Inocybe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strzępiak
Ilustracja
Inocybe sp.
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina strzępiakowate
Rodzaj strzępiak
Nazwa systematyczna
Inocybe (Fr.) Fr.
Monogr. Hymenomyc. Suec. 2: 346 (Uppsala, 1863)
Typ nomenklatoryczny
Inocybe relicina (Fr.) Quél.

Inocybe (Fr.) Fr. (strzępiak) – rodzaj grzybów z rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimy naukowe: Agaricus subgen. Clypeus Britzelm., Agaricus trib. Inocybe Fr., Agmocybe Earle, Astrosporina J. Schröt., Clypeus (Britzelm.) Fayod, Inocibium Earle, Inocybella Zerova[2].

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1889 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki były też opisywane jako gwiaździanka, bedlka, włókniak[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Grzyby mikoryzowe. Kapelusze często suche, stożkowate do dzwonkowatych, promieniście pękające, ze szczątkami osłony lub bez. Blaszki przyrośnięte do trzonu, w stanie dojrzałym brudnobrązowe. Trzony nagie, suche, oszronione lub z długimi włókienkami, z zasnówką lub bez. Wysyp zarodników brązowy. Zarodniki eliptyczne i gładkie lub guzkowate, bez pory rostkowej. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle). Cystydy często grubościenne, na szczycie z kryształkami (metuloidy)[4].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Uwzględniono tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie[23]. Wykaz gatunków występujących w Posce i nazwy polskie według Władysława Wojewody (nieoznaczone przypisami)[3] i innych (oznaczone przypisami).

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Niemal wszystkie gatunki strzępiaków są silnie trujące, lub podejrzane o trujące właściwości. Jak dotąd tylko jeden gatunek uznany został za nietrujący[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 298. ISBN 83-7404-513-2.
  5. a b c d e f g h Karasiński D., Wołkowycki M. 2015. An annotated and illustrated catalogue of Polypores (Agaricomycetes) of the Białowieża Forest (NE Poland). Pol. Bot. J. 60(2):217-292
  6. a b Gierczyk B., Kujawa A., Szczepkowski A. 2015. XX Jubileuszowa wystawa grzybów Puszczy Białowieskiej. Materiały do poznania mykobioty Puszczy Białowieskiej. Przegl. Przyr. 26(1): 11-29
  7. a b c Bujakiewicz A. 2004. Grzyby wielkoowocnikowe Babiogórskiego Parku Narodowego. W: Wołoszyn B. W., Jaworski A., Szwagrzyk J. (red.). Babiogórski Park Narodowy. Monografia Przyrodnicza: 215-257
  8. Gierczyk B., Kujawa A., Szczepkowski A., Karasiński D. 2014. Materiały do poznania mycobioty Puszczy Białowieskiej. Przegl. Przyr. 25(1): 3-36
  9. Nazwa polska podana dla synonimu Inocybe umbrina
  10. Gierczyk B., Szczepkowski A., Kujawa A. 2013. XVIII Wystawa Grzybów Puszczy Białowieskiej. Parki nar. Rez. Przyr. 32(2): 88-112
  11. Mleczko P., Beszczyńska M. 2015. W: Godzik B. (red.). Natural and historical values of the Olkusz Ore-bearing Region. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków: 227-250
  12. a b c d Łuszczyński J. 2007. Diversity of Basidiomycetes in various ecosystems of the Góry Świętokrzyskie Mts. Mon. Bot. 97: 5-218
  13. a b Andrzej. Nespiak: Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe). Warszawa – Kraków: PWN, 1990. ISBN 83-01-08749-8.
  14. a b c d e Kałucka I.L., Jagodziński A.M., Nowiński M. 2016. Biodiversity of ectomycorrhizal fungi in surface mine spoil restoration stands in Poland ? first time recorded, rare, and red-listed species. Acta Mycol. 51 (2):1080
  15. W. Wojewoda podał polską nazwę strzępiak jeżowaty, jednak nie jest to gatunek tożsamy z Inocybe erinaceomorpha, dla którego wcześniej A. Nespiak podał tę nazwę
  16. Według A. Nespiaka i checklist W. Wojewody synonim lub forma Inocybe pyridora, jednak według Index Fungorum jest to odrębny gatunek
  17. a b Bujakiewicz A. 2011. Macrofungi in the Alnetum incanae association along Jaworzyna and Skawica river valleys Western Carpathians. Pol. Bot. J. 56(2): 267-285
  18. a b Kujawa A., Gierczyk B. 2011. Rejestr gatunków grzybów chronionych i zagrożonych w Polsce. Część V. Wykaz gatunków przyjętych do rejestru w roku 2009. Przegląd Przyrodniczy 22(4): 16-68
  19. Według A. Nespiaka i checklist W. Wojewody synonim Inocybe griseolilacina, jednak według Index Fungorum jest to odrębny gatunek
  20. W. Wojewoda podaje polską nazwę dla synonimu Inocybe fastigiata
  21. Roniker A. 2012. Fungi of the Sarnia Skała massif in the Tatra Mountains (Poland). Pol. Bot. Stud. 28: 1-293
  22. Kujawa A., Gierczyk B., Karasiński D., Szczepkowski A., Ślusarczyk T. 2015. Grzyby wielkoowocnikowe Kampinoskiego Parku Narodowego. Przewodnik terenowy. Kampinoski Park Narodowy, Izabelin
  23. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  24. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.