Jan Czyżowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Czyżowskich

Jan Czyżowski herbu Półkozic (ur. 1373, zm. między 19 a 25 maja 1458) – przedstawiciel możnego rodu rycerskiego. Wojewoda sandomierski i krakowski.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Ojciec jego Michał z Bogumiłowic i Chmielowa Czyżowski zmarł w 1432 w wieku 102 lat, przez wiele lat pełnił urząd kasztelana sandomierskiego i lubelskiego. Związany z Krakowem będąc tam sędzią ziemskim krakowskim.

Jan z Czyżowa był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żonę Jadwigę, córkę Jana Głowacza z Leżenicy poślubił przed 1430 rokiem. Druga żona Barbara ze Sprowy Odrowążowa urodziła syna Jana (zm. 1475 w Kole) i córkę Agnieszkę.

Pełnione urzędy[edytuj | edytuj kod]

Starosta sandomierski w latach 1431-1439, kasztelan sandomierski w latach 1433-1435, wojewoda sandomierski w latach 1433-1437[1]. Następnie sięgnął po najbardziej prestiżowe urzędy: starosta krakowski, wojewoda krakowski w latach 1437-1438, a następnie kasztelan krakowski 14381458, namiestnik królewski w Małopolsce i na Rusi z ramienia Władysława Warneńczyka po jego wyjeździe na Węgry oraz w okresie bezkrólewia (14401447). W czasie pobytu króla na Węgrzech w 1448 roku odebrał hołd od hospodara wołoskiego Petryłły. Trzy lata później dowodził zbrojną wyprawą przeciw zbuntowanemu Bohdanowi, hospodarowi wołoskiemu usuwając go z tronu. Na jego miejsce osadził Piotra, syna Eliasza, przychylnego Polsce. Po objęciu tronu przez Kazimierza Jagiellończyka był jednym z zaufanych króla.

Doprowadził do małżeństwa króla Kazimierza Jagiellończyka z Elżbietą Rakuszanką. Reprezentował on stanowisko królewskie w trudnych rokowaniach z Zakonem Krzyżackim w Łasinie na początku wojny trzynastoletniej (1455)[2]. Król wyjeżdżając na Litwę 1456 roku powierzył Janowi obronę ziemi krakowskiej.

Mąż stanu wielkiego znaczenia i energii w działaniu. Jako stronnik kardynała Oleśnickiego, popierał jego działania.

W 1458 musiał ustąpić z kasztelanii krakowskiej. Rok później zmarł. Jego jedyna córka Agnieszka Ligęza Czyżowska, która wyszła za Jana Zaklikę z Międzygórza. Ich potomkowie będą się pisać nazwiskiem jej ojca "Zaklika Czyżowski" lub "Zaklika z Czyżowa".

31 grudnia 1435 roku podpisał akt pokoju w Brześciu Kujawskim[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Franciszek Kusiak: Rycerze średniowiecznej Europy łacińskiej. Warszawa: PIW, 2002, s. 238. ISBN 83-06-02890-2.
  2. Anna Sochacka: Jan z Czyżowa, namiestnik Władysława Warneńczyka: kariera rodziny Półkozów w średniowieczu. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 1993. ISBN 978-83-227-0561-2.
  3. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae, wydał Maciej Dodgiel, t. 4, Wilno 1764, s. 133.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Boniecki: "Herbarz Polski" (tom I str. 344: z Bogumiłowic h. Półkozic i t. IV s. 50: Czyżowscy h. Półkozic z Czyżowa w powiecie sandomierskim)
  • Hr. Seweryn Uruski: "Rodzina. Herbarz szlachty polskiej" (tom 3, str. 50, Czyżowscy herbu Półkozic)