Przejdź do zawartości

Jeff Goldblum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jeff Goldblum
Ilustracja
Jeff Goldblum (2017)
Imię i nazwisko

Jeffrey Lynn Goldblum

Data i miejsce urodzenia

22 października 1952
Pittsburgh

Zawód

aktor, reżyser, producent filmowy, muzyk jazzowy

Współmałżonek

Patricia Gaul
(1980–1986; rozwód)
Geena Davis
(1987–1990; rozwód)
Emilie Livingston
(od 2014)

Lata aktywności

od 1974

podpis
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Jeffrey Lynn „Jeff” Goldblum[1] (ur. 22 października 1952 w Pittsburghu) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, muzyk[2].

14 czerwca 2018 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6656 Hollywood Boulevard[3][4].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Pittsburghu[5], na przedmieściu Whitaker, w rodzinie ortodoksyjnych żydów, jako jedno z czterech dzieci Shirley (z domu Temeles; 1926-2012), moderatorki radiowej, zajmującej się także sprzedażą wyposażenia kuchennego, i Harolda L. Goldbluma, lekarza. Jego ojciec był pochodzenia rosyjsko-żydowskiego, a matka była austriacko-żydowskiego[6]. W dzieciństwie wyznawał judaizm ortodoksyjny i przeszedł bar micwę[7]. Wychowywał się z siostrą Pamelą i starszymi braćmi – Lee Jayem (1954–2000) i Rickiem (ur. 1948, zm. 1971 w wieku 23 lat)[8]. Jego dziadek Joseph Povartzik pochodził z Rosji[9].

Uczęszczał do Taylor Allderdice High School w Pittsburghu[10]. Po ukończeniu Carnegie Mellon University w Pittsburghu, mając siedemnaście lat, przeprowadził się do Nowego Jorku, gdzie studiował aktorstwo w renomowanej szkole Neighborhood Playhouse pod kierunkiem Sanforda Meisnera[11].

Kariera

[edytuj | edytuj kod]

W wieku dziewiętnastu lat występował na jednej z off-broadwayowskich scen w spektaklu Williama Szekspira Dwaj panowie z Werony (1971-73)[12]. Jego pasją stała się muzyka jazzowa. Został wokalistą jazzowym grającym na pianinie. W filmie zadebiutował niewielką rolą przestępcy w dramacie sensacyjnym Życzenie śmierci (Death Wish, 1974) u boku Charlesa Bronsona[13]. Grał potem w dramacie muzycznym Roberta Altmana Nashville (1975); melodramacie komediowym Następny przystanek Greenwich Village (Next Stop Greenwich Village, 1976); komedii Woody’ego Allena Annie Hall (1977); komedii muzycznej Dzięki Bogu już piątek (Thank God It’s Friday, 1978) z Donną Summer – opowieści o rozczarowaniach kontestatorów i zagubionych byłych buntowników z końca lat 60.; horrorze science-fiction Inwazja łowców ciał (Invasion of the Body Snatchers, 1978) z Donaldem Sutherlandem[14]; Wielkim chłodzie (The Big Chill, 1983) z udziałem Glenn Close, Toma Berengera i Kevina Kline; przygodowej komedii romantycznej sci-fi Przygody Buckaroo Banzai. Przez ósmy wymiar (The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension, 1984) z Peterem Wellerem; dramacie sensacyjnym Ucieczka w noc (Into the Night, 1985) z Michelle Pfeiffer oraz westernie Silverado (1985)[15].

Do lepszych ról zalicza się uhonorowana nagrodą Saturna postać szalonego naukowca, który pada ofiarą własnego eksperymentu teleportacyjnego i ulega straszliwej transformacji w monstrum w filmie Davida Cronenberga Mucha (The Fly, 1986)[16]. Wysoki (194 cm wzrostu[17]), szczupły, z wytrzeszczem oczu i ostrymi rysami twarzy[18], ujawnił swój ogromny talent komiczny w komediach – Roberta Altmana Poza terapią (Beyond Therapy, 1987) w roli poszukiwacza miłości z pomocą odpowiednich psychiatrów i Wysoki facet (The Tall Guy, 1989) z Emmą Thompson jako bezrobotny aktor. Za kreację magicznego i cynicznego psychopaty, który okazuje się być szatanem w thrillerze Pan Frost (Mister Frost, 1990) otrzymał hiszpańską nagrodę na festiwalu filmowym w Sitges (Katalonia).

