Jack Kerouac

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jack Kerouac
Jack Kerouac, rok 1956, fotografia autorstwa Toma Palumbo
Jack Kerouac, rok 1956, fotografia autorstwa Toma Palumbo
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1922
Lowell, Massachusetts
Data i miejsce śmierci 21 października 1969
St. Petersburg, Floryda

Jack Kerouac (ur. 12 marca 1922 w Lowell, Massachusetts, zm. 21 października 1969 w St. Petersburg, Floryda) – amerykański powieściopisarz, poeta i artysta, jeden z najwybitniejszych członków Beat Generation. Tematyka jego książek, w dużej liczbie autobiograficznych, obracała się wokół jego własnych podróży po świecie i przygód z nimi związanych, a także wokół własnych przemyśleń i refleksji dotyczących życia.

Biografia[edytuj]

Wczesna młodość[edytuj]

Jean-Louis Lebris de Kerouac, urodzony w Lowell, Massachusetts, we francusko-amerykańskiej rodzinie. Jego rodzice, Leo-Alcide de Kerouac i Gabrielle-Ange Lévesque mieszkali w Prowincji Quebec w Kanadzie. Jak wielu innych mieszkańców tego regionu, rodziny Lévesque i Kerouac wyemigrowały do Nowej Anglii w poszukiwaniu pracy. Jack nie mówił po angielsku aż do szóstego roku życia, w domu posługiwano się językiem francuskim. Jego starszy brat, Gérard, zmarł, kiedy Jack był bardzo mały – pod wpływem tego wydarzenia napisze później książkę Wizje Gerarda.

Jego wybitne uzdolnienia sportowe sprawiły, że stał się gwiazdą lokalnego klubu piłkarskiego, co pomogło mu zdobyć stypendium Columbia University w Nowym Jorku. To właśnie tam Kerouac poznał ludzi, z którymi miał później podróżować dookoła świata: byli to członkowie tzw. Beat Generation, Allen Ginsberg, Neal Cassady i William S. Burroughs. Kiedy Kerouac złamał nogę i pokłócił się z trenerem, jego stypendium zostało cofnięte. W roku 1943 wstąpił zatem do marynarki wojennej, ale wkrótce został zwolniony z powodów psychiatrycznych.

Lata późniejsze[edytuj]

Pomiędzy podróżami morskimi, Kerouac mieszkał w Nowym Jorku wraz z przyjaciółmi z Columbia University. Zaczął pisać swoją pierwszą powieść, zatytułowaną Miasteczko i Miasto, która została wydana w 1950 i dzięki której zdobył poważanie jako autor.

Kerouac pisał przez cały czas, pomimo niewydania żadnej powieści aż do roku 1957, kiedy wydawnictwo Viking Press wydało jego najsłynniejszą książkę, W drodze. Ta najbardziej autobiograficzna książka opowiada o podróży po Stanach Zjednoczonych i Meksyku wraz z Nealem Cassadym (w książce jako Dean Moriarty). Powieść ta jest często określana jako sztandarowe dzieło powojennej, jazzowo-poetycznej, narkotycznej epoki Beat Generation. Kerouac napisał ją podczas sesji "spontanicznej prozy" (strumień świadomości), co pozwoliło mu stworzyć swój własny i niepowtarzalny styl. W pewnych kręgach był czczony jako główny i kultowy już pisarz Ameryki, a z całą pewnością uważano go za rzecznika Beat Generation.

Jego przyjaźń z Allenem Ginsbergiem, Williamem Burroughsem i George'em Whitmanem definiowała pokolenie. Kerouac jest również autorem scenariusza do "beatowego" filmu pt. Pull My Daisy (1958).

W 1954 Kerouac odkrył Biblię Buddyjską autorstwa Dwighta Goddarda, która zapoczątkowała jego studia nad buddyzmem i pragnienie oświecenia. Niektóre doświadczenia z tego okresu znalazły swoje odbicie w książce Włóczędzy Dharmy, wydanej w roku 1958. Kerouac nawiązał bliskie stosunki z Alanem Wattsem (Arthur Wayne w powieści Kerouaca Big Sur oraz Alex Aums w Desolation Angels). Spotkał również słynnego japońskiego znawcę i propagatora zen, D.T. Suzukiego. Kerouac napisał Wake Up, biografię Siddharty Gautamy Buddy, która do dziś nie została opublikowana.

Życie osobiste[edytuj]

Trzykrotnie żonaty, był jednak osobą biseksualną[1][2]. Utrzymywał stosunki intymne z Allenem Ginsbergiem, a także z Gore Vidalem[3].

Śmierć[edytuj]

Jack Kerouac zmarł w Szpitalu Św. Antoniego w St. Petersburg na Florydzie. Przyczyną zgonu było krwawienie z przewodu pokarmowego[4][5]. Jest pochowany w rodzinnym mieście Lowell.

