Ostrów Mazowiecka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Ostrów Mazowiecka
Ratusz
Ratusz
Herb Flaga
Herb Ostrowi Mazowieckiej Flaga Ostrowi Mazowieckiej
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat ostrowski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1434
Burmistrz Jerzy Bauer
Powierzchnia 22,09 km²
Wysokość 110 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności

23 540
Strefa numeracyjna
(+48) 29
Kod pocztowy 07-300, 07-302
Tablice rejestracyjne WOR
Położenie na mapie powiatu ostrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowskiego
Ostrów Mazowiecka
Ostrów Mazowiecka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostrów Mazowiecka
Ostrów Mazowiecka
Ziemia 52°48′03″N 21°53′46″E/52,800833 21,896111
TERC
(TERYT)
1141916011
Urząd miejski
ul. 3 Maja 66
07-300 Ostrów Mazowiecka
Strona internetowa
Nadanie praw miejskich wsi Ostrów Mazowiecka przez Bolesława IV, księcia mazowieckiego, w 1434 r. (dokument przechowywany w AGAD)
Obwodnica Ostrowi Mazowieckiej widziana z węzła „Łomża”

Ostrów Mazowieckamiasto w województwie mazowieckim, siedziba powiatu ostrowskiego oraz gminy wiejskiej Ostrów Mazowiecka.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa ostrołęckiego.

Według danych z 31 grudnia 2006 r.[1] miasto miało 22 547 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego, na skrzyżowaniu drogi krajowej nr 8, która w przyszłości ma stać się częścią trasy ekspresowej Via Baltica, oraz kilku dróg lokalnych. Położona jest w ważnym węźle dróg o znaczeniu międzynarodowym, krajowym i regionalnym, ponieważ leży na szlaku handlowym w kierunku przejścia granicznego Ogrodniki. Węzeł ten tworzą drogi przynależne do krajowego, wojewódzkiego i powiatowego układu komunikacyjnego.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[2] Ostrów Mazowiecka ma obszar 22,09 km², w tym:

  • użytki rolne: 41%
  • użytki leśne: 19%

Miasto stanowi 1,8% powierzchni powiatu.

W strukturze obszarowej powierzchni miasta liczącej 2209 ha, wyróżniamy:

  • 397 ha: tereny zabudowy miejskiej(zabudowa niska i wysoka)
  • 10 ha: tereny zabudowy przemysłowej
  • pozostały obszar w skład którego wchodzą użytki zielone, rolne, lasy oraz tereny zdegradowane (zamknięta nasycalnia podkładów kolejowych)

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Ostrowi Mazowieckiej.

Okręg grodowy[edytuj | edytuj kod]

Ostrowię założono późno - w XIV wieku i to na surowym korzeniu, a nie w miejscu wcześniejszego osadnictwa[3]. Ten stan to wynik położenia okolic Ostrowi na "płonącym pograniczu", w obszarze wieleset lat penetrowanym, rabowanym przez Jaćwingów i Litwinów, którzy to wielokrotnie pustoszyli północ i wschód Mazowsza.

Za panowania Ziemowita III, w 1377 na zjeździe możnych mazowieckich w Sochaczewie, powołano do istnienia Kasztelanię Ostrowską - została częścią nowo tworzonej Ziemi nurskiej.

Obszar tej Ziemi[4] ustalono na ok. 3500 km², a jej terytorium oddano w zarząd trzem Komesom grodowym:

Ustalenia z Sochaczewa, są pierwszym dokumentem kodyfikującym prawa dla Księstwa Mazowieckiego, w tym ustalające podział administracyjny kraju na kasztelanie.

Dzięki opiece pana ziemi nurskiej Janusza Starszego Ostrowia (jeszcze wtedy wieś) rozwijała się szybko[5] stając się na tle ówczesnego wschodniego Mazowsza znaczącą osadą. W takich warunkach Książę wybrał leżącą blisko centrum Ziemi nurskiej i komunikacyjnej arterii Bugu, Ostrowię na siedzibę Komesa. Kasztelan na grodzie w Ostrowi kierował administracją gospodarczą (ściąganiem danin/podatków), obroną, pełnił funkcje sądownicze na podległym sobie terenie; podlegali mu też: chorąży, wojski, sędzia grodowy, włodarz.

Kasztelański okres historii miasta ma swoje odbicie w herbie miejskim, Ostrew jest bowiem nieodłącznym elementem fortyfikowania drewnianych grodów typowych dla terenów lesistych.

