Jeff Goldblum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jeff Goldblum
Ilustracja
Jeff Goldblum (2017)
Imię i nazwisko Jeffery Lynn Goldblum
Data i miejsce urodzenia 22 października 1952
Pittsburgh
Zawód aktor, reżyser, producent filmowy, muzyk jazzowy
Współmałżonek Patricia Gaul
(1980-1986; rozwód)
Geena Davis
(1987-1990; rozwód)
Emilie Livingston
(od 2014)
Lata aktywności od 1974

Jeff Goldblum, właśc. Jeffrey Lynn Goldblum[1] (ur. 22 października 1952[2] w Pittsburghu[3]) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, muzyk[4].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Pittsburghu, na przedmieściu Whitaker, w rodzinie ortodoksyjnych Żydów, jako jedno z czterech dzieci Shirley (z domu Temeles; 1926-2012), moderatorki radiowej, zajmującą się także sprzedażą wyposażenia kuchennego, i Harolda L. Goldbluma, lekarza. Jego ojciec był pochodzenia rosyjsko-żydowskiego, a matka była austriacko-żydowskiego[5]. W dzieciństwie wyznawał judaizm ortodoksyjny i brał udział w uroczystościach bar micwy[6]. Wychowywał się z siostrą Pamelą i starszymi braćmi – Lee Jayem (1954-2000) i Rickiem (ur. 1948, zm. 1971 w wieku 23 lat)[7]. Jego dziadek Joseph Povartzik pochodził z Rosji[8].

Uczęszczał do Taylor Allderdice High School w Pittsburghu[9]. Po ukończeniu Carnegie Mellon University w Pittsburghu, mając siedemnaście lat, przeprowadził się do Nowego Jorku, gdzie studiował aktorstwo w renomowanej szkole Neighborhood Playhouse pod kierunkiem Sanforda Meisnera.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

W wieku dziewiętnastu lat występował na jednej z off-broadwayowskich scen w spektaklu Williama Szekspira Dwaj panowie z Werony (1971-73)[10]. Jego pasją stała się muzyka jazzowa. Został wokalistą jazzowym grającym na pianinie. W filmie zadebiutował niewielką rolą przestępcy w dramacie sensacyjnym Życzenie śmierci (Death Wish, 1974) u boku Charlesa Bronsona[11]. Grał potem w dramacie muzycznym Roberta Altmana Nashville (1975), melodramacie komediowym Następny przystanek Greenwich Village (Next Stop Greenwich Village, 1976), komedii Woody’ego Allena Annie Hall (1977), komedii muzycznej Dzięki Bogu już piątek (Thank God It's Friday, 1978) z Donną Summer, błyskotliwej psychodramie filmowej – opowieści o rozczarowaniach kontestatorów i zagubionych byłych buntowników z końca lat 60. Wielki chłód (The Big Chill, 1983) z udziałem Glenn Close, Toma Berengera i Kevina Kline, przygodowej komedii romantycznej sci-fi Przygody Buckaroo Banzai. Przez ósmy wymiar (The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension, 1984) z Peterem Wellerem, dramacie sensacyjnym Ucieczka w noc (Into the Night, 1985) z Michelle Pfeiffer oraz westernie Silverado (1985).

Do lepszych ról zalicza się uhonorowana nagrodą Saturna postać szalonego naukowca, który pada ofiarą własnego eksperymentu teleportacyjnego i ulega straszliwej transformacji w monstrum w filmie Davida Cronenberga Mucha (The Fly, 1986)[12]. Wysoki (194 cm wzrostu[13]), szczupły, z wytrzeszczem oczu i ostrymi rysami twarzy[14], ujawnił swój ogromny talent komiczny w komediach – Roberta Altmana Poza terapią (Beyond Therapy, 1987) w roli poszukiwacza miłości z pomocą odpowiednich psychiatrów i Wysoki facet (The Tall Guy, 1989) z Emmą Thompson jako bezrobotny aktor. Za kreację magicznego i cynicznego psychopaty, który okazuje się być szatanem w thrillerze Pan Frost (Mister Frost, 1990) otrzymał hiszpańską nagrodę na festiwalu filmowym w Sitges (Katalonia).

