzy odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, a 243 – Krzyżem Walecznych. Także sztandar jednostki został uhonorowany Orderem „Virtuti Militari” V klasy[8].

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1921. W nawiasach podano numer krzyża[9][10][11]

  1. Chorągiew pułku
  2. sierż. Franciszek Bekielewski[12]
  3. ś.p. kpt. Wiktor Biretto
  4. ppor. Józef Bizio
  5. por. Czesław Cierpicki (4863)
  6. pchor. Stanisław Chmielewski
  7. pchor. Ludwik Gasztowt[13]
  8. por. Adolf Galinowski
  9. por. Waldemar Herloff
  10. por. Michał Hurczyn
  11. por. Wacław Iwaszkiewicz (4862)
  12. mjr Stanisław Juszczacki
  13. kpr. Piotr Komar
  14. sierż. Michał Kowalski
  15. plut. Franciszek Kubat (623)
  16. plut. Michał Kupstas
  17. sierż. szt. Stefan Kuligowski
  18. ppor. Bolesław Lenczowski
  19. por. Klemens Lutostański
  20. sierż. szt. Michał Łazarski (4865)
  21. por. Wacław Makatrewicz
  22. por. Józef Maciejowski
  23. st. szer. Michał Makarczyk
  24. sierż. szt. Franciszek Nieczkowski[14]
  25. plut. Antoni Morawski
  26. kpr. Piotr Matukin
  27. kpr. Adolf Matukin
  28. mjr Ignacy Oziewicz
  29. kpt. Konstanty Pereświet-Sołtan
  30. plut. Wincenty Przybylski
  31. st. szer. Aleksander Romalowski (4864)[15]
  32. plut. Marcin Rola
  33. kpr. Józef Rozmysłowski
  34. por. Kazimierz Rutkowski
  35. por. Ludwik Smoleń
  36. pchor. Witold Świda[16]
  37. por. Wacław Wilniewczyc
  38. por. Władysław Wiecierzyński
  39. ppor. Edward Witliński
  40. pchor. Franciszek Trzankowski[17]
  41. sierż. Jan Zaleski[18]
  42. sierż. szt. Mikołaj Zagórski
  43. por. Edward Tadeusz Żórawski

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Święto 41 Suwalskiego Pułku Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Suwałkach - defilada na ulicach miasta; 8 maja 1928

W okresie międzywojennym 41 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr III w Suwałkach, a kadra batalionu zapasowego w Grodnie. Wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[19].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 41 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[20].

Wojna obronna 1939[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny obronnej 1939 walczył w składzie macierzystej 29 Dywizji Piechoty w odwodowej Armii „Prusy”.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja przemarszu pułku przez Suwałki w 1919 roku
Plakat z 29 BZ[b]
 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 41 Suwalskiego Pułku Piechoty.
Dowódcy pułku[21][c]
Zastępcy dowódcy pułku[d]
II zastępca (Kwatermistrz)


Obsada personalna we wrześniu 1939[40][41]
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowództwo
dowódca ppłk Kazimierz Wyderko
I adiutant kpt. Stanisław Czupryna
II adiutant NN
oficer informacyjny NN
oficer łączności kpt. Ignacy Lubowski
kwatermistrz kpt. piech. Mieczysław Żukowski[e]
oficer płatnik NN
oficer żywnościowy ppor. rez. Karol Stanisław Pigłosiewicz
naczelny lekarz kpt. lek. dr Stanisław Gierałtowski
kapelan st. kap. rez. ks. Bolesław Cieciuchowski
dowódca kompanii gospodarczej kpt. adm. Stanisław Siedlecki
I batalion
dowódca I batalionu mjr Edward Euzebiusz Billik
adiutant batalionu NN
dowódca 1 kompanii strzeleckiej mjr Edward Józef Roth
dowódca 2 kompanii strzeleckiej kpt. Piotr Zadrowski
dowódca 3 kompanii strzeleckiej por. Władysław Szymborski
dowódca 1 kompanii ckm kpt. Marcin Borek
II batalion
dowódca II batalionu mjr piech. Roman Marian Zagłoba-Kaniowski (do 10 IX)
mjr kontr. Artemi Aroniszydze (od 11 IX)
adiutant batalionu por. Józef Golik
dowódca plutonu łączności ppor. piech. rez. Stefan Bielecki[f]
dowódca 4 kompanii strzeleckiej por. rez. Józef Sawicki
dowódca I plutonu ppor. Wojciech Szczęsnowicz †22/23 IX 1939
dowódca 5 kompanii strzeleckiej por. Władysław Roszko
dowódca 6 kompanii strzeleckiej kpt. Stanisław Łaganowski (do 23 IX)
podkom. SG (ppor. piech. rez.) Stanisław Karol Stopa (od 23 IX)
dowódca 2 kompanii ckm por. Franciszek Marian Worek
III batalion
dowódca III batalionu mjr Kazimierz Buncler
adiutant batalionu NN
dowódca 7 kompanii strzeleckiej ppor. Witold Stefan Feliks Mirowski
dowódca 8 kompanii strzeleckiej por. Zygmunt Borucki[g]
dowódca 9 kompanii strzeleckiej por. rez. Jan Jagłowski (do 20 IX)
por. Jan Borkowski (od 21 IX)
dowódca 3 kompanii ckm kpt. Stefan Sommer
pododdziały specjalne
dowódca kompanii przeciwpancernej por. Kazimierz Orłowski
dowódca II plutonu ppor. piech. Zygmunt Sutkowski[h]
dowódca plutonu artylerii piechoty por. art. Teodor Albrecht[i]
dowódca kompanii zwiadowców NN
dowódca plutonu pionierów kpt. Antoni Szypiński
dowódca plutonu przeciwgazowego NN

