Czarne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Czarne.
Czarne
Plac Miejski w Czarnem
Plac Miejski w Czarnem
Herb
Herb Czarnego
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat człuchowski
Gmina Czarne
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1395
Burmistrz Piotr Zabrocki
Powierzchnia 46,39 km²
Wysokość 136 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

5938
128 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 59
Kod pocztowy 77-330
Tablice rejestracyjne GCZ
Położenie na mapie powiatu człuchowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu człuchowskiego
Czarne
Czarne
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Czarne
Czarne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarne
Czarne
Ziemia 53°41′02″N 16°56′23″E/53,683889 16,939722
TERC
(TERYT)
6222803024
Urząd miejski
ul. Moniuszki 12
77-330 Czarne
Strona internetowa
Stare kamienice przy ul. Zamkowej
Fragment rynku

Czarne (dawniej Hamersztyn[1][2], niem. Hammerstein) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie człuchowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Czarne.

Według danych GUS z 31 grudnia 2008 r. miasto miało 5987 mieszkańców[3].

Położenie[edytuj]

Miasto położone jest nad rzeką Czernicą, w północno zachodniej części Krajny, w pasie Pojezierza Południowopomorskiego (w tym Pojezierza Krajeńskiego), w odległości 170 km na południowy zachód od Gdańska.

Historia[edytuj]

Miasteczko powstało przy ważnym trakcie wiodącym z Człuchowa do Szczecinka. Starą, słowiańską nazwę wzięło od rzeki Czarnej, obecnie zwanej Czernicą.

Dokument lokacyjny i jednocześnie prawa miejskie Czarne otrzymało od Wielkiego Mistrza Krzyżackiego, Konrada von Jungingena w 1395 r. i odtąd pieczętowało się herbem, w którym mieścił się młot, gwiazda i księżyc. Nowe miasto nazwano Hammerstein. Tu, nad granicą z Księstwem Szczecińskim, Krzyżacy wybudowali zamek, którego załoga miała bronić ważnego szlaku łączącego Pomorze Zachodnie z Pomorzem Gdańskim.

Po zwycięstwie nad Krzyżakami Władysław Jagiełło nadał Czarne dożywotnio Bogusławowi VIII. Zmianę przyniosła wojna trzynastoletnia. W 1466 r. Krzyżacy musieli opuścić Czarne, które weszło w skład Prus Królewskich włączonych do Korony Polskiej. Utworzono tu starostwo, do którego należały wsie: Sokole, Damnica, Domisław, Nadziejewo. W 1627 r. miasto zostało zajęte przez wojska szwedzkie, które zniszczyły część budowli. Przeciw Szwedom ruszyły wojska dowodzone przez hetmana Koniecpolskiego i doszło do bitwy pod Czarnem. Walki o miasto trwały od 12 do 18 kwietnia, ostatecznie zakończyły się one klęską wojsk szwedzkich.

Kilka lat później większość mieszkańców Czarnego wyginęła od "morowego powietrza", a w 1653 r. całe miasto zniszczył pożar.

W czasie potopu szwedzkiego Czarne zdobył królewicz szwedzki Adolf Jan książę Pfalz-Zweibrücken. Po wojnie miasto zostało odbudowane, ale już w 1693 r. ponownie stanęło w płomieniach. Pożarom sprzyjała drewniana zabudowa i dlatego w przeciągu 100 lat miasto paliło się pięciokrotnie. Z roku 1755 pochodzi kościół parafialny bogato zdobiony z wieżą, kryty gontem.

W końcu XVIII w. Czarne zamieszkiwało 720 osób; w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej w 1772 miasto zostało przyłączone do Prus. W okresie wojen napoleońskich Czarne zajęły oddziały polskie. W 1878 r. miasto uzyskało połączenie kolejowe z Człuchowem i Szczecinkiem. W dziewięć lat później Niemcy urządzili w tym rejonie wielki poligon wojskowy.

W 1899 r. wybudowano okazały budynek, w którym obecnie mieści się Szkoła Podstawowa. Budynek ten po zakończeniu I wojny światowej został rozbudowany, dobudowano III piętro.

Na terenie poligonu wojskowego Niemcy wybudowali obóz dla jeńców wojennych, na miejscu masowej zbrodni hitlerowskiej znajduje się obecnie pomnik ku czci pomordowanych i zagłodzonych.

Czarne zdobyte zostało przez wojska II Frontu Białoruskiego. Podczas walk zniszczonych zostało około 40% budynków. Miejscowość została w 1945 r. włączona do Polski, zaś jego w większości niemieckojęzyczna ludność wysiedlona. Po wojnie miasto powoli dźwignęło się z ruin.

Na polskiej mapie wojskowej z 1936 r. przy oznaczeniu miasta podano polski egzonim Czarne[4].

W czasie II wojny światowej obóz jeniecki dla żołnierzy Armii Czerwonej. Obecnie na terenie dawnego obozu znajduje się więzienie, jedno z największych w kraju. Po wojnie stacjonowały tu wojska radzieckie, obecnie w mieście znajduje się jednostka wojskowa, a w pobliżu niej poligon.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. słupskiego.

Zabytki[edytuj]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Czarnego w 2014 roku [6].


Piramida wieku Czarne.png

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Hasło: Hamersztyn Encyklopedia PWN (dostęp: 5.07.2013)
  2. Czarne w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 grudnia 2008 r.). , 2009. GUS, Departament Badań Statystycznych. Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.). 
  4. Arkusz 43 Bydgoszcz. Mapa operacyjna 1:300 000. Warszawa: Wojskowy Instytut Geograficzny, 1936.
  5. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  6. http://www.polskawliczbach.pl/Czarne, w oparciu o dane GUS.