Język indonezyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
bahasa Indonesia
Obszar Indonezja, Timor Wschodni, Malezja i inne
Liczba mówiących 43[1] mln (język ojczysty) + 156 mln[1] (język wyuczony)
Pismo/alfabet łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Indonezja
Organ regulujący Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa
Ethnologue 1 narodowy
Kody języka
Kod ISO 639-1, ISO 639-1 id
Kod ISO 639-2, ISO 639-2 ind
Kod ISO 639-3 ind
IETF id
Glottolog indo1316
Ethnologue ind
GOST 7.75–97 инд 210
WALS ind, inj
SIL INZ
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku indonezyjskim
Słownik języka indonezyjskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język indonezyjski (indonez. bahasa Indonesia) – mowa należąca do rodziny języków austronezyjskich, od 1949 objęta statusem języka urzędowego w Indonezji. Języka indonezyjskiego w Indonezji używa 197,7 mln[2] osób, z czego dla 42,8 mln jest to język ojczysty[2]. Większość mieszkańców Indonezji, władających językiem indonezyjskim, posługuje się również jednym z siedmiuset języków lokalnych, takich jak: jawajski, sundajski i balijski, które funkcjonują jako narzędzia komunikacji obiegowej[3][4].

Pod pojęciem języka indonezyjskiego można rozumieć szereg odmian języka malajskiego używanych na terytorium Indonezji, tj. narodowy język standardowy (oparty na dialekcie johor-riau[5][6]) oraz dialekty regionalne[7]. Termin „język indonezyjski” kojarzony jest jednak przede wszystkim z językiem standardowym, który służy jako norma porozumiewawcza w sytuacjach formalnych[8]. Kod ten funkcjonuje w relacji dyglosji z miejscowymi dialektami malajskimi, używanymi do celów komunikacji potocznej[8]. W miastach szczególnie upowszechniony jest prestiżowy dialekt dżakarcki[9].

Literacki indonezyjski jest zbliżony do standardowego języka malezyjskiego, odróżnia się zaś m.in. dużą liczbą zapożyczeń z języka niderlandzkiego oraz jawajskiego. Zapisywany jest przy pomocy podstawowego alfabetu łacińskiego składającego się z 26 liter.

Użycie[edytuj | edytuj kod]

Język indonezyjski został półoficjalnie ogłoszony językiem narodowym 28 października 1928 w Dżakarcie, kiedy doszło do złożenia Przysięgi Młodzieży[10]. Deklaracja ta została sformalizowana w konstytucji z 1945 r.[10] Wybór malajskiego został podyktowany faktem, że język ten był już upowszechniony na terenie archipelagu indonezyjskiego, pełniąc od setek lat funkcję lingua franca[10]. Argumentuje się również, że język malajski nie był mową żadnej uprzywilejowanej grupy, co sprzyjało zaadoptowaniu go jako języka narodowego[10][11]. Ponadto panowało przekonanie, że język malajski jest stosunkowo łatwy do przyswojenia (brak w nim poziomów mowy, typowych dla języków indonezyjskich)[10].

W popularnym obiegu bywa spotykane przeświadczenie, jakoby język indonezyjski był „uproszczony” i szczególnie łatwy do nauki[12][11][13]. Wynika to z faktu, że indonezyjski jest językiem izolującym, w ograniczonym stopniu wykorzystującym fleksję[11]. Brakuje w nim kategorii gramatycznych typowych dla języków europejskich[13]. Z drugiej strony język ten dysponuje złożonym systemem derywacyjnym, wykorzystuje także zjawisko reduplikacji i stosuje morfologię w celu wyrażania strony czasownika[11]. Trudności może sprawiać również dyglosja w praktyce komunikacyjnej, polegająca na istnieniu wyraźnego rozdziału między dialektem literackim a mówionymi formami języka[14]. Obiegowe warianty indonezyjszczyzny funkcjonują bowiem w oparciu o zasady gramatyczne i materiały leksykalne znacznie odmienne względem uznanych norm literackich. Jak stwierdza lingwista Amran Halim, formy te są odrębne w takim stopniu, że nie sposób byłoby je poddać analizie przy użyciu ujednoliconego podejścia[15][16].

W 2010 języka indonezyjskiego jako języka ojczystego używało 42,8 milionów ludzi[2], a jako języka wyuczonego – 154,9 milionów[2]. W sumie liczba osób znających język indonezyjski w Indonezji wynosi 197,7[2] miliona. Indonezyjski jest używany najczęściej jako język ojczysty w miastach Indonezji, natomiast jako język wyuczony – na terenach wiejskich, gdzie ludność posługuje się jednym z 700 języków regionalnych[4]. Kształcenie, niemal wszystkie państwowe media i inne formy komunikacji, są prowadzone w języku indonezyjskim.

