Jan Kędzior

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Kędzior
Jan Kędzior.png
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1880
Grzawa
Data i miejsce śmierci 16 września 1955
Katowice
Senatorowie III kadencji (II RP)
Okres od 1934
do 1935
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi II stopnia
Gwiazda Górnośląska mała TS.jpg
Dziedzice, 4 maja 1920, przewodniczący Polskiego Komitetu Plebiscytowego na pow. pszczyński Jan Kędzior z żoną Marią (szósty i siódma od prawej w drugim rzędzie) na weselu komendanta POW G.Śl. na pow. pszczyński Stanisława Krzyżowskiego (siedzi w środku z żoną Marią)

Jan Kędzior (ur. 24 listopada 1880 w Grzawie, zm. 16 września 1955 w Katowicach) – śląski działacz społeczny i polityczny, chrześcijański demokrata, poseł na Sejm Śląski i senator III kadencji w II RP, współpracownik Wojciecha Korfantego i przyjaciel Stanisława Krzyżowskiego[1].

Życiorys[edytuj]

Był synem Franciszka, rolnika, i Weroniki z domu Golus[2]. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w gimnazjum pszczyńskim i ukończył szkołę handlową w Gliwicach[3]. W latach 1901–1903 odbył służbę wojskową w armii niemieckiej w Kłodzku. Po zwolnieniu z wojska osiadł w Grzawie, na gospodarstwie rodzinnym, którym zarządzał do 1907.

Od 1907 do 1924 szefował spółce „Rolnik” w okręgu Pszczyna. Był również członkiem zarządu Banku Ludowego w Katowicach oraz dziennikarzem pisma „Katolik”. Zaangażował się w działalność polityczną polskich organizacji na Górnym Śląsku, w latach 1905–1912 sekretarzował Polskiemu Komitetowi Wyborczemu dla Śląska w powiecie pszczyńskim. Przyczynił się do wyboru polskiego posła stamtąd w 1907. We własnym domu założył bibliotekę oddziałową Towarzystwa Czytelni Ludowych.

W czasie I wojny światowej walczył w wojsku niemieckim. W 1917 został delegatem do śląskiego Prowincjonalnego Komitetu Wyborczego. W 1918 przystąpił do Towarzystwa św. Jacka w Opolu. W latach 1918–1921 kierował akcją plebiscytową w Pszczynie, uczestniczył w trzech powstaniach śląskich, był członkiem Naczelnej Rady Ludowej i Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska.

Angażował się politycznie po stronie chrześcijańskiej demokracji, której członkiem pozostawał w latach 1918–1937. W 1937 przystąpił do nowo powstałego Stronnictwa Pracy, w którym pozostał do 1945 (z jego ramienia działał w okręgowej Delegaturze Rządu na Kraj w okręgu krakowskim).

Sprawował mandat posła na Sejm Śląski I, II i III kadencji z okręgu Cieszyn–Pszczyna (1922–1935). W Sejmie I i III kadencji wybierany był na wicemarszałka izby. W latach 1934–1935 był członkiem polskiego Senatu (wszedł na miejsce Stanisława Kobylińskiego), działał w klubie parlamentarnym ChD i Narodowej Partii Robotniczej.

W latach 1922–1924 był dyrektorem Banku Ludowego w Pszczynie. W 1924 został szefem powiatowego oddziału Komunalnej Kasy Oszczędności w tym mieście. Po 1935 pełnił tę samą funkcję w Katowicach.

2 maja 1923 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[4], później również Krzyżem Komandorskim OOP[5]. Posiadał także Złoty Krzyż Zasługi (1938), Medal Niepodległości (1938)[6], Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi[5] i Gwiazdę Górnośląską[3]. Ponadto otrzymał „Odznakę honorową i dyplom za dzielność i wierną służbę Ojczyźnie” (1921) oraz „Dyplom honorowy” wraz z „Odznaką za zasługi położone koło rozwoju Narodowego Związku Powstańców i Byłych Żołnierzy” (1927)[6].

W czasie okupacji niemieckiej ukrywał się w Wieliczce i Krakowie, działając w tajnym Stronnictwie Pracy[7]. Po II wojnie światowej wrócił do Katowic i w 1945 został kierownikiem administracyjnym w Wydziale Powiatowym, a w latach 1946–1950 – w Miejskiej Komunalnej Kasie Oszczędności. Przeszedł na emeryturę w 1950[7].

6 maja 1913 ożenił się z Marią Majewską, z którą miał czterech synów: Zbigniewa, Stanisława, Zdzisława i Mariana oraz córkę Irenę[2]. Jego dwaj starsi synowie: Zbigniew i Stanisław walczyli jako polscy żołnierze w wojnie obronnej we wrześniu 1939[6]. 9 kwietnia 1940 zostali oni przywiezieni do KL Dachau, a 25 maja 1940 przewieziono ich do KL Mauthausen-Gusen, w którym Stanisław był więziony do 15 sierpnia 1940 i z którego wywieziono go z powrotem do KL Dachau – zginął tam 20 sierpnia 1940[6][8].

Przypisy

  1. Edmund Jakubowski, Z papierów Jana Kędziora z Katowic, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach”, nr 32, Prace Historyczne, nr 2, Katowice 1967, s. 254–256.
  2. a b Piotr Majewski, Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny. T. 3, K–Ł, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2005, s. 97.
  3. a b Encyklopedia Powstań Śląskich, red. Franciszek Hawranek (i in.), Opole 1982, s. 207.
  4. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 34.
  5. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 334.
  6. a b c d Edmund Jakubowski, op. cit, s. 245.
  7. a b Górnośląski leksykon biograficzny, red. Bogdan Snoch, Katowice 1997, s. 107.
  8. Dane o Zbigniewie i Stanisławie Kędziorach w wykazie więźniów KL Dachau (data dostępu: 2017-01-31)

Bibliografia[edytuj]

  • Edmund Jakubowski, Z papierów Jana Kędziora z Katowic, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach”, nr 32, Prace Historyczne, nr 2, Katowice 1967.
  • Piotr Majewski, Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny. T. 3, K–Ł, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2005.
  • Henryk Rechowicz, Sejm Śląski 1922–1939, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1971.
  • Encyklopedia Powstań Śląskich, red. Franciszek Hawranek (i in.), Opole 1982.
  • Górnośląski leksykon biograficzny, red. Bogdan Snoch, Katowice 1997.