Jack Kerouac

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jack Kerouac
Ilustracja
Jack Kerouac, rok 1956, fotografia autorstwa Toma Palumbo
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1922
Lowell
Data i miejsce śmierci 21 października 1969
St. Petersburg
podpis

Jack Kerouac, właśc. Jean-Louis Lebris de Kérouac (ur. 12 marca 1922 w Lowell, zm. 21 października 1969 w St. Petersburg) – amerykański powieściopisarz kanadyjskiego pochodzenia, poeta i artysta, jeden z najwybitniejszych członków Beat Generation.

Tematyka książek Kerouaca, w większości autobiograficznych, obraca się wokół jego własnych podróży po świecie i przygód z nimi związanych, a także wokół przemyśleń i refleksji dotyczących życia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesna młodość[edytuj | edytuj kod]

Jean-Louis Lebris de Kerouac, urodził się w Lowell, Massachusetts, we francusko-amerykańskiej rodzinie. Jego rodzice, Leo-Alcide de Kerouac i Gabrielle-Ange Lévesque mieszkali w Prowincji Quebec w Kanadzie. Jak wielu innych mieszkańców tego regionu, rodziny Lévesque i Kerouac wyemigrowały do Nowej Anglii w poszukiwaniu pracy. Jack nie mówił po angielsku aż do szóstego roku życia, w domu posługiwano się językiem francuskim. Jego starszy brat, Gérard, zmarł, kiedy Jack był bardzo mały – pod wpływem tego wydarzenia napisze później książkę Wizje Gerarda.

Jego wybitne uzdolnienia sportowe sprawiły, że stał się gwiazdą lokalnego klubu piłkarskiego, co pomogło mu zdobyć stypendium Columbia University w Nowym Jorku. To właśnie tam Kerouac poznał ludzi, z którymi miał później podróżować dookoła świata: byli to członkowie tzw. Beat Generation, Neal Cassady, William S. Burroughs i Allen Ginsberg. Kiedy Kerouac złamał nogę i pokłócił się z trenerem, cofnięto mu stypendium. W roku 1943 wstąpił zatem do marynarki wojennej, skąd wkrótce go zwolniono z powodów psychiatrycznych.

Lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

Pomiędzy podróżami morskimi, Kerouac mieszkał w Nowym Jorku wraz z przyjaciółmi z Columbia University. Zaczął pisać swoją pierwszą powieść, zatytułowaną Miasteczko i Miasto, którą wydano w roku 1950 i dzięki której zdobył poważanie jako autor.

Kerouac nadal pisał, mimo, że żadna jego powieść nie ukazywała się drukiem aż do roku 1957, kiedy to wydawnictwo Viking Press wydało jego najsłynniejszą książkę, W drodze. Ta najbardziej autobiograficzna z jego powieści opowiada o podróży po Stanach Zjednoczonych i Meksyku z Nealem Cassadym (w książce jako Dean Moriarty). Powieść często określa się jako sztandarowe dzieło powojennej, jazzowo-poetycznej, narkotycznej epoki Beat Generation. Kerouac napisał ją podczas sesji „spontanicznej prozy” (strumień świadomości), co pozwoliło mu stworzyć swój własny i niepowtarzalny styl. W pewnych kręgach czczono go jako głównego i kultowego pisarza Ameryki, a ponadto uważano go za rzeczywistego rzecznika Beat Generation. Jego przyjaźń z Allenem Ginsbergiem, Williamem Burroughsem i George’em Whitmanem definiowała pokolenie.

Kerouac jest autorem scenariusza do „beatowego” filmu krótkometrażowego Pull My Daisy (1958).

W 1954 Kerouac odkrył Biblię Buddyjską autorstwa Dwighta Goddarda, która zapoczątkowała jego studia nad buddyzmem i pragnienie oświecenia. Niektóre doświadczenia z tego okresu znalazły swoje odbicie w książce Włóczędzy Dharmy, wydanej w roku 1958. Kerouac nawiązał bliskie stosunki z Alanem Wattsem (Arthur Wayne w powieści Kerouaca Big Sur oraz Alex Aums w Desolation Angels). Spotkał również słynnego japońskiego znawcę i propagatora zen, D.T. Suzukiego. Kerouac napisał Wake Up, biografię Siddharty Gautamy Buddy, która do dziś nie została opublikowana.

