Hubert Jura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hubert Jura
Tom, Jerzy, Augustyniak, Kalinowski, Herbert Jung, Tomasz Zan, Tomasz Kamiński
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 1915
Bory Tucholskie
Data i miejsce śmierci nieznana
prawdopodobnie Ameryka Południowa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
AK DYSK.png Armia Krajowa
Organizacja Toma
Holy Cross Brigade ((Brygada Świętokrzyska) cap badge.jpg Narodowe Siły Zbrojne
Jednostki Organizacja Toma
Brygada Świętokrzyska[1][2][3].
Stanowiska Dowódca oddziału partyzanckiego
Dowódca organizacji kolaboracyjnej
Oficer do zadań specjalnych brygady partyzanckiej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa

Hubert Jura ps. Tom (ur. 1915 w Borach Tucholskich, zm. ?) – oficer kolejno Wojska Polskiego, Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych. Organizator kolaborującej z Niemcami organizacji zwanej Organizacją Toma. Za współpracę z Niemcami skazany przez sąd Armii Krajowej na karę śmierci[4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jura pochodził z pomorskiej, mieszanej rodziny o korzeniach polskich i niemieckich. Według jednej z wersji przed wojną był oficerem (porucznikiem rezerwy) Wojska Polskiego w Grudziądzu[5]. Do 1943 roku dowodził oddziałem Armii Krajowej, jednak odszedł z niej po ujawnieniu bliżej nieznanych przestępstw, w które był zamieszany[2].

W 1943, po usunięciu go z AK i odmowie przyjęcia do NSZ, założył własną organizację wywiadowczą zwaną od jego pseudonimu organizacją Toma[2][1]. W lipcu 1943 „Tom” (w stopniu kapitana) dowodził również oddziałem Akcji Specjalnej NSZ „Sosna”[6] i 22 lipca przechwycili oni część grupy „Lew” Gwardii Ludowej, odpowiedzialnej za mord na członkach NSZ w Drzewicy koło Radomia. 7 z nich rozstrzelano w lesie niedaleko Przysuchy[7].

Pod koniec lata rozpoczął współpracę z oficerem SS (i zarazem gestapo) hauptsturmführerem Paulem Fuchsem, kierownikiem wydziału zajmującego się zwalczaniem ruchu oporu w dystrykcie radomskim. Prawdopodobnie zaoferował mu współpracę polegającą na wspólnym zwalczaniu komunistów, w zamian za dostawy broni od gestapo dla „Organizacji Toma” i opiekę podczas jego podróży między Warszawą i Radomiem[3][8].

Jesienią 1943 znów nawiązał kontakt z dowództwem NSZ. Po zamordowaniu w Łysowodach 17 osób podejrzanych o poglądy lewicowe dowodzony przez Jurę oddział zbuntował się[4]. Po ekshumacji mającej miejsce 26 kwietnia 1944 okazało się, że zamordowano 22 osoby[9]. Według raportu dowództwa okręgu Radom Armii Ludowej dowodzony przez Huberta Jurę oddział w powiecie opatowskim zamordował 52 osoby[10]. W kwietniu 1944 część jego dotychczasowych podkomendnych odmówiła dalszego wykonywania jego rozkazów i połączywszy się z Armią Krajową, doniosła nowym dowódcom o kolaboracji „Toma” z Niemcami. Komenda organizacji, dowodzona przez Władysława Pacholczyka, wydała na niego wyrok śmierci za współpracę z okupantem[1], lecz udało mu się, po zmianie pseudonimu na „Jerzy”, dołączyć do oddziału NSZ-ONR[2], który odmówił współpracy z Armią Krajową.

Latem 1944 „Tom” został postrzelony, ale udało mu się uciec. Leczono go w niemieckim szpitalu wojskowym w Radomiu. Jesienią 1944, po upadku powstania warszawskiego, cała organizacja Toma przybyła do Częstochowy. Dzięki kontaktom z Paulem Fuchsem[11], „Tom” otrzymał od Niemców willę przy ulicy Jasnogórskiej, będącą odtąd siedzibą grupy, która rozpoczęła działalność polegającą m.in. na wykonywaniu wyroków śmierci na dawnych dowódcach NSZ, którzy dołączyli do AK[1] oraz komunistach[12]. Wewnątrz willi znajdowało się prowizoryczne więzienie przeznaczone dla członków konspiracyjnych organizacji lewicowych i NOW-AK[3].