Rola prawnika i dilera narkotykowego Davida Jasona w Podwójny kamuflaż (Deep Cover, 1992) był nominowany do Independent Spirit Awards w kategorii najlepsza drugoplanowa rola męska[19]. Po roli ekscentrycznego matematyka, doktora Iana Malcolma, w thrillerze sensacyjnym sci-fi Stevena Spielberga Park Jurajski (Jurassic Park, 1993) i sequelu Zaginiony Świat: Park Jurajski (The Lost World: Jurassic Park, 1997) oraz kreacji odkrywcy planów kosmitów w thrillerze Rolanda Emmericha Dzień niepodległości (Independence Day, 1996), stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych aktorów Hollywoodu[20]. Starannie wybierał propozycje. Za reżyserię krótkometrażowej 36-minutowej komedii Najlepsza noc (Little Surprises, 1995) zdobył nominację do nagrody Oscara. Zasiadał w jury konkursu głównego na 52. MFF w Cannes (1999).

W 2005 był nominowany do nagrody Emmy za gościnny występ w sitcomie NBC Will & Grace[21].

Jeff zajmuje się także dubbingiem. Użyczył swojego głosu m.in. Aaronowi w biblijnym filmie animowanym Książę Egiptu (The Prince of Egypt, 1998).

Brał udział w reklamach Apple Inc. (1998, 2000, 2003), Toyoty (2003) i Holsten Pils lager[22]. W czerwcu 2022 wziął udział w kampanii reklamowej Prada Men’s Fall[23].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Był trzykrotnie żonaty: z Patricią Gaul (od 4 lipca 1980 do 1986), Geeną Davis (od 1 listopada 1987 do 17 października 1990) i Emilie Livingston (od 8 listopada 2014), z którą ma dwóch synów[24][25]. Spotykał się z Laurą Dern (1992–1997), Kristin Davis (2002) i Catherine Wreford (2005–2006)[26].

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

Jako aktor

[edytuj | edytuj kod]

Jako producent

[edytuj | edytuj kod]
  • 2005: Untitled Jeff Goldblum Project

Jako reżyser

[edytuj | edytuj kod]
  • 1995: Little Surprises

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Jeff Goldblum. Listal. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  2. ↑ Jeff Goldblum Actor, Producer, Director, Musician. „TV Guide”. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  3. ↑ Jeff Goldblum. Walk of Fame, 2018-06-22. [dostęp 2023-04-11]. (ang.).
  4. ↑ Jenelle Riley: ‘Jurassic World’ Star Jeff Goldblum on Walk of Fame Honor. „Variety”, 2018-06-18. [dostęp 2023-04-11]. (ang.).
  5. ↑ Jeff Goldblum. AdoroCinema. [dostęp 2016-05-09]. (port.).
  6. ↑ Jeff Goldblum News. TMZ.com. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  7. ↑ Holocaust role a spiritual journey. News.com.au (web.archive.org). [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  8. ↑ Jeffrey Lynn Goldblum – Genealogy. Geni. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  9. ↑ Jeff Goldblum – What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  10. ↑ Jeff Goldblum – Actor. CineMagia.ro. [dostęp 2016-05-09]. (rum.).
  11. ↑ Susan King: Classic Hollywood: Jeff Goldblum’s long, strange Hollywood journey. „Los Angeles Times”, 2019-07-24. [dostęp 2023-04-11]. (ang.).
  12. ↑ Jeff Goldblum Biography (1952-). Film Reference. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  13. ↑ Jeff Goldblum. AlloCiné. [dostęp 2016-05-09]. (fr.).
  14. ↑ Invasion of the Body Snatchers | Rotten Tomatoes [online], www.rottentomatoes.com [dostęp 2026-01-27] (ang.).
  15. ↑ Sandra Brennan: Jeff Goldblum Biography. AllMovie. [dostęp 2021-06-09]. (ang.).
  16. ↑ Jeff Goldblum. ČSFD.cz. [dostęp 2016-05-09]. (cz.).
  17. ↑ Jeff Goldblum. star-koerpergroessen.de. [dostęp 2016-05-09]. (niem.).
  18. ↑ Jeff Goldblum. Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  19. ↑ Jeff Goldblum Awards. AllMovie. [dostęp 2021-06-09]. (ang.).
  20. ↑ Jeff Goldblum. MYmovies. [dostęp 2016-05-09]. (wł.).
  21. ↑ Jeff Goldblum. TV.com. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  22. ↑ Jeff Goldblum Facts, information, pictures. Encyclopedia.com. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).
  23. ↑ Sandra Salibian: Jeff Goldblum, Rami Malek Star in Prada Men’s Fall 2022 Advertising Campaign. Women’s Wear Daily. [dostęp 2022-06-10]. (ang.).
  24. ↑ Jeff Goldblum married a contortionist half his age. „The Washington Post”. [dostęp 2015-07-10]. (ang.).
  25. ↑ Jeff Goldblum Welcomes Son Charlie Ocean. Time.com. [dostęp 2015-07-10]. (ang.).
  26. ↑ Jeff Goldblum Dated. FamousFix. [dostęp 2016-05-09]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jeff_Goldblum&oldid=78910105”