41 Suwalski Pułk Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
41 Suwalski Pułk Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego
Ilustracja
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

1918

Rozformowanie

1939

Nazwa wyróżniająca

Suwalski

Patron

marszałek Józef Piłsudski

Tradycje
Święto

16 kwietnia i 18 maja

Nadanie sztandaru

1925

Rodowód

1 Pułk Strzelców Suwalskich

Dowódcy
Pierwszy

mjr Mieczysław Mackiewicz

Ostatni

ppłk Kazimierz Wyderko

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
bitwa pod Piotrkowem (4–6 IX 1939)
Organizacja
Dyslokacja

garnizon Suwałki

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

grupa płk. Rybaka (1920)
29 Dywizja Piechoty

Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Tereny działań bojowych pułku w latach 1919-1920

41 Suwalski Pułk Piechoty Marszałka Józefa Piłsudskiego (41 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Swoje święto obchodził 16 kwietnia – w rocznicę pierwszej bitwy pod Lidą[a].

W okresie II RP wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[1]. Stacjonował w Suwałkach[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Rodowód swój wywodzi z 1 pułku Strzelców Suwalskich formowanego w składzie Dywizji Litewsko-Białoruskiej w roku 1918. Jako datę oficjalnego powstania pułku przyjmuje się dzień 19 grudnia 1918 roku, w którym to ukazał się pierwszy rozkaz organizacyjny.

Początkowo występował w składzie dwóch batalionów. Dopiero w sierpniu 1919 roku został uzupełniony III batalionem sformowanym z kompanii obserwacyjnych Dowództwa Obrony Kresów Suwalskich. W lipcu 1919 roku pułk został przemianowany na 41 Suwalski pułk piechoty.

W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Augustowie[3].

Walki o granice[edytuj | edytuj kod]

W połowie lutego 1919 roku pułk wyruszył na front przeciwrosyjski w rejon Mosty – Skidel i obsadzał tereny opuszczane stopniowo przez Niemców. W pierwszych dniach marca brał udział w wypieraniu Rosjan w kierunku północnym i przeprowadził udane natarcie na Szpilki. 30 marca obsadza rubież Dźwiny i stąd rusza na Lidę. Od 16 kwietnia toczył zażarte walki o miasto. Walki kończą się zwycięstwem.

 Osobny artykuł: Walki o Lidę (1919).

W końcu kwietnia przetransportowano pułk na północ celem obrony Wilna. Tam w krwawych walkach w rejonie Niemierzy i Ogrodnik pułk po raz wtóry zmusza przeciwnika do odwrotu na wschód. Pułk wkroczył do Wilna.

W połowie czerwca pułk otrzymał rozkaz obsadzić Suwalszczyznę. Właśnie tutaj dołączył III batalion, który do tej pory obsadzał linę demarkacyjną wzdłuż Kanału Augustowskiego aż po granicę Prus Wschodnich.

Od połowy lipca 1919 pułk brał udział w ofensywie na Mińsk.

Od końca sierpnia 1919 roku do marca 1920 roku przebywał na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. Po zluzowaniu został przetransportowany do Kalenkowicz i stąd wyruszył na „wyprawę kijowską”. 25 kwietnia zajął Owrucz, a 28 kwietnia ruszył w kierunku Malina i wykonał uderzenie na stację kolejową.

11 maja pułk obsadził stanowiska na przedmościach Kijowa, w rejonie Browary – Kniażyce. Tu przez wiele dni odpierał ataki Rosjan, którzy starali się wyprzeć oddziały pułku za Dniepr. Także wypad na Trebuchowo zakończył się sukcesem.

Na skutek przerwania się armii konnej Budionnego na tyły 3 Armii, oddziały polskie rozpoczęły odwrót spod Kijowa. Pułk prowadził działania opóźniające. Walczył nad Uszą, stoczył zacięty bój o Owrucz. Mimo zwycięstwa, zmuszony był cofać się dalej.

