Języki malajskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Języki malajskie
Obszar

Azja Południowo-Wschodnia

Klasyfikacja genetyczna

języki austronezyjskie

Kody rodziny językowej
Glottolog mala1538
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unicode.

Języki malajskie – grupa spokrewnionych języków austronezyjskich używanych w Indonezji, Malezji, południowej Tajlandii oraz w Brunei i Singapurze[1].

Tradycyjne siedlisko języków malajskich znajduje się na obszarach lądowych wokół Morza Południowochińskiego, a konkretniej na Sumatrze, zachodnim Borneo, w zachodniej Malezji lub na Półwyspie Malajskim[1]. O ile zachodnie Borneo bywa uznawane za źródło całej podgrupy malajskiej, to niektórzy badacze określają południową Sumatrę jako kolebkę języka i cywilizacji malajskiej[1][2].

Wewnętrzny podział języków malajskich stanowi przedmiot dyskusji lingwistycznej[1]. W toku badań językoznawczych wypracowano różne hipotezy klasyfikacyjne[1]. Ponadto nie istnieje ścisłe rozróżnienie między językami malajskimi jako odrębnymi językami austronezyjskimi a różnymi dialektami malajskiego właściwego[2][3]. Część spośród języków malajskich jest blisko spokrewniona z malajskim właściwym – należą tutaj m.in. kerinci i minangkabau[a]; inne zaś dzielą z nim daleki związek (np. iban czy kanayatn)[4]. Odmiany malajskiego spotykane we wschodniej Indonezji bywają opisywane jako języki kreolskie[5].

Lokalne formy języka malajskiego bądź języki malajskie wykazują znacznie większe zróżnicowanie wewnętrzne niż standardy narodowe z Indonezji, Malezji i Brunei[6]. Standard kodów językowych ISO 639-3 odnotowuje istnienie tzw. makrojęzyka malajskiego (msa), w ramach którego grupuje szereg odrębnych, choć spokrewnionych języków malajskich[7].

Lingwistyczne ujęcie języków malajskich nie obejmuje wszystkich języków Malezji ani Indonezji. W granicach tych krajów funkcjonuje wiele języków o dalekim pokrewieństwie z malajskimi czy też całkowicie z nimi niespokrewnionych[8][9].

Najbliższymi krewnymi języków malajskich są języki czamskie (w tym język aceh). Stosunkowo bliskie związki genetyczne dzielą również z językami sundajskim i madurskim. Do dalszych ich krewnych należy m.in. język jawajski[10].

Podział socjolingwistyczny[edytuj | edytuj kod]

Podział ten nie jest ścisły i nie pozwala adekwatnie sklasyfikować każdego języka malajskiego; nie ma też charakteru klasyfikacji genetycznej. Odmiany handlowe wykazują wpływy odmian tradycyjnych, a wiele spośród nich przyjęło się w roli języków macierzystych. Zarówno odmiany tradycyjne, jak i handlowe zostały poddane wpływom literackiego języka malajskiego, uznawanego za normę komunikacji oficjalnej[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Bywa określany jako dialekt języka malajskiego (Anwar 1976 ↓, s. 77).
  2. Pod pojęcie „języka indonezyjskiego” podkłada się także szereg zróżnicowanych dialektów regionalnych (por. Tadmor 2009 ↓, s. 791). Na poziomie form standardowych indonezyjski i malezyjski stanowią zasadniczo ten sam język, z pewnymi różnicami na płaszczyźnie słownictwa, wymowy i walencji morfologicznej (Adelaar 2018 ↓, s. 573).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Adelaar 2005a ↓, s. 202.
  2. a b Tadmor 2009 ↓, s. 793.
  3. Tadmor 2004 ↓, s. 198.
  4. a b c Adelaar 2018 ↓, s. 571.
  5. H. Steinhauer: Malay in east Indonesia: the case of Larantuka (Flores). W: H. Steinhauer (red.): Papers in Austronesian linguistics. Canberra: Dept. of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 1991, s. 177–195. ISBN 0-85883-402-2. OCLC 646958819. [dostęp 2022-01-29]. (ang.)
  6. Adelaar 2018 ↓.
  7. msa (ang.). ISO 639-3. [dostęp 2020-06-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-20)].
  8. Genzor 2015 ↓, s. 385.
  9. Genzor 2015 ↓, s. 617–618.
  10. K. Alexander Adelaar, Malay: A short history, „Oriente Moderno”, 19 (80) (2), 2000, s. 225–242, ISSN 0030-5472, JSTOR25817713 [dostęp 2021-08-09] (ang.).
  11. a b c d e f g h i j k l Adelaar 2005a ↓, s. 204.
  12. Adelaar 2018 ↓, s. 573.
  13. Scott H. Paauw, The Malay contact varieties of eastern Indonesia: A typological comparison, 2009, s. 237–238, 244, 297, ISBN 978-0-549-99090-1 [dostęp 2021-08-10] (ang.).
  14. a b c d Adelaar 2005b ↓, s. 33.
  15. a b c d e Adelaar 2005a ↓, s. 203.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]