Miasto[edytuj | edytuj kod]

Prawa miejskie oparte o wzór chełmiński nadał w 1434r. Bolesław IV. Jednocześnie zwolnił On nowo kreowanych mieszczan z podatków na 12 lat [6]. Książęta posiadali w Ostrowii dwór-rezydencję [7] użytkowali go kolejno Janusz I [8] i Bolesław IV. Od roku 1461 pojawiła się w Ostrowi szkoła realizująca program Trivium.[9]

W 1514r. od Anny Mazowieckiej miasto otrzymało przywilej na 4 jarmarki rocznie i 1 targ tygodniowo. Dzięki korzystnemu położeniu przy szlakach handlowych mądrej polityce książęcej, zabezpieczeniu od najazdów litewskich w latach 20tych XVI stulecia miasto osiągnęło liczbę 3000 mieszkańców [10]; po licznych wojnach ponownie taką liczbę mieszkańców Ostrowia posiadała dopiero w schyłku I połowy XIX stulecia.[11] Trzy tysiące mieszkańców Ostrowi to dobry wynik wynik gdy uświadomimy sobie, że stołeczna Warszawa plus wszystkie przedmieścia wraz z Pragą była zamieszkana przez ok. 4700 osób w 1510 r..

Rok 1526 to inkorporacja Kasztelanii ostrowieckiej do Królestwa Polskiego. W XVI–XVIII wieku starostwo grodowe, zniszczone w XVII wieku, kiedy to osiedlają się tu pierwsi Żydzi. Mieszkańcy brali udział we wszystkich powstaniach narodowych. W 1926 zatwierdzono nazwę miasta Ostrów Mazowiecka. Miasto zostało zniszczone w 60% w wyniku II wojny światowej. W latach 1867–1975 i od 1999 siedziba powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 23 486 100 11 689 49,45 11 797 50,55
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1017,9 529,2 488,8

Podział ilościowy mieszkańców miasta, w odniesieniu do zabudowy przez nich zamieszkiwanej wygląda następująco:

  • 16 300 mieszkańców – zabudowa jednorodzinna
  • 5821 mieszkańców – zabudowa wysoka
  • 1164 mieszkańców – zabudowa niska

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Lista zabytków chronionych prawem (rejestrowanych) w mieście:

  • kościół Wniebowzięcia NMP z 2 poł. XIX wieku;
  • kaplica drewniana z 1830;
  • cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Lubiejewskiej;
  • park z XIX wieku;
  • ratusz neobarokowy z 1927 r. przy ul. 3 Maja;
  • jatki (hala targowa) z 1902–1903, przy ul. Pocztowej;
  • dom z 1903 r. przy ul. Dubois 26;
  • szkoła 1926 przy ul. Kościuszki 11;
  • poczta, ob. przychodnia z 1910 r. przy ul. Kościuszki 10;
  • Bank Ludowy z 1926 r. przy ul. 3 Maja 33;
  • „Dom Popa”, ob. PKO z 1900 r. przy ul. 3 Maja 57;
  • dom, ob. przychodnia rejonowa ZOZ z 1913 r. przy ul. 3 Maja 67;
  • mur kościelny i cmentarny (kamienie murowe pochodzą z grzebaliska pogańskiego ŻALE, znajdującego się w okolicach Podborza);
  • Dwór Rodzinny Niewęgłowskich przy ul. Mazowieckiej 44.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie kilkanaście lat, mimo upadku lub ograniczenia działalności największych zakładów z okresu socjalistycznego, to w rozwoju gospodarczym miasta w miarę pomyślny okres. W mieście zarejestrowanych jest ponad 2700 podmiotów gospodarczych, czyli na 100 mieszkańców jest ponad 11 przedsiębiorstw. W większości są to małe, prężne zakłady produkcyjne i usługowe. Działają w branżach transportu krajowego i międzynarodowego, handlu, przemyśle budowlanym, rolno-spożywczym, elektronicznym, mechanicznym i przetwórstwie drzewnym. Jest również kilkanaście większych przedsiębiorstw.[potrzebne źródło]

Największe z nich to: Forte (produkcja mebli), Ostrowia sp. z o.o. (mleczarnia), Alpla (opakowana plastikowe), Krüger (produkcja spożywcza), Canexpol (akcesoria dla rolnictwa), Rolstal (artykuły metalowe), Emma (produkcja spożywcza), Miwex (produkcja spożywcza), NP Pharma (produkcja farmaceutyczna), Schneider (części do naczep i kontenerów), Zurad (elektronika, foto-radary), Genderka (producent styropianu), Prefabet (produkcja betonu), Kama (szwalnia-mundury).

Stopa bezrobocia wynosi 16,3% (2004) i należy do niższych w regionie[potrzebne źródło].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Działalność kulturalną prowadzi Miejski Dom Kultury, patronujący kilkunastu klubom i zespołom tanecznym, muzycznym, teatralnym i plastycznym. MDK jest także organizatorem spektakli teatralnych, koncertów estradowych, wystaw i odczytów. MDK prowadzi także jedyne w mieście kino „Ostrovia”, które po likwidacji odrębnej sali kinowej (przy ulicy Batorego) wyświetla filmy w sali widowiskowej domu kultury.