Podczas odwrotu wojsk polskich z Ukrainy wchodzący w skład grupy płk. Jana Rybaka 41 pułk piechoty otrzymał rozkaz obsadzenia i utrzymania przez dwa dni Skorodna[4]. 21 czerwca pułk zajął stanowiska na zachodnim brzegu Sławecznej, utrzymując na wschodnim brzegu jeden pluton do osłony dwóch mostów[5]. Dowódca pułku wysłał na przedpole oficerski patrol rozpoznawczy w kierunku na Troszki, w celu zdobycia informacji o siłach i zamiarach nieprzyjaciela. Pojmani przez patrol jeńcy zeznali, że na Skorodno planowane jest uderzenie brygady liczącej około 2 000 żołnierzy z dwudziestoma ckm-ami. W tym czasie 41 pp liczył około 2500 żołnierzy, a na uzbrojeniu posiadał około 50 karabinów maszynowych. Zarówno przewaga liczebna jak i taktyczna pozwoliła mjr. Ignacemu Oziewiczowi narzucić przeciwnikowi swój sposób rozegrania walki. Postanowił on pozwolić oddziałom sowieckim w przeprawić się przez rzekę, aby następnie odciąć je od mostów i zniszczyć koncentrycznym uderzeniem[6].

Rano 22 czerwca pod Skorodno podeszły patrole czołowe nieprzyjaciela. Pluton podporucznika Sakowskiego, osłaniający dostęp do mostów, opuścił stanowiska i pospiesznie wycofał się na zachodni brzeg. Zachęceni tym czerwonoarmiści z marszu przystąpił do natarcia. Gdy główne siły sowieckie przeszły przez mosty, polski oddział obejścia (10 kompania) przeszedł na tyły wojsk sowieckich i powtórnie obsadził oba mosty. Wówczas na sygnał dowódcy pułku koncentrycznie uderzyły II i III batalion. Spychani w kierunku rzeki sowieccy strzelcy weszli pod lufy wzmocnionej karabinami maszynowymi 10 kompanii[7].

 Osobny artykuł: bitwa pod Skorodnem.

22 czerwca pułk rozbił brygadę piechoty rosyjskiej, zadając jej wielkie straty i zdobywając 12 karabinów maszynowych.

W latach 1919–1920 zginęło w walkach 262 oficerów i szeregowych. Największe skupiska mogił żołnierzy pułku znajdowały się w Lidzie oraz w Borkowie i m. Rudnia Nikołajewska za Kijowem.

Za bohaterstwo w walce 42 żołnierzy odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, a 243 – Krzyżem Walecznych. Także sztandar jednostki został uhonorowany Orderem „Virtuti Militari” V klasy[8].

Mapy walk pułku[edytuj | edytuj kod]

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari[edytuj | edytuj kod]

Order Virtuti Militari
Żołnierze odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1921[9][10]
Chorągiew pułku sierż. Franciszek Bekielewski[11] ś.p. kpt. Wiktor Biretto
ppor. Józef Bizio por. Czesław Cierpicki (4863) pchor. Stanisław Chmielewski
pchor. Ludwik Gasztowt[12] por. Adolf Galinowski por. Waldemar Herloff
por. Michał Hurczyn por. Wacław Iwaszkiewicz (4862) mjr Stanisław Juszczacki
kpr. Piotr Komar sierż. Michał Kowalski plut. Franciszek Kubat (623)
plut. Michał Kupstas sierż. szt. Stefan Kuligowski ppor. Bolesław Lenczowski
por. Klemens Lutostański sierż. szt. Michał Łazarski (4865) por. Wacław Makatrewicz
por. Józef Maciejowski st. szer. Michał Makarczyk sierż. szt. Franciszek Nieczkowski[13]
plut. Antoni Morawski kpr. Piotr Matukin kpr. Adolf Matukin
mjr Ignacy Oziewicz kpt. Konstanty Pereświet-Sołtan plut. Wincenty Przybylski
st. szer. Aleksander Romalowski (4864)[14] plut. Marcin Rola kpr. Józef Rozmysłowski
por. Kazimierz Rutkowski por. Ludwik Smoleń pchor. Witold Świda[15]
por. Wacław Wilniewczyc por. Władysław Wiecierzyński ppor. Edward Witliński
pchor. Franciszek Trzankowski[16] sierż. Jan Zaleski[17] sierż. szt. Mikołaj Zagórski
por. Edward Tadeusz Żórawski