Żołnierze 41 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zbrodnia katyńska.

Biogramy zamordowanych oficerów znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[48]

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Bielan Antoni ppor. rez. Katyń
Butkiewicz Aleksander ppor. rez. ekonomista Katyń
Jankowski Tadeusz ppor. rez. historyk kier. biblioteki w Grodnie Katyń
Jaroma Henryk ppor. rez. Katyń
Landau Wacław ppor. rez. Katyń
Nocuń Stanisław ppor. rez. nauczyciel Katyń
Piekielny Władysław ppor. rez. pracownik naukowy Politechnika Warszawska Katyń
Raszke Marian[49] por. rez. dziennikarz Katyń
Trejgiel Włodzimierz ppor. rez. urzędnik Katyń
Wrocławski Michał ppor. rez. nauczyciel szkoła w Gatinice Katyń
Bronakowski Wiktor podporucznik rezerwy Uniwersytet Wileński Charków
Bryła Jan podporucznik rezerwy nauczyciel Szkoła w Dowiatach Charków
Bzymek Bronisław podporucznik rezerwy absolwent SGH Charków
Cynkutis Edward podporucznik rezerwy urzędnik Starostwo w Suwałkach (e) Charków
Czupryna Stanisław[50] kapitan żołnierz zawodowy I adiutant 41 pp Charków
Górercki Czesław podporucznik rezerwy nauczyciel Charków
Jacyna Jan Edmund podporucznik rezerwy nauczyciel Szkoła w Raczkach Charków
Kołodziejski Władysław podporucznik rezerwy nauczyciel szkoła powszechna Charków
Korytkowski Aleksander podporucznik rezerwy inżynier rolnik Urząd Ziemski w Augustowie Charków
Kwiatek Jan podporucznik rezerwy Charków
Litwiniak Witold[51] porucznik żołnierz zawodowy Charków
Marcinkiewicz Józef porucznik rezerwy matematyk, dr filozofii Uniwersytet Wileński Charków
Olejniczakowski Eugeniusz kapitan rezerwy prawnik starosta w Krasnymstawie Charków
Paszkowski Aleksy podporucznik rezerwy prawnik Charków
Siemiński Apolinary podporucznik rezerwy technik leśnik Charków
Sokołowski Henryk podporucznik rezerwy absolwent SGGW Charków
Szymkiewicz Michał podporucznik rezerwy Charków
Szypiński Antoni Józef[52] kapitan żołnierz zawodowy dowódca plutonu pionierów Charków
Świerczewski Mieczysław podporucznik rezerwy inżynier leśnik Starostwo w Tarnowie Charków
Tumiłowicz Wacław[53] kapitan rezerwy (e) Charków
Wilk Seweryn[54] kapitan żołnierz zawodowy dowódca 9/40 pp Charków
Przyrowski Jan ppor. rez. nauczyciel szkoła w Raczkach BLK

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

3 czerwca 1923 roku gen. Aleksander Osiński wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez mieszkańców powiatów Suwałki i Augustów[55]

Odznaka pułku
Odznaka pamiątkowa

Odznaka pierwotnie miała kształt owalnej tarczy, na której umieszczono orzeł państwowy oraz wpisano numer i inicjały „41 SPP”. Jednoczęściowa – wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, bez emalii. Wymiary: 42x26 mm. Wykonanie: J. Rontensztejn – Suwałki

7 września 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[56]. Odznaka o wymiarach 45x30 mm ma kształt tarczy pokrytej granatową emalią z żółtym obramowaniem. Na tarczy umieszczony jest srebrny orzeł trzymający rozwiniętą chorągiew z wizerunkiem Krzyża Orderu Virtuti Militari. U dołu numer „41” i gałązki dębowe. Odznaka dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona pięcioma nitami. Na rewersie próba srebra, numer i imiennik grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy. Autorem projektu odznaki był major Bronisław Sylwin Kencbok (1898-1940), zamordowany w Charkowie.

