Józef Bubella
![]() Józef Bubella (1947) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Burmistrz Sanoka | |
Okres |
od 10 sierpnia 1944 |
Przynależność polityczna |
Komitet Obywatelski |
Następca |
Józef Bubella (ur. 19 marca 1882 w Rawie Ruskiej, zm. 10 grudnia 1964 w Sanoku) – polski prawnik, komornik sądowy, działacz społeczny, polityk, burmistrz i radny Sanoka.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Tomb_of_Bornstedt_and_Bubella_families_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_2013b.jpg/240px-Tomb_of_Bornstedt_and_Bubella_families_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_2013b.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Tomb_of_Bornstedt_and_Bubella_families_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_2015b.jpg/240px-Tomb_of_Bornstedt_and_Bubella_families_at_Central_Cemetery_in_Sanok_%28Matejki_part%29_2015b.jpg)
Józef Bubella urodził się 19 marca 1882 w Rawie Ruskiej jako syn Ludwika i Marii z domu Oleńczuk[1][2][3][4]. Ukończył studia prawnicze uzyskując tytuł naukowy doktora; w 1909 był kandydatem adwokackim oraz działaczem partii chrześcijańsko-społecznej w Białej[5]. Podczas I wojny światowej doznał złamania nogi[6]. Za udział w tych działaniach wojennych otrzymał pamiątkową szablę[3].
W okresie II Rzeczypospolitej zamieszkiwał w Przemyślu i w Sanoku. W 1922 był dyrektorem Sklepu Robotniczego „Praca”[7]. Działał w gnieździe Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Przemyślu[8][9]; w 1924 pełnił funkcję sekretarza wydziału[10], w styczniu 1926 wybrany kierownikiem sceny Zespołu Dramatycznego „Sokoła”[11], w 1928 został wybrany gospodarzem IV Okręgu[12], w 1930 wybrany członkiem zarządu[13]. 27 marca 1927 został wybrany zastępcą członka zarządu Koła Towarzystwa Szkoły Ludowej im. Henryka Sienkiewicza w Przemyślu (prezesem został Jan Keller)[14]. Pełnił funkcję komornika Sądu Grodzkiego w Sanoku (urzędował przy ulicy Tadeusza Kościuszki 28)[3][15][16][17][18]. Przed 1939 był działaczem Związku Strzeleckiego i innych organizacji w Sanoku[3].
Podczas II wojny światowej w czasie okupacji niemieckiej jego mieszkanie 4 stycznia 1940 zostało poddane rewizji przez gestapo, a on sam następnie był przesłuchiwany i torturowany w siedzibie tej służby nieopodal swojego domu[3][6]. 27 lutego 1940 został osadzony w pobliskim niemieckim więzieniu przy sądzie w Sanoku[19] 18 marca 1940[6][20][21]. Był podejrzewany o działalność w konspiracji oraz współdziałanie na rzecz przekraczających nielegalnie „zieloną” granicę[20]. Podczas późniejszych przesłuchać nadał był brutalnie traktowany przez Niemców[20]. 18[19] lub 24 marca 1940 został zwolniony z zastrzeżeniem obowiązku trzykrotnego meldowania się na gestapo każdego dnia, które trwały do 10 listopada 1940 (podczas kilkugodzinnych meldowań w pozycji stojącej zwrócony do ściany był zmuszony do wyczekiwania jednocześnie przysłuchując się prowadzonym obok znęcaniom się nad innymi aresztowanymi)[22]. Skutki działań gestapowców na swoim zdrowiu fizycznym i psychicznym odczuwał w kolejnych latach[22].