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

Święto 41 Suwalskiego Pułku Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Suwałkach - defilada na ulicach miasta; 8 maja 1928

W okresie międzywojennym 41 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr III w Suwałkach, a kadra batalionu zapasowego w Grodnie. Wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[18].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 41 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[19].

Wojna obronna 1939[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny obronnej 1939 walczył w składzie macierzystej 29 Dywizji Piechoty w odwodowej Armii „Prusy”.

Struktura organizacyjna i obsada personalna we wrześniu 1939[20][21]
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowództwo
dowódca ppłk Kazimierz Wyderko
I adiutant kpt. Stanisław Czupryna
II adiutant NN
oficer informacyjny NN
oficer łączności kpt. piech. Ignacy Lubowski
kwatermistrz kpt. piech. Mieczysław Żukowski[b]
oficer płatnik NN
oficer żywnościowy ppor. rez. Karol Stanisław Pigłosiewicz
naczelny lekarz kpt. lek. dr Stanisław Gierałtowski
kapelan st. kap. rez. ks. Bolesław Cieciuchowski
dowódca kompanii gospodarczej kpt. adm. Stanisław Siedlecki
I batalion
dowódca I batalionu mjr Edward Euzebiusz Billik
adiutant batalionu NN
dowódca 1 kompanii strzeleckiej mjr Edward Józef Roth
dowódca 2 kompanii strzeleckiej kpt. Piotr Zadrowski
dowódca 3 kompanii strzeleckiej por. Władysław Szymborski
dowódca 1 kompanii ckm kpt. Marcin Borek
II batalion
dowódca II batalionu mjr piech. Roman Marian Zagłoba-Kaniowski (do 10 IX)
mjr kontr. Artemi Aroniszydze (od 11 IX)
adiutant batalionu por. Józef Golik
dowódca plutonu łączności ppor. piech. rez. Stefan Bielecki[c]
dowódca 4 kompanii strzeleckiej por. rez. Józef Sawicki
dowódca I plutonu ppor. Wojciech Szczęsnowicz †22/23 IX 1939
dowódca 5 kompanii strzeleckiej por. piech. Władysław Roszko[d]
dowódca 6 kompanii strzeleckiej kpt. Stanisław Łaganowski (do 23 IX)
podkom. SG (ppor. piech. rez.) Stanisław Karol Stopa (od 23 IX)
dowódca 2 kompanii ckm por. Franciszek Marian Worek
III batalion
dowódca III batalionu mjr Kazimierz Buncler
adiutant batalionu NN
dowódca 7 kompanii strzeleckiej ppor. Witold Stefan Feliks Mirowski
dowódca 8 kompanii strzeleckiej por. Zygmunt Borucki[e]
dowódca 9 kompanii strzeleckiej por. rez. Jan Jagłowski (do 20 IX)
por. Jan Borkowski (od 21 IX)
dowódca 3 kompanii ckm kpt. Stefan Sommer
pododdziały specjalne
dowódca kompanii przeciwpancernej por. piech. Kazimierz Orłowski[f]
dowódca II plutonu ppor. piech. Zygmunt Sutkowski[g]
dowódca plutonu artylerii piechoty por. art. Teodor Albrecht[h]
dowódca kompanii zwiadowców NN
dowódca plutonu pionierów kpt. piech. Antoni Józef Szypiński
dowódca plutonu przeciwgazowego NN