Po roli ekscentrycznego matematyka, doktora Iana Malcolma, w thrillerze sensacyjnym sci-fi Stevena Spielberga Park Jurajski (Jurassic Park, 1993) i sequelu Zaginiony Świat: Park Jurajski (The Lost World: Jurassic Park, 1997) oraz kreacji odkrywcy planów kosmitów w thrillerze Rolanda Emmericha Dzień niepodległości (Independence Day, 1996), stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych aktorów Hollywoodu[15]. Starannie wybierał propozycje. Za reżyserię krótkometrażowej 36-minutowej komedii Najlepsza noc (Little Surprises, 1995) zdobył nominację do nagrody Oscara.

W 2005 roku był nominowany do nagrody Emmy za gościnny występ w sitcomie NBC Will & Grace[16].

Jeff zajmuje się także dubbingiem. Użyczył swojego głosu m.in. Aaronowi w biblijnym filmie animowanym Książę Egiptu (The Prince of Egypt, 1998).

Brał udział w reklamach Apple Inc. (1998, 2000, 2003), Toyoty (2003) i Holsten Pils lager[17].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był trzykrotnie żonaty: z Patricią Gaul (od 4 lipca 1980 do 1986), Geeną Davis (od 1 listopada 1987 do 17 października 1990) i Emilie Livingston (od 8 listopada 2014), z którą ma syna[18][19]. Spotykał się z Laurą Dern (1992-97), Kristin Davis (2002) i Catherine Wreford (2005-2006)[20].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Jako aktor[edytuj | edytuj kod]

Jako producent[edytuj | edytuj kod]

  • 2005: Untitled Jeff Goldblum Project

Jako reżyser[edytuj | edytuj kod]

  • 1995: Little Surprises

Przypisy

  1. Jeff Goldblum (ang.). Listal. [dostęp 2016-05-09].
  2. Jeff Goldblum (port.). AdoroCinema. [dostęp 2016-05-09].
  3. Jeff Goldblum (ang.). Starpulse.com. [dostęp 2016-05-09].
  4. Jeff Goldblum Actor, Producer, Director, Musician (ang.). TVGuide.com. [dostęp 2016-05-09].
  5. Jeff Goldblum News, Pictures, and Videos (ang.). TMZ.com. [dostęp 2016-05-09].
  6. Holocaust role a spiritual journey (ang.). News.com.au. [dostęp 2016-05-09].
  7. Jeffrey Lynn Goldblum – Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-05-09].
  8. Jeff Goldblum – What Nationality Ancestry Race (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2016-05-09].
  9. Jeff Goldblum – Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2016-05-09].
  10. Jeff Goldblum Biography (1952-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2016-05-09].
  11. Jeff Goldblum (fr.). AlloCiné. [dostęp 2016-05-09].
  12. Jeff Goldblum (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2016-05-09].
  13. Jeff Goldblum (niem.). star-koerpergroessen.de. [dostęp 2016-05-09].
  14. Jeff Goldblum (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-05-09].
  15. Jeff Goldblum (wł.). MYmovies. [dostęp 2016-05-09].
  16. Jeff Goldblum (ang.). TV.com. [dostęp 2016-05-09].
  17. Jeff Goldblum Facts, information, pictures (ang.). Encyclopedia.com. [dostęp 2016-05-09].
  18. Jeff Goldblum married a contortionist half his age (ang.). The Washington Post. [dostęp 2015-07-10].
  19. Jeff Goldblum Welcomes Son Charlie Ocean (ang.). Time.com. [dostęp 2015-07-10].
  20. Jeff Goldblum – Who's Dated Who? (ang.). FamousFix. [dostęp 2016-05-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]