Niezależną, społeczną inicjatywą jest Scena Kotłownia. Prezentowane są na niej amatorskie i profesjonalne spektakle teatralne, z udziałem znanych artystów z całej Polski. Szczególnie aktywna jest grupa teatralna, skupiająca miejską młodzież. Scena Kotłownia ma stały repertuar i oferuje spektakle teatralne, kabarety, recitale, koncerty, spotkania z poezją i inne. Działają tu również zespoły muzyczne Newton, Grass Dillers. Scenę Kotłownia oraz Społeczną Szkołę Muzyczną I Stopnia w Ostrowi Mazowieckiej powołało do życia Ostrowskie Towarzystwo Inicjatyw Kulturalno-Oświatowych OTIKO.

Miejska Biblioteka Publiczna posiadała w 2007 roku 92 783 woluminy oraz 5761 zarejestrowanych czytelników. W roku 2007 wypożyczono 100 465 książek, a z zasobów czytelni skorzystano 37 562 razy.

Media[edytuj | edytuj kod]

Prasę lokalną reprezentują Telewizja aMazing Ostrów Mazowiecka (dawniej Teletop Ostrów), Tygodnik Ostrołęcki (wydanie ostrowskie), Rozmaitości (bezpłatny dwutygodnik), Extra TV Ostrów Mazowiecka (bezpłatny dwutygodnik) oraz Informacje z życia miasta (bezpłatny biuletyn informacyjny Urzędu Miasta).

Miasto w Internecie, oprócz oficjalnej strony Urzędu Miasta, reprezentuje Ostrowski Portal Internetowy, stworzony i prowadzony przez młodych ludzi. Ostrowski Portal Internetowy jest portalem społeczności, gdzie można znaleźć najświeższe informacje z terenu miasta, jak i powiatu ostrowskiego.

Od niedawna istnieje również serwis internetowy informator miasta i powiatu ostrowskiego www.ostrowmaz24.pl, w którym można przeczytać o bieżących wydarzeniach.

Miejska telewizja kablowa TeleTop Ostrów, będąca częścią ogólnokrajowej sieci Multimedia, powstała na początku lat 90- tych i jako trzecia w kraju otrzymała koncesję na nadawanie programu lokalnego. Program lokalny nadawany jest na Ostrów oraz Wyszków. Od 2010 roku telewizja działa pod nazwą aMazing Ostrów Mazowiecka www.tvostrow.pl

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. Jana Pawła II
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Janusza Korczaka
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. 18 Pułku Artylerii Lekkiej
  • Społeczna Szkoła Muzyczna I stopnia

Szkoły gimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Gimnazjum Publiczne nr 1
  • Gimnazjum Publiczne nr 2
  • Gimnazjum Publiczne nr 3
  • Gimnazjum Publiczne nr 4

Zespoły Szkół Publicznych (podstawowa i gimnazjum)[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Publicznych nr 1 (Szkoła Podstawowa nr 2 i Gimnazjum Publiczne nr 2)
  • Zespół Szkół Publicznych nr 2 (Szkoła Podstawowa nr 4 i Gimnazjum Publiczne nr 4)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

Liceum Ogólnokształcące w Ostrowi Mazowieckiej projektu Mariana Straszaka

Do końca XX wieku w mieście funkcjonowało tylko jedno Liceum Ogólnokształcące, jednak zapotrzebowanie na taki profil szkoły skłonił dyrekcję ZS 1 i ZS2 do wprowadzenia profili ogólnych do swoich placówek, i nazwanie ich Liceami.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Ostrów Mazowiecka to leżące wśród lasów Puszczy Białej przy trasie turystycznej na Mazury atrakcyjne miasto o bogatej historii, tradycji i niepowtarzalnym charakterze. Odwiedzający miasto natrafiają na liczne ślady przeszłości, czego wyraz znaleźć można w zabytkach i miejscach pamięci.

Trasa rowerowa im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego[edytuj | edytuj kod]

7 października 2005 r. odbyło się uroczyste otwarcie trasy rowerowej im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, powstałej dzięki współpracy Gminy Ostrów Mazowiecka, Miasta i Gminy Brok, Miasta Ostrów Mazowiecka oraz nadleśnictwa Ostrów Mazowiecka.