Twórczość[edytuj]

Twórczość fikcjonalna[edytuj]

  • 1950 The Town and the City - (pisana 1946–1949)
  • 1957 On the Road – wyd. pol. W drodze, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993
  • 1958 The Subterraneans – wyd. pol. Podziemni, Rebis, 1995 - (pisana 1953)
  • 1958 The Dharma Bums – wyd. pol. Włóczędzy Dharmy, Wydawnictwo W.A.B., 2006
  • 1959 Doctor Sax - (pisana 1952)
  • 1959 Maggie Cassidy – wyd. pol. Maggie Cassidy, Wydawnictwo W.A.B., 2012
  • 1960 Tristessa - (pisana 1955–1956)
  • 1960 Lonesome Traveler - zbór opowiadań
  • 1960 Book of Dreams - (pisana 1952–1960)
  • 1962 Big Sur – wyd. pol. Big Sur, Wydawnictwo W.A.B., 2011
  • 1963 Visions of Gerard – wyd. pol. Wizje Gerarda, Rebis, 1996
  • 1965 Desolation Angels
  • 1965 Satori in Paris
  • 1968 Vanity of Duluoz
  • 1972 Visions of Cody - (pisana 1951–1952)

Twórczość fikcjonalna wydana pośmiertnie[edytuj]

  • 1971 Pic – wyd. pol. Pic, Bellona, 2005 - wydana w Polsce razem z powieścią Podziemni (pisana 1951-1969)
  • 2010 The Sea is My Brother – wyd. pol. Mój brat ocean, Świat Książki, 2013 - (pisana 1942)
  • 2002 Orpheus Emerged - (pisana 1944–1945)
  • 2008 And the Hippos Were Boiled in Their Tanks – wyd. pol. A hipopotamy żywcem się ugotowały, Czarne, 2014 – powieść napisana razem z William S. Burroughs - (pisana 1945)
  • 2014 The Haunted Life and Other Writings - (pisana 1944)

Poezja[edytuj]

  • 1955 Mexico City Blues
  • 1956 The Scripture of the Golden Eternity
  • 1945-1968 Scattered Poems
  • 1952-1957 Book of Sketches
  • 1956 Old Angel Midnight
  • 1959 Trip Trap: Haiku on the Road from SF to NY (razem Albert Saijo i Lew Welch)
  • 1957-1962 Heaven and Other Poems
  • 1954 San Francisco Blues
  • 1960 Pomes All Sizes
  • 1954-1961 Book of Blues
  • 2003 Book of Haikus
  • 2012 Collected Poems
  • 2016 Old Angel Midnight

Inne prace[edytuj]

  • 1936-1943 Atop an Underwood: Early Stories and Other Writings
  • 1955 Good Blonde & Others
  • 1955 Wake Up: A Life of the Buddha – wyd. pol. Zbudź się: Żywot Buddy, Wydawnictwo W.A.B., 2014
  • 1953-1956 Some of the Dharma
  • 1957 Beat Generation - sztuka teatralna

Korespondencja, eseje, wywiady[edytuj]

  • 1983 Dear Carolyn: Letters to Carolyn Cassady
  • Jack Kerouac: Selected Letters, 1940-1956
  • Jack Kerouac: Selected Letters, 1957-1969
  • Windblown World: The Journals of Jack Kerouac (1947–1954)
  • Safe In Heaven Dead - fragmenty wywiadu
  • Conversations with Jack Kerouac - wywiad
  • Empty Phantoms - wywiad
  • Departed Angels: The Lost Paintings
  • 2000 Door Wide Open (zawiera listy Jacka Kerouaca)
  • 2010 Jack Kerouac and Allen Ginsberg: The Letters – wyd. pol. Listy, Czarne, 2012 - korespondencja z Allen Ginsberg

Antologie[edytuj]

  • wyd. pol. Wizjonerzy i buntownicy: Wiersze współczesnych poetów amerykańskich, Wydawnictwo Literackie, 1976
  • 1994 Playboy Stories – wyd. pol. Playboy: Opowiadania, Rebis, 1995 - zawiera opowiadanie "Dobra blondynka"

Filmy[edytuj]

  • 1959 Pull My Daisy – wyreżyserowany przez Roberta Franka i Alfreda Leslie

Literatura[edytuj]

  • W drodze. Poeci pokolenia beatników. Neal Cassady, William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac Kirsch Hans-Christian, Wydawnictwo Iskry 2006

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Źródło: glbtq.com, dostęp 2009-09-13 (ang.)
  2. Paul Maher Jr., Jack Kerouac's American Journey (2007).
  3. Jack Kerouac w bazie Notable Names Database (ang.)
  4. Investigating the Death of Jack Kerouac (ang.). articlime.com, 2011-05-13. [dostęp 2013-10-23].
  5. Patricia Dagier, Hervé Quéméner: Jack Kerouac: Breton d'Amérique. Brest: Télégramme, 2009, s. 208. ISBN 9782848332161. OCLC 315133731. (fr.)