William S. Burroughs

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
William S. Burroughs
William S. Burroughs
Podpis William S. Burroughs
Imiona i nazwisko William Seward Burroughs II
Pseudonim William Lee
Data i miejsce urodzenia 5 lutego 1914
Saint Louis
Data i miejsce śmierci 2 sierpnia 1997
Lawrence
Narodowość amerykańska
Język angielski
Obywatelstwo amerykańskie
Gatunki proza, poezja
Ważne dzieła Nagi lunch
Odznaczenia
Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
William S. Burroughs 3 – obraz olejny Christiaana Tonnisny

William Seward Burroughs II (ur. 5 lutego 1914 w St. Louis, zm. 2 sierpnia 1997 w Lawrence) – pisarz i poeta amerykański, także aktor i scenarzysta filmowy. Wiele fragmentów jego twórczości zawiera elementy autobiograficzne; sam widział swoje dzieła jako jedną, wielką księgę. Obok Allena Ginsberga i Jacka Kerouaca główny przedstawiciel ruchu artystycznego Beat Generation, popularny także w środowisku hippisów oraz obyczajowych rebeliantów lat 60. Często tematem jego dzieł były doświadczenia związane z zażywaniem opiatów oraz homoseksualizm.

Życiorys[edytuj]

Syn Edmunda Burroughsa oraz Laury Lee Burroughs. Rodzice prowadzili sklep z antykami, najpierw w St. Louis, a następnie w Palm Beach na Florydzie. Jego dziadek, William Seward Burroughs, był znanym wynalazcą; zasłynął znacznym udoskonaleniem bankowej maszyny liczącej i został głównym udziałowcem doskonale prosperującej firmy Burroughs Adding Machine Company.

W latach 1929–1932 przyszły pisarz uczęszczał do szkół John Burroughs School w St. Louis i The Los Alamos Ranch School w Nowym Meksyku. Prowadził wówczas pamiętniki, w których ujawniała się już jego biseksualna orientacja[1][2]. Ze szkoły w Los Alamos został wyrzucony za przyjmowanie wodzianu chloralu i wrócił do innej szkoły w St. Louis. W 1932 zdał na Uniwersytet Harvarda, na którym studiował literaturę amerykańską do 1936. W tym okresie zapoznał się z kulturą gejowską Nowego Jorku. Wraz ze swoim bogatym przyjacielem, Richardem Sternem, często odwiedzali razem kluby gejowskie w dzielnicach Harlem i Greenwich Village.

Po zakończeniu studiów, wyjechał do Europy. W Wiedniu i Budapeszcie zobaczył życie Europy weimarskiej. Poznał wtedy Niemkę żydowskiego pochodzenia, Ilsę Herzfeld Klapper, z którą ożenił się w Dubrowniku; przede wszystkim po to, by umożliwić jej ucieczkę do Stanów Zjednoczonych. Po przybyciu do USA Borroughs i Klapper wzięli rozwód, ale pozostali przyjaciółmi przez wiele lat.

W 1938 wznowił studia antropologiczne na Uniwersytecie Cambridge oraz zaczął spotykać się z Kellsem Elvinsem. Razem napisali pierwszą wersję Ostatnich zórz o zmierzchu.

Do września 1949 mieszkał w USA. W Nowym Jorku poznał Allena Ginsberga (1943) i Jacka Kerouaca (1944), a przez nich – Joan Vollmer, z którą zamieszkał w 1945. W 1947 parze urodził się syn, William Seward Burroughs Jr.

W 1946 Burroughs uzależnił się od heroiny, morfiny i alkoholu, od tego momentu był również handlarzem narkotyków. W 1949 pisarz musiał wyjechać do Meksyku, z powodu podejrzeń o posiadanie marihuany. 6 września 1951 w mieście Meksyk doszło do tragedii: w obecności dwóch przyjaciół William zastrzelił Joan, celując z pistoletu do szklanki z ginem, którą Vollmer na jego prośbę umieściła na swojej głowie. Jednak dzięki manipulacjom, jakich dokonał znajomy adwokat i dzięki fałszywym zeznaniom, Burroughs wyszedł na wolność po trzynastu dniach aresztu. Po kilku miesiącach pisarz opuścił Meksyk i wyjechał do Ameryki Południowej w poszukiwaniu yage – narkotyku, który miał łagodzić skutki uzależnienia od opium.

W Meksyku powstały dwie powieści Ćpun (Junkie, wydana w 1953 pod pseudonimem: „William Lee”) oraz Pedał (Queer, ukazała się dopiero w 1985).

W 1953 Burroughs przebywał głównie w Kolumbii i Peru. W 1959 wydany został Nagi lunch. Książka powstawała głównie w Tangerze, w którym przebywał w latach 1954–1958. W trylogii tej zastosowana została kolażowa metoda cut-up, zainicjowana wraz z Brionem Gysinem (następnie wspólnie napisali książkę o pisarsko-filozoficznym aspekcie reguły cut-upThe Third Mind (1978)).

W 1969 wydana została książka The Job, zawierająca rozmowy przeprowadzone pomiędzy Burroughsem a francuskim dziennikarzem Danielem Odierem.

Burroughs do końca życia podróżował. Przez dłuższy czas mieszkał w Londynie (1966–73), Nowym Jorku (1974–81) i Lawrence (od 1981 – wówczas na marskość wątroby zmarł jego syn).