Rozpoczyna się ona przy stawie miejskim w Ostrowi Mazowieckiej, dalej prowadzi wzdłuż ulicy Warszawskiej, przy kapliczce upamiętniającej ostrowskich powstańców styczniowych i skręca w ulicę 63 Roku. Jadąc ul. 63 Roku wyjeżdżamy z Ostrowi i dojeżdżamy do Starej Grabownicy. Przy wyjeździe ze Starej Grabownicy usytuowane jest miejsce postoju wyposażone w stół, ławki, kosze na śmieci i tablice informacyjne. Dalej trasa prowadzi przez las do Nowej Grabownicy, przy wyjeździe ze wsi przejeżdżamy koło Leśniczówki Antonowo. Dalej jedziemy przez sosnowe lasy będące pozostałością po prastarej Puszczy Białej. Jadąc oznaczoną trasą docieramy do kolejnego miejsca postoju, usytuowanego przy skrzyżowaniu naszej ścieżki rowerowej z „Drogą Antonowską”. W okolicy Łysych Gór znajduje się kolejne miejsce postoju. Dalej trasa prowadzi wśród pól w okolice ruin Zamku Biskupów Płockich w Broku, kończąc swój bieg na brokowskiej nadbużańskiej plaży. Przy wyjeździe na drogę wojewódzką z Małkini do Broku należy zachować szczególną ostrożność.

Lądowisko[edytuj | edytuj kod]

Około 10 km na północny zachód od miasta znajduje się lądowisko Ostrów Mazowiecka-Grądy.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy miasta i władze lokalne przyszłość miasta wiążą z rozwojem sportu i turystyki. Dlatego w ostatnich latach znaczną część budżetu wydatkowano na budowę i modernizację infrastruktury sportowej.

Podstawową instytucją prowadzącą na terenie miasta działalność sportowo-rekreacyjną jest Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, mający swoją siedzibę w nowoczesnym Wielofunkcyjnym Pawilonie Sportowym przy ul. Warchalskiego 3, a od września 2009 również w nowoczesnym Centrum Kultury i Rekreacji „Za stawem” przy ul. Trębickiego 10. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji administruje szeregiem obiektów sportowych. Są wśród nich: dwa wielofunkcyjne pawilony sportowe, basen kryty, kręgielnia, korty tenisowe, Ogródek Jordanowski, stadion sportowy.

Z MOSiR-em współpracują takie kluby jak: Ludowy Klub Sportowy "Ostrowianka", Ostrowski Klub Karate Kyokushin, Academia Gorila Ostrów Mazowiecka, eMAZet FightClub, UOLKA Uczniowski Ostrowski Ludowy Klub Atletyczny, Wędkarski Ostrowski Klub Spławikowy WODNIK, Klub sportowy PUKS Orka Ostrów Mazowiecka (pływacki uczniowski klub sportowy ORKA), Ostrowski Klub Koszykówki „Sokół”, Klub Sportowy „Ostrovia” Ostrów Maz., Pszczyńska Szkoła Sztuk Walki, filia Wyszków „Chan Shaolin Si, Dju Su -Kung Fu”.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[12]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  2. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  3. Mieczysław Bartniczak, "Ze starych i nowych dziejów Ostrowi Mazowieckiej. Nazwa, herb i geneza miasta.", artykuł w: http://ziemia.pttk.pl/Ziemia/Artykul_1972_006.pdf
  4. Starodawne prawa polskiego pomniki poprzedzone wywodem historyczno krytycznym tak zwanego Prawodawstwa Wiślickiego Kazimirza Wielkiego w texcie ze starych rękopism krytycznie dobranym › Tom 1. Warszawa: Gustawa Sennewalda, 1865, s. 269.[1].
  5. Mieczysław Bartniczak, "Ze starych i nowych dziejów Ostrowi Mazowieckiej. Nazwa, herb i geneza miasta.", artykuł w: http://ziemia.pttk.pl/Ziemia/Artykul_1972_006.pdf
  6. Mieczysław Bartniczak, "Ze starych i nowych dziejów Ostrowi Mazowieckiej. Nazwa, herb i geneza miasta.", artykuł w: http://ziemia.pttk.pl/Ziemia/Artykul_1972_006.pdf
  7. Regesty zapisek najstarszego rejestru kancelarii ks. Janusza I (1414-1426)(Archiwum Główne Akt Dawnych, Metryka Koronna, sygn.. MK3) Opracowanie: Krzysztof Chłapowski, Małgorzata Jesiotr, Kazimierz Pacuski, Anna Sali
  8. http://www.ostrowmaz.pl/pl/page/spacerkiem-przez-dzieje dostęp lipiec 2015
  9. http://www.ostrowmaz.pl/pl/page/spacerkiem-przez-dzieje dostęp lipiec 2015
  10. http://www.ostrowmaz.pl/pl/page/spacerkiem-przez-dzieje dostęp lipiec 2015
  11. Mieczysław Bartniczak, "Ze starych i nowych dziejów Ostrowi Mazowieckiej. Nazwa, herb i geneza miasta.", artykuł w: http://ziemia.pttk.pl/Ziemia/Artykul_1972_006.pdf
  12. Miasta partnerskie. [dostęp 2011-12-04].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]