41 Suwalski Pułk Piechoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 41 Suwalskiego Pułku Piechoty. Zobacz też: 41 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 41.
41 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Suwalski
Tradycje
Święto 16 kwietnia i 18 maja
Nadanie sztandaru 1925
Rodowód 1 Pułk Strzelców Suwalskich
Dowódcy
Pierwszy mjr Mieczysław Mackiewicz
Ostatni ppłk Kazimierz Wyderko
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Suwałki
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 29 Dywizja Piechoty
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Tereny działań bojowych pułku w latach 1919-1920
Warszawa obrona 1939 1.PNG
Warszawa obrona 1939.png
Rekonstrukcja przemarszu pułku przez Suwałki w 1919 roku
Odznaka pułku
Plakat z 29 BZ[a]

41 Suwalski Pułk Piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego (41 pp) – oddział piechoty Samoobrony Litwy i Białorusi oraz Wojska Polskiego II RP.

Swoje święto obchodził 16 kwietnia – w rocznicę pierwszej bitwy pod Lidą[b].

W okresie II RP wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[1]. Stacjonował w Suwałkach[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

Rodowód swój wywodzi z 1 Pułku Strzelców Suwalskich formowanego w składzie Dywizji Litewsko-Białoruskiej w roku 1918. Jako datę oficjalnego powstania pułku przyjmuje się dzień 19 grudnia 1918 roku, w którym to ukazał się pierwszy rozkaz organizacyjny.

Początkowo występował w składzie dwóch batalionów. Dopiero w sierpniu 1919 roku został uzupełniony III batalionem sformowanym z kompanii obserwacyjnych Dowództwa Obrony Kresów Suwalskich. W lipcu 1919 roku pułk został przemianowany na 41 Suwalski Pułk Piechoty.

Walki o granice[edytuj]

W połowie lutego 1919 roku pułk wyruszył na front przeciwrosyjski w rejon Mosty -Skidel i obsadzał tereny opuszczane stopniowo przez Niemców. W pierwszych dniach marca brał udział w wypieraniu Rosjan w kierunku północnym i przeprowadził udane natarcie na Szpilki. 30 marca obsadza rubież Dźwiny i stad rusza na Lidę. Od 16 kwietnia toczył zażarte walki o miasto. Walki kończą się zwycięstwem.

W końcu kwietnia przetransportowano pułk na północ celem obrony Wilna. Tam w krwawych walkach w rejonie Niemierzy i Ogrodnik pułk po raz wtóry zmusza przeciwnika do odwrotu na wschód. Pułk wkroczył do Wilna.

W połowie czerwca pułk otrzymał rozkaz obsadzić Suwalszczyznę. Właśnie tutaj dołączył III batalion, który do tej pory obsadzał linę demarkacyjną wzdłuż Kanału Augustowskiego aż po granicę Prus Wschodnich.

Od połowy lipca 1919 pułk bierze udział w ofensywie na Mińsk.

Od końca sierpnia 1919 roku do marca 1920 roku pułk przebywa na polsko-litewskiej linii demarkacyjnej. Po zluzowaniu zostaje przetransportowany do Kalenkowicz i stąd wyrusza na "wyprawę kijowską". 25 kwietnia zajmuje Owrucz, a 28 kwietnia rusza w kierunku Malina i wykonuje uderzenie na stację kolejową.

11 maja pułk obsadził stanowiska na przedmościach Kijowa, w rejonie Browary – Kniażyce. Tu przez wiele dni odpierał ataki Rosjan, którzy starali się wyprzeć oddziały pułku za Dniepr. Także wypad na Trebuchowo zakończył się sukcesem.

Na skutek przerwania się armii konnej Budionnego na tyły 3 Armii, oddziały polskie rozpoczęły odwrót spod Kijowa. Pułk prowadził działania opóźniające. Walczył nad Uszą, stoczył zacięty bój o Owrucz. Mimo zwycięstwa, zmuszony był cofać się dalej. Bronił Skorodna, a 22 czerwca rozbił brygadę piechoty rosyjskiej, zadając jej wielkie straty i zdobywając 12 karabinów maszynowych.

W latach 1919-1920 zginęło w walkach 262 oficerów i szeregowych. Największe skupiska mogił żołnierzy pułku znajdowały się w Lidzie oraz w Borkowie i m. Rudnia Nikołajewska za Kijowem.

Za bohaterstwo w walce 42 żołnierzy odznaczono Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, a 243 – Krzyżem Walecznych. Także sztandar jednostki został uhonorowany Orderem „Virtuti Militari” V klasy[3].

Pułk w okresie pokoju[edytuj]

W okresie międzywojennym 41 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr III we Suwałkach, a kadra batalionu zapasowego w Grodnie. Wchodził w skład 29 Dywizji Piechoty[4].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 41 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[5].

Wojna obronna 1939[edytuj]

Podczas wojny obronnej 1939 walczył w składzie macierzystej 29 Dywizji Piechoty w odwodowej Armii „Prusy”.

