Język malajski betawi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Melayu Betawi, Melayu Jakarte
Obszar

Dżakarta (Indonezja)

Liczba mówiących

5 mln (2000)[1]

Pismo/alfabet

łacińskie

Klasyfikacja genetyczna

bliżej nieustalona, kreolski na bazie malajskiego lub jeden z języków (dialektów) malajskich

Status oficjalny
Ethnologue 6b zagrożony
Kody języka
ISO 639-3 bew
IETF bew
Glottolog beta1252
Ethnologue bew
BPS 0082 5
WALS meb
Występowanie
Ilustracja
Języki Jawy i okolic. Malajski betawi oznaczony na niebiesko.
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język malajski betawi lub język betawi (Melayu Betawi, Melayu Jakarte[1], Omong Djakarta[2]) – rodzimy język ludu Betawi, zamieszkującego stolicę IndonezjiDżakartę[1].

Stanowi pochodną języka malajskiego, przy czym jego stosunek do innych odmian tego języka pozostaje niejasny. Bywa klasyfikowany jako język kreolski oparty na malajskim[1] bądź też jako dialekt tego języka[3]. Według danych spisu powszechnego z 2000 roku posługuje się nim ok. 5 mln osób. Dokładne określenie liczby użytkowników jest niemożliwe ze względu na bliżej nieokreśloną definicję etniczną i kulturową pojęcia Betawi[1].

Uważa się, że jest zagrożony wymarciem[4]. Jego użytkownicy tworzą w Dżakarcie niewielką mniejszość[5][6].

Rozwinął się w połowie XIX wieku i wykazuje odrębność od pozostałych odmian języka malajskiego. Jest słabo zrozumiały dla tych użytkowników języka indonezyjskiego, którzy nie mieli z nim wcześniejszej styczności[1]. Do charakterystycznych jego cech należą: zastąpienie cząstek -a i -ah na końcu wyrazów głoską è, redukcja pierwotnej morfologii malajskiej, wykorzystanie elementów morfologii jawajskiej i balijskiej, obecność zaimków wywodzących się z chińskiego dialektu hokkien (1. i 2. os.), obfitość pożyczek słownikowych z innych języków (jawajskiego, sundajskiego, balijskiego, holenderskiego, portugalskiego i chińskiego)[6]. Standardowym afiksom czasownikowym -kan i -i odpowiada pojedynczy sufiks -in, jest to cecha zaczerpnięta z języka balijskiego[7]. Wpływy jawajskie w betawi są silnie zaznaczone i sięgają aspektów składni, morfologii, fonologii i leksyki; wiele tych elementów zostało zaczerpniętych przez potoczny język stolicy[8].

Jest prekursorem dżakarckiej odmiany języka indonezyjskiego[3], niemniej pozostaje wobec niej odrębny[1]. Niektóre jego cechy przedostały się do języka mieszkańców stolicy, a za jego pośrednictwem do mowy potocznej innych miast Indonezji[9]. Badacze wskazują na brak wyraźnej granicy między językiem malajskim betawi a potocznym dialektem dżakarckim[3][4] – oba byty językowe funkcjonują w ramach kontinuum, w którym mieści się także standardowy język indonezyjski[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Betawi, [w:] Ethnologue: Languages of the World [online], wyd. 19, Dallas: SIL International, 2016 [dostęp 2020-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-05-11] (ang.).
  2. Ikranegara 1980 ↓, s. 3.
  3. a b c Kozok 2016 ↓, s. 15.
  4. a b c Conners, Bowden i Gil 2015 ↓, s. 941.
  5. Gil 2010 ↓, s. 148.
  6. a b Adelaar i in. 1996 ↓, s. 678.
  7. Adelaar 1984 ↓, s. 407.
  8. Poedjosoedarmo 1982 ↓, s. 8.
  9. Adelaar 2000 ↓, s. 237.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]