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

3 czerwca 1923 roku gen. Aleksander Osiński wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez mieszkańców powiatów Suwałki i Augustów[29]

Odznaka pułku

Odznaka pamiątkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka pierwotnie miała kształt owalnej tarczy, na której umieszczono orzeł państwowy oraz wpisano numer i inicjały „41 SPP”. Jednoczęściowa – wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, bez emalii. Wymiary: 42x26 mm. Wykonanie: J. Rontensztejn – Suwałki

7 września 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[30]. Odznaka o wymiarach 45x30 mm ma kształt tarczy pokrytej granatową emalią z żółtym obramowaniem. Na tarczy umieszczony jest srebrny orzeł trzymający rozwiniętą chorągiew z wizerunkiem Krzyża Orderu Virtuti Militari. U dołu numer „41” i gałązki dębowe. Odznaka dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona pięcioma nitami. Na rewersie próba srebra, numer i imiennik grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy. Autorem projektu odznaki był major Bronisław Sylwin Kencbok (1898-1940), zamordowany w Charkowie.

23 listopada 1937 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zatwierdził nowy wzór i regulamin nowej odznaki pamiątkowej[31]. Odznaka o wymiarach 33x33 mm ma kształt krzyża (wzorowana na odznakach pułków piechoty Legionów). Centrum odznaki stanowi okrągła tarcza z monogramem „JP”. Od tarczy odbiegają topory z cyfrą pułkową „41” i cztery wici – strzały. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, oksydowana. Na rewersie próba srebra, inicjały grawera „IM” – Józefa Michrowskiego z Warszawy[32].

Odznaka żałobna

26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego – ustanowił stałą oznakę żałobną”. Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[33] (zob. Kult Józefa Piłsudskiego).

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Rekonstrukcja przemarszu pułku przez Suwałki w 1919 roku
 Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 41 Suwalskiego Pułku Piechoty.
Dowódcy pułku[34][i]
Zastępcy dowódcy pułku[j]
II zastępca (Kwatermistrz)

Obsada personalna w marcu 1939[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna w marcu 1939[53]:

dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk piech. Kazimierz Wyderko
  • I zastępca dowódcy pułku – ppłk piech. Erwin Alojzy Wolanek (we IX 1939 dowódca 134 pp)
  • adiutant – kpt. piech. Stanisław Czupryna
  • starszy lekarz – kpt. lek. dr Czesław Domasik
  • młodszy lekarz – wakat
  • w dyspozycji dowódcy pułku – mjr kontr. Mikołaj Rybaczuk (we IX 1939 w 3 pp Grupy Grodzieńskiej)
  • II zastępca dowódcy pułku (kwatermistrz) – mjr piech. Kazimierz Buncler
  • oficer mobilizacyjny – kpt. piech. Ludwik Mendys (we IX 1939 w 2 pp Grupy Grodzieńskiej)
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. piech. Zygmunt Niewczasiński[k]
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. piech. Mieczysław Żukowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Czesław Kuchciński[l]
  • oficer żywnościowy – kpt. adm. (piech.) Franciszek Mierzwa[m]
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Stanisław Praczyk[n]
  • kapelmistrz – ppor. kplm. Augustyn Wiśniewski[o]
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – kpt. piech. Ignacy Lubowski[p] (we IX 1939 oficer łączności pułku)
  • dowódca plutonu pionierów – kpt. piech. Antoni Józef Szypiński
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Teodor Albrecht
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. piech. Kazimierz Orłowski
  • dowódca oddziału zwiadu – por. piech. Mieczysław Wojno[q]
I batalion
  • dowódca I batalionu – mjr piech. Edward Euzebiusz Billik
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – mjr piech. Edward Józef Roth (we IX 1939 dowódca Zakopiańskiego Batalionu ON)
  • dowódca plutonu – por. piech. Józef Tomasz Mackiewicz (we IX 1939 w 2 pp Grupy Grodzieńskiej)
II batalion
  • dowódca II batalionu – mjr piech. Stanisław II Błaszczyk
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. piech. Ferdynand Emilian Dyjankiewicz (we IX 1939 w 1 pp Grupy Grodzieńskiej)
  • dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych – kpt. piech. Józef Antoni Ruschar (we IX 1939 w 3 pp Grupy Grodzieńskiej)
II batalion
  • dowódca III batalionu – mjr piech. Roman Marian Zagłoba-Kaniowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – kpt. piech. Seweryn Wilk (we IX 1939 w 2 pp Grupy Grodzieńskiej)
na kursie
  • kpt. piech. Stanisław Adam Martini[r]
  • kpt. adm. (piech.) Józef Kapka[s]
  • por. piech. Zygmunt Borucki (we IX 1939 dowódca 8. kompanii strzeleckiej)
  • por. piech. Jan Przybyłowicz[t]
  • por. piech. Władysław Roszko (we IX 1939 dowódca 5. kompanii strzeleckiej)
  • ppor. piech. Jan Kuczkowski[u] (przeniesiony do 4 plot.[26])