Po tym jak u schyłku wojny w wyniku przejścia frontu wschodniego został wyzwolony Sanok, Wojenna Komendantura Miasta Sanoka (według różnych źródeł rozkaz wydał radziecki oficer Armii Czerwonej ppłk Fiodor Jarygin – dowódca 258 pułku 140 Syberyjskiej Dywizji Piechoty, który stanął na czele Wojennej Komendantury Miasta[23][24] lub płk Samojtow[25]) mianowała Józefa Bubellę na stanowisko burmistrza miasta 10 sierpnia 1944[26][27][28][29][30][31]. Był on w tym czasie przedstawicielem stworzonego pod koniec lipca 1944 Komitetu Obywatelskiego, który skupiał działaczy przedwojennego Klubu Demokratycznego[31][32] i funkcjonował w okresie walk o wyzwolenie miasta w 1944 aż do czasu wkroczenia radzieckich decydentów. Desygnacja Bubelli na urząd burmistrza mogła wynikać prawdopodobnie z opóźnionego przybycia do Sanoka przedstawiciela PKWN, co miało nastąpić około dwa tygodnie po mianowaniu, 26 sierpnia 1944[33]. Jednak po przejęciu władzy w mieście przez Powiatowy Komitet Polskiej Partii Robotniczej, został powołany Zarząd Miejski, Józef Bubella został usunięty z urzędu burmistrza, analogicznie stanowisko utracił następujący po nim Juliusz Bruna. Później stanowisko objął w listopadzie 1944 Stanisław Lisowski[34]. W późniejszym czasie, w 1947 był wiceburmistrzem[35], a w styczniu 1949 był pełniącym obowiązki burmistrza (w tym czasie urząd ten formalnie sprawował Michał Hipner)[36]. 27 marca 1947 razem m.in. z burmistrzem Michałem Hipnerem, dyrektorem Muzeum Ziemi Sanockiej Stefanem Stefańskim, dyrektorem Sanockiej Fabryki Wagonów „Sanowag” Filipem Schneiderem, działaczem PPS Romanem Baczyńskim, przed kamienicą służącą za siedzibę 8 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty witali przybyłego z Krosna generała Karola Świerczewskiego[35][37], który następnego dnia poniósł śmierć pod Jabłonkami[38].
Był współzałożycielem utworzonego w 1944 koła i został członkiem zarządu powołanego 19 lutego 1945 oddziału sanockiego Stronnictwa Demokratycznego, który stał się kontynuatorem Klubu Demokratycznego (wraz z nim także m.in. Stefan Stefański)[39][40]. Zasiadł we władzach powiatowych SD[31]. Na II Okręgowym Zjeździe SD w Rzeszowie 18 listopada 1945 został wybrany członkiem sądu partyjnego przy Zarządzie Wojewódzkim SD[41]. Z ramienia SD został zastępcą wojewódzkiego komisarza wyborczego, inż. Stanisława Pyjora, przed wyborami parlamentarnymi do Sejmu Ustawodawczego, przeprowadzonymi 19 stycznia 1947[42]. Na początku lat 50. był radnym Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku, w 1950 był przewodniczącym Komisji Lokalowej[31][43]. W 1952 został wykluczony z rady miejskiej[44].
Po wojnie w 1946 zaangażował się w próbę reaktywacji sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[45][46].
Jego żoną była Domicela (ur. 7 maja 1878 w Bełzie jako córka Edwarda Osadkowskiego i Michaliny z domu Oleńczuk)[2][3]. Zamieszkiwali w Sanoku przy ulicy Henryka Sienkiewicza[3], a do końca życia przy ulicy Adama Mickiewicza 9[2]. Mieli dwóch synów i córkę[3], Marię Włodzimierę (ur. 1911, od 1934 żona komornika sądowego, Aleksandra Bornstedta[47]). Domicela Bubella zmarła 23 listopada 1964 w Sanoku, a Józef Bubella zmarł wkrótce potem, 10 grudnia 1964 także w Sanoku[2][3][22]. Oboje zostali pochowani we wspólnym grobowcu rodzin Bornstedt i Bubella na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku. Synem Józef Bubelli był Zdzisław Józef Bubella (1912-1985, w latach 30. strażnik graniczny)[48][49][50].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940. s. 416 (pozycja).