W latach siedemdziesiątych Burroughs stał się źródłem inspiracji dla wielu twórców. W Nowym Jorku odwiedzili go między innymi Frank Zappa, Andy Warhol, Lou Reed, David Bowie, David Byrne, Patti Smith i Joe Strummer. Przez jakiś czas mieszkał u niego Mike Ratledge. Dzięki tej znajomości pisarz udzielił zezwolenia na wykorzystanie tytułu jego powieści The Soft Machine jako nazwy zespołu Soft Machine.

Praktykował magię. W 1993 został inicjowany do Magicznego Paktu Iluminatów Thanaterosa[3].

Zmarł na serce 2 sierpnia 1997 w Lawrence.

Twórczość[edytuj]

  • 1953 Junkie – wyd. pol. Ćpun, Vis-a-Vis/Etiuda, 2014 – powieść
  • 1959 Naked Lunch – wyd. pol. Nagi lunch, Wydawnictwo Prima, 1995 – powieść
  • 1960 Minutes To Go
  • 1960 The Exterminator (razem z Brionem Gysinem)
  • 1961 The Soft Machine – wyd. pol. Delikatny mechanizm, Vis-a-Vis/Etiuda, 2013 – powieść
  • 1962 The Ticket That Exploded – wyd. pol. Wybuchowy bilet, Vis-a-Vis/Etiuda, 2014 – powieść
  • 1963 Dead Fingers Talk – powieść
  • 1963 The Yage Letters (razem z Allenem Ginsbergiem)
  • 1964 Nova Express – powieść
  • 1965 Valentine's Day Reading
  • 1965 Roosevelt After Inauguration and Other Atrocities
  • 1965 Time
  • 1966 APO-33
  • 1967 So Who Owns Death TV?
  • 1969 The Dead Star
  • 1969 The Job (razem z Danielem Odierem)
  • 1969 The Last Words of Dutch Schultz
  • 1970 Jack Kerouac (razem z Claude'em Pelieu)
  • 1971 Ali's Smile
  • 1971 The Wild Boys – powieść
  • 1971 Electronic Revolution
  • 1973 Brion Gysin Let the Mice In (razem z Brionem Gysinem)
  • 1973 Exterminator! (inna książka niż pozycja z 1960) – opowiadania
  • 1973 White Subway
  • 1973 Mayfair Academy Series More or Less
  • 1973 Port of Saints – powieść
  • 1974 The Book of Breething
  • 1975 Sidetripping (razem z Charlesem Gatewoodem)
  • 1975 Snack...
  • 1976 Cobble Stone Gardens
  • 1976 The Retreat Diaries
  • 1976 Colloque de Tangier (razem z Brionem Gysinem)
  • 1976 Letters to Allen Ginsberg 1953-1957
  • 1977 The Third Mind (razem z Brionem Gysinem)
  • 1978 Ali's Smile/Naked Scientology
  • 1979 Colloque de Tangier Vol. 2 (razem z Brionem Gysinem i Gérardem-Georges'em Lemaire)
  • 1979 Blade Runner, A Movie
  • 1979 Dr. Benway
  • 1979 Ah Pook is Here!
  • 1981 Streets of Chance
  • 1981 Early Routines
  • 1981 Cities of the Red Night – powieść
  • 1981 Ah Pook is Here, Nova Express, Cities of the Red Night
  • 1982 Sinki's Sauna
  • 1983 The Place of Dead Roads – powieść
  • 1984 Ruski
  • 1984 The Four Horsemen of the Apocalypse
  • 1984 The Burroughs File
  • 1985 The Adding Machine: Collected Essays
  • 1985 Queer – wyd. pol. Pedał, Phantom Press International, 1993 – powieść
  • 1986 The Cat Inside (razem z Brionem Gysinem) – nowela
  • 1987 The Western Lands – wyd. pol. Zachodnia kraina, Świat Książki, 2009 – powieś
  • 1987 The Whole Tamale
  • 1987 Interzone (1987) – opowiadania
  • 1988 Apocalypse (razem z Keithem Haringiem)
  • 1989 Tornado Alley – opowiadania
  • 1989 Uncommon Quotes Vol. 1
  • 1991 Ghost of Chance – wyd. pol. Cień szansy, Amber, 1997 – nowela
  • 1992 Seven Deadly Sins
  • 1992 Paper Cloud; Thick Pages
  • 1993 Selected Letters
  • 1995 My Education: A Book of Dreams – powieść
  • 1998 Word Virus : The William Burroughs Reader
  • 2000 Burroughs Live : The Collected Interviews of William S. Burroughs, 1960-1997
  • 2000 Last Words: The Final Journals of William S. Burroughs
  • 2008 And the Hippos Were Boiled in Their Tanks – wyd. pol. A hipopotamy żywcem się ugotowały, Czarne, 2014 – powieść napisana razem z Jack Kerouac

Przypisy

  1. William S. Burroughs w bazie Notable Names Database (ang.)
  2. glbtq – Burroughs, William S. (1914-1997) , dostęp 2009-09-13 (ang.)
  3. Magick and photography. Ashé Journal, 2(3), 2003 Artykuł o magii za pomocą cut-ups i polaroidu oraz samej inicjacji. Dostęp 2010-07-18 (ang.)

Bibliografia[edytuj]

  • Kirsch Hans-Christian, W drodze. Poeci pokolenia beatników: William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, tł. J. Raczyńska, Iskry, Warszawa 2006, ISBN 83-244-0026-5

Linki zewnętrzne[edytuj]