Żołnierze 41 pułku piechoty – ofiary zbrodni katyńskiej[edytuj | edytuj kod]

Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[66] oraz Muzeum Katyńskie[67][v][w].

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Bielan Antoni ppor. rez. Katyń
Butkiewicz Aleksander ppor. rez. ekonomista Katyń
Jankowski Tadeusz ppor. rez. historyk kier. biblioteki w Grodnie Katyń
Jaroma Henryk ppor. rez. Katyń
Landau Wacław ppor. rez. Katyń
Nocuń Stanisław ppor. rez. nauczyciel Katyń
Piekielny Władysław ppor. rez. pracownik naukowy Politechnika Warszawska Katyń
Raszke Marian[70] por. rez. dziennikarz Katyń
Trejgiel Włodzimierz ppor. rez. urzędnik Katyń
Wrocławski Michał ppor. rez. nauczyciel szkoła w Gatinice Katyń
Bronakowski Wiktor ppor. rez. Uniwersytet Wileński Charków
Bryła Jan ppor. rez. nauczyciel Szkoła w Dowiatach Charków
Bzymek Bronisław ppor. rez. absolwent SGH Charków
Cynkutis Edward ppor. rez. urzędnik Starostwo w Suwałkach (e) Charków
Czupryna Stanisław[71] kapitan żołnierz zawodowy I adiutant 41 pp Charków
Górercki Czesław ppor. rez. nauczyciel Charków
Jacyna Jan Edmund ppor. rez. nauczyciel Szkoła w Raczkach Charków
Kołodziejski Władysław ppor. rez. nauczyciel szkoła powszechna Charków
Korytkowski Aleksander ppor. rez. inżynier rolnik Urząd Ziemski w Augustowie Charków
Kwiatek Jan ppor. rez. Charków
Litwiniak Witold[72] (Marian?) porucznik żołnierz zawodowy ? Charków
Marcinkiewicz Józef porucznik rezerwy matematyk, dr filozofii Uniwersytet Wileński Charków
Olejniczakowski Eugeniusz kapitan rezerwy prawnik starosta w Krasnymstawie Charków
Paszkowski Aleksy ppor. rez. prawnik Charków
Siemiński Apolinary ppor. rez. technik leśnik Charków
Sokołowski Henryk ppor. rez. absolwent SGGW Charków
Szymkiewicz Michał ppor. rez. Charków
Szypiński Antoni Józef[73] kapitan żołnierz zawodowy dowódca plutonu pionierów Charków
Świerczewski Mieczysław ppor. rez. inżynier leśnik Starostwo w Tarnowie Charków
Tumiłowicz Wacław[74] kapitan rezerwy (e) Charków
Wilk Seweryn[75] kapitan żołnierz zawodowy dowódca 9/40 pp Charków
Przyrowski Jan ppor. rez. nauczyciel szkoła w Raczkach BLK