- ↑ a b c d Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 61 (poz. 85, 87).
- ↑ a b c d e f g h i Edward Zając. Aby ocalić od zapomnienia (I). „Ile uderzeń otrzymałem, nie umiem zapodać...”. „Gazeta Bieszczadzka”. Nr 3 (257), s. 8, nr 3 (257) z 8 lutego 2002.
- ↑ Edward Zając podał datę dzienną 18 marca 1882.
- ↑ Napad morderczy Prusaków bielskich na posła Dobiję. „Echo Przemyskie”. Nr 21, s. 1–2, 14 marca 1909.
- ↑ a b c Edward Zając. Aby ocalić od zapomnienia (II). „Tryb życia więziennego był taki...”. „Gazeta Bieszczadzka”. Nr 4 (258), s. 8, 22 lutego 2002.
- ↑ Ogłoszenie. „Ziemia Przemyska”. Nr 28, s. 4, 9 lipca 1922.
- ↑ Z życia Teatru Sokoła. „Ziemia Przemyska”. Nr 40, s. 2, 2 października 1926.
- ↑ Walne Zgromadzenie Sokoła. „Ziemia Przemyska”. Nr 20, s. 3, 14 maja 1927.
- ↑ Zwyczajne Walne Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Przemyślu. „Ziemia Przemyska”. Nr 19, s. 4, 10 maja 1924.
- ↑ Z życia Sokoła. „Ziemia Przemyska”. Nr 4, s. 4, 23 stycznia 1926.
- ↑ Okręg Sokoła. „Ziemia Przemyska”. Nr 17, s. 2, 21 kwietnia 1928.
- ↑ Walne zebranie „Sokoła”. „Ziemia Przemyska”. Nr 28, s. 3, 3 maja 1930.
- ↑ Z działalności Koła T. S. L. im. Henryka Sienkiewicza w Przemyślu. „Ziemia Przemyska”. Nr 17, s. 2–3, 23 kwietnia 1927.
- ↑ Ogłoszenia urzędowe. „Gazeta Lwowska”. Nr 182, s. 4, 11 sierpnia 1935.
- ↑ Ogłoszenia urzędowe. „Gazeta Lwowska”, s. 4, nr 7 z 11 stycznia 1939.
- ↑ Ogłoszenia urzędowe. „Gazeta Lwowska”. Nr 12, s. 4, 17 stycznia 1939.
- ↑ Jerzy Kirkiczenko, Marian Kraczkiewicz: Kalendarz i informator sądowy na 1939 rok. Warszawa: 1939, s. 125.
- ↑ a b Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940 (zespół 134, sygn. 97). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 46 (poz. 426).
- ↑ a b c Edward Zając. Aby ocalić od zapomnienia (III). „Gestapowiec chwycił mnie za gardło...”. „Gazeta Bieszczadzka”. Nr 5 (259), s. 8, 8 marca 2002.
- ↑ Arnold Andrunik: Rozwój i działalność Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na Ziemi Sanockiej w latach 1949–1984. Sanok: 1986, s. Tabela 1.
- ↑ a b c Edward Zając. Aby ocalić od zapomnienia (IV). „Zrobili ze mnie kulawy szkielet...”. „Gazeta Bieszczadzka”. Nr 6 (260), s. 10, 22 marca 2002.
- ↑ Witold Szymczyk. Powrót lejtnantów. „Nowiny”. Nr 37, s. 7, 17–18 lutego 1979.
- ↑ Józef Ząbkiewicz. Pierwszy dzień wolności. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (278), s. 4, 10–20 sierpnia 1983.
- ↑ Gdy do Sanoka wkraczała wolność. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (115), s. 1–2, 1–10 sierpnia 1978.
- ↑ 30 lat w służbie narodu. Historia walką zapisywana. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 14, s. 4, 1–15 października 1974. [dostęp 2015-09-12].