Znak w języku indonezyjskim

Indonezyjskie języki regionalne służą jako nieformalne dopełnienia oficjalnego języka indonezyjskiego, ale bywają także stosowane w różnych rejestrach[10]. Jeśli mową regionalną jest nie odrębny język, lecz miejscowy dialekt języka malajskiego, wówczas może ona tworzyć krańcowy punkt kontinuum, zmierzającego z drugiej strony do formalnego standardu[10].

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

W języku indonezyjskim można znaleźć liczne zapożyczenia z innych języków, w tym z sanskrytu, arabskiego, perskiego, portugalskiego, niderlandzkiego i chińskiego. Najwięcej obcego słownictwa zaczerpnięto z języka niderlandzkiego (3 280)[17].

Fonetyka[edytuj | edytuj kod]

Samogłoski
Przednie Centralne Tylne
Przymknięte iː uː
Półprzymknięte e ə o
Otwarte a

W języku indonezyjskim występują także dwugłoski /ai/, /au/ i /oi/. W sylabach zamkniętych, tak jak w wyrazie air „woda”, dwie samogłoski są wymawiane oddzielnie.

Spółgłoski
Wargowe Zębowe Zadziąsłowe Podniebienne Miękko-
podniebienne
Krtaniowe
Zwarte
nosowe
m n
ɲ ŋ  
Zwarte
ustne
p b t d     k g ʔ
Zwarto-
szczelinowe
    ʧ ʤ      
Szczelinowe (f) s (z) (ʃ)   (x) h
Półotwarte w l r   j    

Spółgłoski w nawiasach występują tylko w zapożyczeniach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Badan Pusat Statistik, www.bps.go.id [dostęp 2019-12-03] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-24] (ang.).
  2. a b c d e Penduduk Indonesia Hasil Sensus Penduduk 2010 (Result of Indonesia Population Census 2010). „Badan Pusat Statistik”, s. 421, 427, 2013-03-28. ISSN 2302-8513 (indonez.). 
  3. Setiono Sugiharto, Indigenous language policy as a national cultural strategy, „The Jakarta Post”, 28 października 2013 (ang.).
  4. a b Hammam Riza, Resources Report on Languages of Indonesia, 2008 (ang.).
  5. James Sneddon 2003, The Indonesian Language: Its History and Role in Modern Society, s. 69–70. (ang.).
  6. Kamus Saku Bahasa Indonesia, s. 272, PT Mizan Publika, ​ISBN 978-979-1227-83-4​, (indonez.).
  7. Bernard Comrie, The World's Major Languages, Routledge, 2009, s. 371, ISBN 978-1-134-26156-7 (ang.).
  8. a b James Sneddon, Diglossia in Indonesian, „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”, 159 (4), 2003, s. 519–549, ISSN 0006-2294, JSTOR27868068 (ang.).
  9. Bernadette Kushartanti, Hans Van de Velde, Martin Everaert, Children’s use of Bahasa Indonesia in Jakarta kindergartens, „Wacana, Journal of the Humanities of Indonesia”, 16 (1), 2015, s. 169, DOI10.17510/wjhi.v16i1.371, ISSN 2407-6899 (ang.).
  10. a b c d e f g Klarijn Loven, Watching Si Doel: Television, Language and Identity in Contemporary Indonesia, BRILL, 2008, s. 259–261, ISBN 978-90-04-25391-9 (ang.).
  11. a b c d Carol Genetti, How Languages Work: An Introduction to Language and Linguistics, Cambridge University Press, 2018, s. 582, 586, ISBN 978-1-108-47014-8 (ang.).
  12. Hugh Stretton, Australia Fair, UNSW Press, 2005, ISBN 978-0-86840-539-1 (ang.).
  13. a b Bambang Kaswanti Purwo, Constructing a new grammar of Indonesian: from expectation to reality [w:] Eric Tagliacozzo (red.), Producing Indonesia: The State of the Field of Indonesian Studies, Cornell University Press, 2014, ISBN 978-1-5017-1897-7 (ang.).
  14. Anton Moeliono, Contact-induced language change in present-day Indonesian [w:] Tom Dutton, Darrell T. Tryon, Language Contact and Change in the Austronesian World, Walter de Gruyter, 2010, ISBN 978-3-11-088309-1 (ang.).
  15. Amran Halim, Intonation in Relation to Syntax in Bahasa Indonesia, Djambatan, 1975, s. 9 (ang.).
  16. James N. Sneddon, Colloquial Jakartan Indonesian, Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University, 2006, s. 6, ISBN 978-0-85883-571-9 (ang.).
  17. Senarai kata serapan dalam bahasa Indonesia, wyd. 2, Dżakarta: Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1996, ISBN 979-459-597-7, OCLC 68573597 (indonez.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]