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W okresie III Rzeczypospolitej tradycje pułku kultywował 1 batalion zmechanizowany 29 Brygady Zmechanizowanej ze Szczecina.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Z uwagi na święta Wielkiej Nocy uroczystości często przenoszono na 8 maja – rocznicę zajęcia Kijowa
  2. Mieczysław Żukowski (ur. 8 stycznia 1895). 29 kwietnia 1933 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 i 10. lokatą w korpusie oficerów piechoty[22]. W kwietniu 1935 został przeniesiony z 33 do 41 pp[23]. W 1938 został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi „za zasługi w służbie wojskowej”[24]. 12 września 1939 w Garwolinie zorganizował i objął dowództwo batalionu piechoty w sile 360 karabinów, około 600 piechurów bez broni z różnych dywizji, przeważnie z rozbitego pod Jeruzalem w dniu 12 września Ośrodka Zapasowego 26 Dywizji Piechoty[25].
  3. Stefan Bielecki ur. 11 listopada 1911 w m. Bucniowa, zm. 15 sierpnia 2001) w niewoli w Oflagu II C Woldenberg[26].
  4. por. piech. Władysław Roszko ur. 8 września 1903[27]. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli[26].
  5. Zygmunt Borucki został ciężko ranny, stracił obie nogi, przebywał w Oflagu II C Woldenberg.
  6. por. piech. Kazimierz Orłowski ur. 4 marca 1909. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenbergu[26].
  7. Zygmunt Sutkowski (ur. 27 maja 1914 w Warszawie, zm. 22 lutego 1980) w niewoli, w Oflagu II C Woldenberg[26]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1937 i 254. lokatą w korpusie oficerów piechoty[28].
  8. Teodor Albrecht ur. 1 kwietnia 1909 w Zamościu, w rodzinie Piotra. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 i 108. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Przebywał w niemieckiej niewoli, a po uwolnieniu służył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W latach 1951-1957, po powrocie do kraju, był poddany kontroli operacyjnej przez funkcjonariuszy UB w Katowicach (sygn. IPN Ka 230/318).
  9. Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[35].
  10. 13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny[40]. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.
  11. kpt. piech. Zygmunt Niewczasiński ur. 21 lutego 1898 w Sarnowie, w powiecie łukowskim, w rodzinie Władysława i Lucyny z Barankiewiczów[54]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 96. lokatą w korpusie oficerów piechoty[55]. Zmarł 28 września 1971 w Londynie. Został pochowany na St. Patrick's Cemetery. Był odznaczony Medalem Niepodległości (9 listopada 1933)[56].
  12. Mjr int. Czesław Kuchciński ps. „Smok” ur. 25 marca 1897 w Suwałkach, w rodzinie Henryka i Doroty Teller (Feller)[57]. Zastępca Komendanta 4. Rejonu w Obwodzie Praga Okręgu Warszawa AK. Odznaczony Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Srebrnym Krzyżem Zasługi[58].
  13. kpt. adm. (piech.) Franciszek Mierzwa ur. 16 sierpnia 1892 we wsi Biesiadki, w rodzinie Stanisława.
  14. kpt. tab. Stanisław Praczyk ur. 3 listopada 1896 we wsi Ludwinów lub Ludwinowo, w rodzinie Kaspra. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenberg[26]. Zmarł 1 grudnia 1967. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Wolsztynie. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[59].
  15. ppor. kplm. Augustyn Wiśniewski ur. 17 listopada 1906.
  16. kpt. piech. Ignacy Lubowski ur. 24 lipca 1899 w Warszawie, w rodzinie Antoniego. Był więźniem obozu koncentracyjnego Neuengamme, w którym zmarł 3 maja 1945[26]. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[60].
  17. por. piech. Mieczysław Wojno ur. 9 kwietnia 1909 na Litwie, w rodzinie Jana. W czasie kampanii wrześniowej dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II C Woldenbergu[26]. Po uwolnieniu wrócił do kraju i został zarejestrowany w jednej z wojskowych komend uzupełnień[61].
  18. kpt. piech. Stanisław Adam Martini ur. 11 grudnia 1899 w Rzeczycy Długiej, w ówczesnym powiecie tarnobrzeskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Dyonizego. Po II wojnie światowej został zarejestrowany w jednej w rejonowych komend uzupełnień[62]. 23 sierpnia 1944 w Lublinie został zatrzymany. Przebywał w obozach: Riazań, Czerepowiec, Griazowiec, Bogorodskoje i Brześć. 3 listopada 1947 repatriowany do Polski. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[63].
  19. kpt. adm. (piech.) Józef Kapka ur. 13 marca 1897. Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi[64]. W 1940 w dowództwie 3 Pułku Grenadierów Śląskich.