- ↑ Jan Łuczyński, Edward Zając. Rozwój Sanoka w Polsce Ludowej (I). „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 19 (148), s. 1, 1–10 lipca 1979.
- ↑ Jan Łuczyński, Edward Zając: Z dziejów Sanoka w latach 1944–1978. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 64.
- ↑ Andrzej Brygidyn: W latach powojennych. Życie polityczne. Początek „nowego ładu”. [w:] Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 755.
- ↑ Stanisław Dobrowolski. Kształtowanie się władzy w Sanoku w latach 1944–1950. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 119, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ a b c d Franciszek Oberc. Burmistrzowie Sanoka (przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, naczelnicy). „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 344, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Stanisław Dobrowolski. Kształtowanie się władzy w Sanoku w latach 1944–1950. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 110, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Andrzej Brygidyn: W latach powojennych. Życie polityczne. Początek „nowego ładu”. [w:] Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 756.
- ↑ Edward Zając. Pierwsze dni... pierwsze lata. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 10 (301), s. 1–2, 1–10 kwietnia 1984.
- ↑ a b Artur Bata: Bieszczady w ogniu. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 172. ISBN 83-03-01790-X.
- ↑ Stanisław Dobrowolski. Kształtowanie się władzy w Sanoku w latach 1944–1950. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 127, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Artur Bata. Nie o każdym śpiewają pieśń.... „Nowiny”. Nr 61, s. 4, 26–28 marca 1982.
- ↑ Artur Bata. Jabłonki: miejsce śmierci generała Karola Świerczewskiego. KAW. 1987. s. 39; Akcja „Wisła”: dokumenty. 1993. s. 110.
- ↑ Z okazji 50-lecia SD. Uroczysta wieczornica w Krośnie. „Nowiny”. Nr 276, s. 2, 25 listopada 1987.
- ↑ Andrzej Brygidyn: W latach powojennych. Życie polityczne. Kształtowanie się lokalnych struktur polityczno-administracyjnych. [w:] Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 766.
- ↑ W publikacji źródłowej błędnie wymieniony jako „Jan Bubella”, zob. Walka polityczna na Rzeszowszczyźnie w okresie lipiec 1945 – czerwiec 1946. W: Edward Olszewski: Początki władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie 1944–1947. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1974, s. 197.
- ↑ W publikacji źródłowej błędnie wymieniony jako „Józef Bubek”, zob. Walka o utrwalenie władzy ludowej w drugiej połowie 1946 r. Wybory Do Sejmu Ustawodawczego. W: Edward Olszewski: Początki władzy ludowej na Rzeszowszczyźnie 1944–1947. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1974, s. 272.
- ↑ Władysław Stachowicz. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 135, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Władysław Stachowicz. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 139, 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Historia 1889 – 1918 – 1945 – 1999. sokolsanok.pl, 31 maja 2009. [dostęp 2014-07-28].
- ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 157. ISBN 978-83-939031-1-5.
- ↑ Księga małżeństw (1924–1936). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 711.
- ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 48 (poz. 373).
- ↑ Zdzisław Bubella. Nekrolog. „Dziennik Batycki”. Nr 213, s. 5, 7 października 1985.
- ↑ Zdzisław Bubella. timenote.info. [dostęp 2020-05-16].
- Burmistrzowie Sanoka (Polska Ludowa)
- Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita)
- Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej
- Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939)
- Ludzie związani z Przemyślem
- Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku
- Politycy Stronnictwa Demokratycznego (1944–1989)
- Polscy prawnicy
- Radni Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku
- Urodzeni w 1882
- Urzędnicy związani z Sanokiem (II Rzeczpospolita)
- Więźniowie więzienia w Sanoku (okupacja niemiecka)
- Urzędnicy związani z Sanokiem (zabór austriacki)
- Wiceburmistrzowie Sanoka (Polska Ludowa)
- Zmarli w 1964
- Ludzie urodzeni w Rawie-Ruskiej