Joanna Sobolewska-Pyz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Joanna Sobolewska-Pyz
Data i miejsce urodzenia 31 lipca 1939
Warszawa
Zawód socjolog, działaczka społeczna
95. rocznica urodzin Ireny Sendlerowej (siedzi po lewej).
Od prawej z przodu: Joanna Sobolewska-Pyz i Krystyna Budnicka, stoją Małgorzata Indraszyk, Janina Zgrzembska, Elżbieta Ficowska i Julian Pyz (2005)

Joanna Sobolewska-Pyz, Inka Sobolewska (ur. 31 lipca 1939 w Warszawie) – polska działaczka społeczna pochodzenia żydowskiego, świadek Holocaustu, z wykształcenia socjolog, od 2012 przewodnicząca Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu (SDH).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 31 lipca 1939 w Warszawie jako córka Tadeusza Grynszpana (zm. 1943) i Haliny z d. Zylberbart (1914–1943)[1].

Podczas niemieckiej okupacji Grynszpanowie jako Żydzi mieszkali w getcie warszawskim. W kwietniu 1943 rodzice trafili na Umschlagplatz, zaś Joanna została uratowana przez granatowego policjanta i przeniesiona na aryjską stronę miasta[1], dzień przed wybuchem powstania w getcie[2]. Początkowo zamieszkała u nauczycielki swojej matki, a 2 maja trafiła pod opiekę Anastazji (1899–1958) i Waleriana (1897–1965) Sobolewskich, którzy ją adoptowali[1]. W 2006 oboje zostali uhonorowani pośmiertnie medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[3][4]. Sobolewscy mieszkali w Warszawie, a następnie – z obawy przed donosem – w Milanówku[5].

Wojnę przeżyły, o czym sama Joanna nie wiedziała, jej ciotka i babka[6]. O swym żydowskim pochodzeniu dowiedziała się w wieku 18 lat. Ukończyła socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, z którym następnie związała swoją zawodową karierę[1].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 1991 była członkiem-założycielem Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu[1], jego wiceprzewodniczącą[7], a od 2012 – przewodniczącą[1][2].

Aktywnie uczestniczyła w prezentowaniu prawdy i świadectwa o Szoa, w przywracaniu pamięci zapomnianym Sprawiedliwym wśród Narodów Świata. Występowała w debatach, spotkaniach i mediach[6][8][9][10][2][5][11][12].

Dzieląc się wspomnieniami brała udział, wraz z Elżbietą Ficowską i ks. Romualdem Jakubem Wekslerem-Waszkinelem, w spektaklu-spotkaniu pt. „Matki” w reżyserii Pawła Passiniego, z tekstem Patrycji Dołowy, powstałego według idei Gołdy Tencer, a wystawionego przez Teatr Żydowski[13][14].

Była pomysłodawczynią wystawy „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”[1] zrealizowanej przez SDH we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Fundacją im. Róży Luksemburg oraz Fundacją Shalom, Austriackim Forum Kultury, Stowarzyszeniem im. Jana Karskiego – Instytutem Kultury Spotkania i Dialogu oraz Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Wystawa prezentowana była w Warszawie (Muzeum Polin oraz Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera), Kielcach (Instytut Kultury Spotkania i Dialogu) i Łodzi (Centrum Dialogu), towarzyszyła jej publikacja albumu[15].

Była członkiem komitetu Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie[16]. Korespondowała z prof. Michałem Głowińskim[17]. Jest autorką rozdziału w książce Dzieci Holocaustu mówią, pod redakcją Jakuba Gutenbauma i Agnieszki Latały, wydanej w 2001 po polsku, a w 2005 po angielsku przez Northwestern University Press (jako The Last Eyewitnesses, Volume 2: The Children of the Holocaust Speak)[18]. Była redaktorką antologii wspomnieniowej Zapukali do drzwi[19].

Jej wspomnienia (historia mówiona) z okresu II wojny znalazły się w zbiorach United States Holocaust Memorial Museum[20] oraz Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN[21]. Udzieliła wywiadu Remigiuszowi Grzeli opublikowanego w książce Obecność. Rozmowy z 2015[22].

Została wyróżniona Nagrodą Femina Bona przyznawaną przez Stowarzyszenie im. Jana Karskiego „w uznaniu wyjątkowości postaci i dzieła życia Laureatów”[8].

29 listopada 2017 w imieniu Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu odebrała nagrodę specjalną od Muzeum Historii Żydów Polskich Polin[23].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Nazywana była Inką[24]. Jest spokrewniona z Felicją Czerniaków, żoną Adama Czerniakowa, prezesa warszawskiego Judenratu[2]. Z mężem Julianem[25] ma jednego syna[1][6].

Przypisy

  1. a b c d e f g h Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice – Joanna Sobolewska-Pyz. moirodzice.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  2. a b c d Ocalała z Holokaustu: moja żydowska tożsamość to sprawa honoru. dzieje.pl. [dostęp 2017-12-02].
  3. The Righteous Among The Nations. Sobolewski Family (ang.). yadvashem.org. [dostęp 2017-12-04].
  4. Uroczystość nadania tytułu „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  5. a b Spotkanie z ocalałymi z Zagłady. sprawiedliwi.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  6. a b c Ocalona z getta: „Nie mówię więc nic, a potem żałuję”. wyborcza.pl. [dostęp 2017-12-02].
  7. Irena Sendlerowa nie żyje. gazeta.pl. [dostęp 2017-12-02].
  8. a b Wywiad z laureatką wyróżnienia Femina Bona Stowarzyszenia im. Jana Karskiego panią Joanną Sobolewską-Pyz. soundcloud.com. [dostęp 2017-12-02].
  9. „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”. zw.com.pl. [dostęp 2017-12-02].
  10. Spotkanie z Joanną-Sobolewską-Pyz i Anną Kołacińską-Gałązką. muzeum-sieradz.com.pl. [dostęp 2017-12-02].
  11. Obecność. Rozmowy. wrzenie.pl. [dostęp 2017-12-02].
  12. Kalendarz. remigiusz-grzela.pl. [dostęp 2017-12-02].
  13. „Matki” Teatru Żydowskiego 26 sierpnia na Festiwalu Singera. gazetaprawna.pl. [dostęp 2017-12-02].
  14. Z gliny są ludzie i cegły. teatr-pismo.pl. [dostęp 2017-12-02].
  15. Projekt. moirodzice.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  16. Pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych. geremek.pl. [dostęp 2017-12-02].
  17. Korespondencja profesora Michała Głowińskiego. Tom 36. bn.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  18. The Last Eyewitnesses, Volume 2: The Children of the Holocaust Speak. Evaston, Illinois: Northwestern University Press, 2005.
  19. Zapukali do drzwi…. bn.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  20. USC Shoah Foundation Institute testimony of Joanna Sobolewska-Pyz (ang.). collections.ushmm.org. [dostęp 2017-12-02].
  21. Jedyne takie świadectwo zagłady Żydów. polskieradio.pl. [dostęp 2017-12-02].
  22. Remigiusz Grzela: pytałem o to, co zostaje, jak ludzie odchodzą. wp.pl. [dostęp 2017-12-02].
  23. Zasłużeni dla pamięci o polskich Żydach. Nagrody Muzeum POLIN rozdane. onet.pl. [dostęp 2017-12-02].
  24. Opinia o książce Anity Haliny Janowskiej opublikowana w angielskim dzienniku The Guardian. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
  25. 16 lutego 2005 r. Gazeta Wyborcza doniosła „Moc gości i kwiatów” – urodziny Ireny Sendlerowej. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02].