  20. por. piech. Jan Przybyłowicz ur. 16 stycznia 1909[65] w Libuszy, w rodzinie Józefa. W czasie kampanii wrześniowej w 29 DP. Dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu VII A Murnau i Oflagu II C Woldenberg[26].
  21. ppor. piech. Jan Kuczkowski ur. 1 czerwca 1914[65] w Jankowie Zaleśnym. W niemieckiej niewoli[26].
  22. Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[68].
  23. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[69].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Satora 1990 ↓, s. 91.
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  4. Smoleń 1929 ↓, s. 30.
  5. Odziemkowski 2004 ↓, s. 379.
  6. Odziemkowski 2004 ↓, s. 379-380.
  7. Smoleń 1929 ↓, s. 31.
  8. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  9. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1607-1608.
  10. Smoleń 1929 ↓, s. 45.
  11. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Biekielewski.
  12. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Gosztowt.
  13. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Mieczkowski.
  14. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Romatowski.
  15. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 68, 604.
  16. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Franciszek Jerzy Frankowski.
  17. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Zalewski.
  18. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  19. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  20. Bieliński 2018 ↓, s. 30.
  21. Głowacki 1985 ↓, s. 298-299, 321.
  22. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 29 kwietnia 1933 roku, s. 115.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 kwietnia 1935 roku, s. 41.
  24. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 34.
  25. Głowacki 1985 ↓, s. 185.
  26. a b c d e f g h i j Straty ↓.
  27. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 79.
  28. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 26.
  29. Satora 1990 ↓, s. 90-91.
  30. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 7 września 1926 roku, poz. 240.
  31. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 15 z 23 listopada 1937 roku, poz. 175.
  32. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79-82.
  33. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 26 czerwca 1935 roku, poz. 5.
  34. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  35. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  36. "Księga chwały piechoty" (metryka 41 pp)
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
  38. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
  40. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 24 z 13 czerwca 1922 roku, poz. 357.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
  42. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 245.
  43. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 227, 345.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 4 lutego 1927 roku, s. 36.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 127.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 120.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 326.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 338.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 160.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 97.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 95.
  53. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 597-598.
  54. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-16]..
  55. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 53.
  56. M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276.
  57. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-16]..
  58. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 339.
  59. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 278.
  60. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 56.
  61. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-21]..
  62. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-18]..
  63. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 42.
  64. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 313.
  65. a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 112.
  66. Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
  67. Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
  68. Rocznik oficerski 1939 ↓.
  69. Wyrwa 2015 ↓.
  70. Księgi Cmentarne – wpis 3080.
  71. Księgi Cmentarne – wpis 4901.
  72. Księgi Cmentarne – wpis 6210.
  73. Księgi Cmentarne – wpis 7643.
  74. Księgi Cmentarne – wpis 14058.
  75. Księgi Cmentarne – wpis 14212.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]