23 listopada 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zatwierdził nowy wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[57]. Odznaka o wymiarach 33x33 mm ma kształt krzyża (wzorowana na odznakach pułków piechoty Legionów). Centrum odznaki stanowi okrągła tarcza z monogramem „JP”. Od tarczy odbiegają topory z cyfrą pułkową „41” i cztery wici – strzały. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, oksydowana. Na rewersie próba srebra, inicjały grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy[58].

Odznaka żałobna

26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego – ustanowił stałą oznakę żałobną”. Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[59] (zob. Kult Józefa Piłsudskiego).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Z uwagi na święta Wielkiej Nocy uroczystości często przenoszono na 8 maja – rocznicę zajęcia Kijowa
  2. W okresie III Rzeczypospolitej tradycje pułku kultywował 1 batalion zmechanizowany29 Brygady Zmechanizowanej ze Szczecina.
  3. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[22].
  4. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[27]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  5. Mieczysław Żukowski (ur. 8 stycznia 1895). 29 kwietnia 1933 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 i 10. lokatą w korpusie oficerów piechoty[42]. W kwietniu 1935 został przeniesiony z 33 do 41 pp[43]. W 1938 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi „za zasługi w służbie wojskowej”[44]. 12 września 1939 w Garwolinie zorganizował i objął dowództwo batalionu piechoty w sile 360 karabinów, około 600 piechurów bez broni z różnych dywizji, przeważnie z rozbitego pod Jeruzalem w dniu 12 września Ośrodka Zapasowego 26 Dywizji Piechoty[45].
  6. Stefan Bielecki ur. 11 listopada 1911 w m. Bucniowa, zm. 15 sierpnia 2001) w niewoli w Oflagu II C Woldenberg[46].
  7. Zygmunt Borucki został ciężko ranny, stracił obie nogi, przebywał w Oflagu II C Woldenberg.
  8. Zygmunt Sutkowski (ur. 27 maja 1914 w Warszawie, zm. 22 lutego 1980) w niewoli, w Oflagu II C Woldenberg[46]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 254. lokatą w korpusie oficerów piechoty[47].
  9. Teodor Albrecht ur. 1 kwietnia 1909 w Zamościu, w rodzinie Piotra. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 108. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Przebywał w niemieckiej niewoli, a po uwalnieniu służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W latach 1951-1957, po powrocie do kraju, był poddany kontroli operacyjnej przez funkcjonariuszy UB w Katowicach (sygn. IPN Ka 230/318).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Satora 1990 ↓, s. 91.
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  4. Smoleń 1929 ↓, s. 30.
  5. Odziemkowski 2004 ↓, s. 379.
  6. Odziemkowski 2004 ↓, s. 379-380.
  7. Smoleń 1929 ↓, s. 31.
  8. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  9. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 10 z 12 marca 1921 roku, s. 402.
  10. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1607-1608.
  11. Smoleń 1929 ↓, s. 45.
  12. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Biekielewski.
  13. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Gosztowt.
  14. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Mieczkowski.
  15. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Romatowski.
  16. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 68, 604.
  17. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Franciszek Jerzy Frankowski.
  18. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Zalewski.
  19. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  20. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  21. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  22. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  23. "Księga chwały piechoty" (metryka 41 pp)
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
  27. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
  29. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 245.
  30. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 227, 345.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 4 lutego 1927 roku, s. 36.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 120.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 326.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 338.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 160.
  38. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 97.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  40. Bieliński 2018 ↓, s. 30.
  41. Głowacki 1985 ↓, s. 298-299, 321.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 29 kwietnia 1933 roku, s. 115.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935 roku, s. 41.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 34.
  45. Głowacki 1985 ↓, s. 185.
  46. a b Straty ↓.
  47. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 26.
  48. Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
  49. Księgi Cmentarne – wpis 3080.
  50. Księgi Cmentarne – wpis 4901.
  51. Księgi Cmentarne – wpis 6210.
  52. Księgi Cmentarne – wpis 7643.
  53. Księgi Cmentarne – wpis 14058.
  54. Księgi Cmentarne – wpis 14212.
  55. Satora 1990 ↓, s. 90-91.
  56. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 7 września 1926 roku, poz. 240.
  57. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 15 z 23 listopada 1937 roku, poz. 175.
  58. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79-82.
  59. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]