Jura dowodził Oddziałem Akcji Specjalnej NSZ[13], na terenie Kielecczyzny prowadził on liczne akcje zbrojne w porozumieniu z Gestapo[14], w meldunkach do tejże służby, Jura podawał dane osobowe ludzi przeciwko którym oddział występował[15].

W 1944 roku, grupa żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych prowadzona przez Jurę dokonała ataku na wieś Petrykozy. Według meldunku z 9 marca zamordowano tam ukrywających się Żydów - Mejera Rabinowicza, syna Lejby i Szangli urodzonego 28 czerwca 1920 ukrywającego się u Jana Julkowskiego w Opocznie oraz Slama Lekowicza urodzonego 3 września 1924 syna Isaaca[16].

W chwili rozpoczęcia ofensywy styczniowej przebywał w Radomiu. Od 20 lutego 1945 roku działał w Brygadzie Świętokrzyskiej NSZ-ONR, przedstawił jej propozycję sojuszu z Niemcami w ramach jednolitego europejskiego frontu antykomunistycznego na obszarach mających się znaleźć pod kontrolą zachodnich aliantów. Brygada Świętokrzyska dostała pozwolenie na wycofanie się u boku Wehrmachtu i otrzymywała regularne racje żywnościowe oraz niemieckich oficerów łącznikowych[12]. W czasie jej przemarszu przez tereny Czechosłowacji "Tom" dostarczył członkom Brygady fałszywe dokumenty[2]. Po wojnie Tom wyjechał do Argentyny[potrzebny przypis].

Tuż po wojnie Jura i gestapowiec Paul Fuchs mieli działać w tworzonej przez Amerykanów siatce wywiadowczej przeznaczonej do działania pod radziecką okupacją. Później Jura wyjechał do Wenezueli, a w 1993 roku do Argentyny, w której związał się ze środowiskiem Jana Kobylańskiego. Data śmierci nieznana[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d David & Todd Morgan. The Anabasis of the Holy Cross Brigade Reflected in the Documents of the United States Government, 1945-1950. „Glaukopis”. 5-6, s. 250-251, 2006. Warszawa. ISSN 1730-3419 (ang.). 
  2. a b c d e "Tom" [W:] Noty biograficzne oficerów BŚ NSZ: S-U, Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, Kraków
  3. a b c Andrzej J. Zakrzewski: Słownik biograficzny ziemi częstochowskiej. Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Częstochowie, 1998, s. 51-52. ISBN 83-70-98495-9.
  4. a b Wspomnienia Szarego 1991 ↓, s. 165,.
  5. Jan Załęcki, Wydarzenia upamiętniające przeżycia i walkę o niepodległość Polski w latach 1939-1989, Radomsko: Fundacja Inicjatyw Kulturalnych w Radomsku, 1996, s. 131, ISBN 83-902137-2-9, OCLC 751216832.
  6. Pomorskie organizacje konspiracyjne (poza AK) 1939-1945: materiały sesji naukowej w Toruniu w dniach 6-7 listopada 1993 roku. Fundacja "Archiwum Pomorskie Armii Krajowej": 1994. s. 41
  7. David Morgan, Todd Morgan. Odyseja Brygady Świętokrzyskiej w świetle dokumentów. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 7 (1-2), s. 124, 2006. 
  8. Organizacja Toma-mroczna zagadka podziemia
  9. Partyzantka na Kielecczyźnie 1939-1945 1967 ↓, s. 261,.
  10. Raport nr 37 Dowództwa Okręgu Radom Armii Ludowej z 17.V.1944, AZHP, 192/XXIII-2, K.19.
  11. Przegląd Historyczno-Wojskowy”. T. 7, Wyd. 1-2. Ministerstwo Obrony Narodowej. Warszawa: 2006. s. 121
  12. a b c Jarosław Sobkowski: Makabryczna tajemnica willi przy Jasnogórskiej (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2016-02-18. [dostęp 2016-02-23].
  13. David & Todd Morgan, The Anabasis of the Holy Cross Brigade Reflected in the Documents of the United States Government, 1945-1950. „Glaukopis”. 5-6, 2006, s. 250
  14. Andrzej J. Zakrzewski, Słownik biograficzny ziemi częstochowskiej, 1998, s. 51-52
  15. Bundesarchiv Koblenz, R 70 Polen/194, k.40a
  16. Bundesarchiv Koblenz, R 70 Polen/194, K.58.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Heda: Wspomnienia Szarego. Warszawa: 1991.
  • Bogdan Hillebrandt: Partyzantka na Kielecczyźnie 1939-1945. Warszawa: 1967.