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku

Zastępcy dowódcy pułku:

Oficerowie pułku:

Kawalerowie Orderu Virtuti Militari[edytuj]

Żołnierze odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1921. W nawiasach podano numer krzyża[14][15].[16]

  1. Chorągiew pułku
  2. sierż. Franciszek Bekielewski[17]
  3. ś.p. kpt. Wiktor Biretto
  4. ppor. Józef Bizio
  5. por. Czesław Cierpicki (4863)
  6. pchor. Stanisław Chmielewski
  7. pchor. Ludwik Gasztowt[18]
  8. por. Adolf Galinowski
  9. por. Waldemar Herlof
  10. por. Michał Hurczyn
  11. por. Wacław Iwaszkiewicz (4862)
  12. mjr Stanisław Juszczacki
  13. kpr. Piotr Komar
  14. sierż. Michał Kowalski
  15. plut. Franciszek Kubat
  16. plut. Michał Kupstas
  17. sierż. szt. Stefan Kuligowski
  18. ppor. Bolesław Lenczowski
  19. por. Klemens Lutostański
  20. sierż. szt. Michał Łazarski (4865)
  21. por. Wacław Makatrewicz
  22. por. Józef Maciejowski
  23. st. szer. Michał Makarczyk
  24. sierż. szt. Franciszek Nieczkowski[19]
  25. plut. Antoni Morawski
  26. kpr. Piotr Matukin
  27. kpr. Adolf Matukin
  28. mjr Ignacy Oziewicz
  29. kpt. Konstanty Pereświet-Sołtan
  30. plut. Wincenty Przybylski
  31. st. szer. Aleksander Romalowski (4864)[20]
  32. plut. Marcin Rola
  33. kpr. Józef Rozmysłowski
  34. por. Kazimierz Rutkowski
  35. por. Ludwik Smoleń
  36. pchor. Witold Świda[21]
  37. por. Wacław Wilniewczyc
  38. por. Władysław Wiecierzyński
  39. ppor. Edward Witliński
  40. pchor. Franciszek Trzankowski[22]
  41. sierż. Jan Zaleski[23]
  42. sierż. szt. Mikołaj Zagórski
  43. por. Edward Tadeusz Żórawski

Symbole pułkowe[edytuj]

Sztandar

Sztandar, ufundowany przez mieszkańców powiatów Suwałki i Augustów wręczył pułkowi gen. Aleksander Osiński 3 czerwca 1923 roku[24]

Odznaka pułkowa

Odznaka pierwotnie miała kształt owalnej tarczy, na której umieszczono orzeł państwowy oraz wpisano numer i inicjały 41 SPP. Jednoczęściowa – wykonana w tombaku srebrzonym i oksydowanym, bez emalii. Wymiary: 42x26 mm. Wykonanie: J. Rontensztejn – Suwałki

Drugi wzór odznaki wprowadzono po dekoracji pułku Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zatwierdzona została Dz. Rozk. MSWojsk. nr 24, poz. 240 z 7 grudnia 1926 roku. Odznaka ma kształt tarczy pokrytej granatową emalią z żółtym obramowaniem. Na tarczy umieszczony jest srebrny orzeł trzymający rozwiniętą chorągiew z wizerunkiem Krzyża Orderu VM. U dołu numer „41” i gałązki dębowe. Dwuczęściowa – wykonana w srebrze, emaliowana, łączona pięcioma nitami. Na rewersie próba srebra, numer i imiennik grawera IM. Wymiary: 45x30 mm. Projekt: Bronisław Sylwin Kencbok Wykonanie: Józef Michrowski – Warszawa

Kolejny wzór odznaki zatwierdzony został Dz. Rozk. MSWojsk nr 15, poz. 175 z 23 listopada 1937 roku. Odznaka wykonana w kształcie krzyża (wzorowana na odznakach pułków piechoty Legionów). Centrum odznaki stanowi okrągła tarcza z monogramem „JP”. Od tarczy odbiegają topory z cyfrą pułkową „41” i cztery wici – strzały. Jednoczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, oksydowana. Na rewersie próba srebra, inicjały grawera JM. Wymiary: 33x33 mm. Wykonanie: Józef Michrowski – Warszawa[25].

Odznaka żałobna

26 czerwca 1935 roku Minister Spraw Wojskowych „w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Józefa Piłsudskiego w pułkach: 1 szwoleżerów, 41 i 66 piechoty, których Szefem był Zmarły Marszałek oraz dla Korpusu Kadetów Nr 1, który w tytule swoim nosi Nazwisko Marszałka Piłsudskiego – ustanowił stałą oznakę żałobną”. Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[26] (zob. Kult Józefa Piłsudskiego).

Uwagi

  1. W okresie III Rzeczypospolitej tradycje pułku kultywował 1 batalion zmechanizowany29 Brygady Zmechanizowanej ze Szczecina.
  2. Z uwagi na święta Wielkiej Nocy uroczystości często przenoszono na 8 maja – rocznicę zajęcia Kijowa

Przypisy

  1. Satora 1990 ↓, s. 91.
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79.
  3. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  4. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  6. "Księga chwały piechoty" (metryka 41 pp)
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 26.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 206.
  10. Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki, Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich, 2000, s. 282.
  11. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 227, 345.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 4 lutego 1927 roku, s. 36.
  13. Nowi dowódcy i zastępcy dowódców pułków. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 155 z 11 lipca 1935. 
  14. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 10 z 12 marca 1921 roku, s. 402.
  15. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921 roku, s. 1607-1608.
  16. Smoleń 1929 ↓, s. 45.
  17. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Biekielewski.
  18. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Gosztowt.
  19. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Mieczkowski.
  20. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Romatowski.
  21. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 68, 604.
  22. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Franciszek Jerzy Frankowski.
  23. Smoleń 1929 ↓, s. 45 tu jako Zalewski.
  24. Satora 1990 ↓, s. 90-91.
  25. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 79-82.
  26. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 26.06.1935 r. poz. 5.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]