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Trzykrotnie żonaty, był jednak osobą biseksualną[1][2]. Utrzymywał stosunki intymne z Allenem Ginsbergiem, a także z Gore Vidalem[3].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Jack Kerouac zmarł 21 października 1969 roku w Szpitalu Św. Antoniego w St. Petersburg na Florydzie, w wieku 47 lat. Przyczyną zgonu było krwawienie z przewodu pokarmowego[4][5]. Pochowano go w rodzinnym mieście Lowell.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość fikcjonalna[edytuj | edytuj kod]

  • 1950 The Town and the City – (pisana 1946–1949)
  • 1957 On the Road – wyd. pol. W drodze, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993
  • 1958 The Subterraneans – wyd. pol. Podziemni, Rebis, 1995 – (pisana 1953)
  • 1958 The Dharma Bums – wyd. pol. Włóczędzy Dharmy, Wydawnictwo W.A.B., 2006
  • 1959 Doctor Sax – (pisana 1952)
  • 1959 Maggie Cassidy – wyd. pol. Maggie Cassidy, Wydawnictwo W.A.B., 2012
  • 1960 Tristessa – (pisana 1955–1956)
  • 1960 Lonesome Traveler – zbór opowiadań
  • 1960 Book of Dreams – (pisana 1952–1960)
  • 1962 Big Sur – wyd. pol. Big Sur, Wydawnictwo W.A.B., 2011
  • 1963 Visions of Gerard – wyd. pol. Wizje Gerarda, Rebis, 1996
  • 1965 Desolation Angels
  • 1965 Satori in Paris
  • 1968 Vanity of Duluoz
  • 1972 Visions of Cody – (pisana 1951–1952)

Twórczość fikcjonalna wydana pośmiertnie[edytuj | edytuj kod]

  • 1971 Pic – wyd. pol. Pic, Bellona, 2005 – wydana w Polsce razem z powieścią Podziemni (pisana 1951-1969)
  • 2010 The Sea is My Brother – wyd. pol. Mój brat ocean, Świat Książki, 2013 – (pisana 1942)
  • 2002 Orpheus Emerged – (pisana 1944–1945)
  • 2008 And the Hippos Were Boiled in Their Tanks – wyd. pol. A hipopotamy żywcem się ugotowały, Czarne, 2014 – powieść napisana razem z Williamem S. Burroughsem – (pisana 1945)
  • 2014 The Haunted Life and Other Writings – (pisana 1944)

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • 1955 Mexico City Blues
  • 1956 The Scripture of the Golden Eternity
  • 1945-1968 Scattered Poems
  • 1952-1957 Book of Sketches
  • 1956 Old Angel Midnight
  • 1959 Trip Trap: Haiku on the Road from SF to NY (razem Albert Saijo i Lew Welch)
  • 1957-1962 Heaven and Other Poems
  • 1954 San Francisco Blues
  • 1960 Pomes All Sizes
  • 1954-1961 Book of Blues
  • 2003 Book of Haikus
  • 2012 Collected Poems
  • 2016 Old Angel Midnight

Inne prace[edytuj | edytuj kod]

  • 1936-1943 Atop an Underwood: Early Stories and Other Writings
  • 1955 Good Blonde & Others
  • 1955 Wake Up: A Life of the Buddha – wyd. pol. Zbudź się: Żywot Buddy, Wydawnictwo W.A.B., 2014
  • 1953-1956 Some of the Dharma
  • 1957 Beat Generation – sztuka teatralna

Korespondencja, eseje, wywiady[edytuj | edytuj kod]

  • 1983 Dear Carolyn: Letters to Carolyn Cassady
  • Jack Kerouac: Selected Letters, 1940-1956
  • Jack Kerouac: Selected Letters, 1957-1969
  • Windblown World: The Journals of Jack Kerouac (1947–1954)
  • Safe In Heaven Dead – fragmenty wywiadu
  • Conversations with Jack Kerouac – wywiad
  • Empty Phantoms – wywiad
  • Departed Angels: The Lost Paintings
  • 2000 Door Wide Open (zawiera listy Jacka Kerouaca)
  • 2010 Jack Kerouac and Allen Ginsberg: The Letters – wyd. pol. Listy, Czarne, 2012 – korespondencja z Allen Ginsberg, tłumaczenie: Krzysztof Majer

Antologie[edytuj | edytuj kod]

  • wyd. pol. Wizjonerzy i buntownicy: Wiersze współczesnych poetów amerykańskich, Wydawnictwo Literackie, 1976
  • 1994 Playboy Stories – wyd. pol. Playboy: Opowiadania, Rebis, 1995 – zawiera opowiadanie „Dobra blondynka”

Filmy[edytuj | edytuj kod]

  • 1959 Pull My Daisy – wyreżyserowany przez Roberta Franka i Alfreda Leslie

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • W drodze. Poeci pokolenia beatników. Neal Cassady, William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac Kirsch Hans-Christian, Wydawnictwo Iskry 2006

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Źródło: glbtq.com, dostęp 2009-09-13 (ang.).
  2. Paul Maher Jr., Jack Kerouac’s American Journey (2007).
  3. Jack Kerouac w bazie Notable Names Database (ang.)
  4. Investigating the Death of Jack Kerouac (ang.). articlime.com, 2011-05-13. [dostęp 2013-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-02-21)].
  5. Patricia Dagier, Hervé Quéméner: Jack Kerouac: Breton d’Amérique. Brest: Télégramme, 2009, s. 208. ISBN 978-2-84833-216-1. OCLC 315133731. (fr.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]