Jan Szatowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Szatowski
Ilustracja
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1907
Murafa
Data i miejsce śmierci 8 września 1988
Poznań
Przebieg służby
Stanowiska dowódca 50 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
wojna obronna 1939 r.,
akcja „Burza”,Br />powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie)

Jan Szatowski vel Jan Szatyński ps. „Kowal”, „Zagończyk”, „Jemioła” (ur. 23 stycznia 1907 w miejscowości Murafa, w okolicy Jampola na Podolu, zm. 8 września 1988 w Poznaniu) – polski dowódca wojskowy, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Był synem Albina-Macieja i Elżbiety. Dzieciństwo spędził w Jekatierinosławiu oraz w Radomiu i Lublinie w którym ukończył gimnazjum im. Vetterów w 1928 roku[1]. Służbę wojskową odbywał w Szkole Podchorążych Piechoty w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej w latach 1929–1931 i ukończył ją z wyróżnieniem[1]. Od 1932 do 1939 pełnił służbę w 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie, z którym odbył kampanię wrześniową w stopniu kapitana[1].

W 1939 roku na stanowisku dowódcy kompanii zwiadu walczył z Niemcami pod Wolą Wodyńską, Serockiem i Seroczynem. 13 września został ranny, trafił do szpitala wojskowego w Chełmie. 29 października przewieziony do Norymbergi, gdzie kontynuowano leczenie. Przebywał w Oflagach: VII C Laufen i II C Woldenberg.

24[1] grudnia 1942 wspólnie z ppor. Zdzisławem Kurasiem i por. Karolem Żywocińskim podjął brawurową i udaną ucieczkę z niewoli. Pieszo, ścigani przez Niemców, dotarli do Poznania, skąd kanałami konspiracyjnymi zostali przerzuceni do Warszawy. 19 stycznia 1943 roku zameldował się w dyspozycji KG AK.

Skierowany na Wołyń, 7 marca 1943 roku zameldował się w Kowlu u Komendanta Okręgu płk. Kazimierza Bąbińskiego ps. „Luboń” – swojego dowódcy w 5 pp Leg. – gdzie objął stanowisko inspektora Inspektoratu Kowel i działał tam pod pseudonimem „Kowal”, „Zagończyk”[1] organizując struktury konspiracyjne.

15 stycznia 1944 roku Komendant Okręgu Wołyń zarządził wykonanie „Burzy” i ogłosił mobilizację struktur konspiracyjnych. W rejonie koncentracji w Zasmykach zebrało się około 3.000 ludzi. Dowódcą zgrupowania „Gromada” został mjr Jan Szatowski. W marcu 1944 r. w ramach odtwarzania Wojska Polskiego przez AK stanął na czele 50 Pułku Piechoty AK w 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK jednocześnie dowodząc zgrupowaniem pułkowym „Gromada”. Po śmierci ppłk. dypl. Jana Wojciech Kiwerskiego ps. „Oliwa” dowodził Dywizją w okresie 19 kwietnia – 3 maja 1944 roku.

Brał udział w walkach o Kowel, Luboml. Na Polesiu walczył w rejonie Smolar, Szacka, Wielkoryty, Dywina, Małoryty. Po reorganizacji Dywizji na Lubelszczyźnie nadal dowodził pułkiem, który stoczył w ramach akcji „Burza” boje w rejonie Parczewa i Ostrowa Lubelskiego, pod Kozłówką i Kamionką i Lubartowem.

Po rozbrojeniu przez Rosjan Dywizji 25 lipca 1944 roku w Skrobowie uniknął aresztowania. 31 sierpnia 1944 roku rozpoczął organizację struktur WiN-u na Podlasiu i Lubelszczyźnie początkowo jako inspektor rejonowy, następnie komendant Okręgu Lubelskiego.

Aresztowany 9 listopada 1946 roku przez Urząd Bezpieczeństwa został osądzony, zdegradowany i skazany na karę śmierci. Wyrok został później zmieniony na 7 lat więzienia. Karę odbył w całości w więzieniach w Rawiczu i Wronkach.

Po odbyciu kary w 1954 roku osiadł w Janowcu Wielkopolskim, gdzie prowadził małe gospodarstwo rolno-warzywne. Nie przyjął propozycji MON zweryfikowania odebranego mu stopnia. Pod koniec lat 70. otrzymał rentę inwalidzką. Izolował się od otoczenia, nie założył rodziny.

Po ciężkiej chorobie zmarł 8 września 1988 roku w Poznaniu. Pochowany został na cmentarzu katolickim w Janowcu Wielkopolskim.

11 listopada 1989 roku w Janowcu Wielkopolskim została odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona Janowi Szatowskiemu.

Awanse[edytuj]

  • podporucznik – 15 sierpnia 1931 r. ze starszeństwem z 15 sierpnia 1931 r. i 65 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • porucznik – 22 lutego 1934 r. ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 r. i 132 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • kapitan – 1938 r.
  • major – 11 listopada 1943 r.
  • podpułkownik – 1945 r.

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Michał Fijałka: 27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK. s. 166.
  2. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 169-170. ISBN 83-05-11162-8.

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Fijałka, 27 Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej, Wydawnictwo PAX, 1987 s. 166 ​ISBN 83-211-0734-6​.