Józef Szumski (wojskowy)
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
26 marca 1889 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
20–22 kwietnia 1940 |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1910–1935, 1939–1940 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska |
oficer materiałowy |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Józef Szumski (ur. 26 marca 1889 w Woronowie, zm. 20–22 kwietnia 1940 w Katyniu) – rotmistrz Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 26 marca 1889 w majątku Woronowo, w gminie Dziewieniszki powiatu lidzkiego, w rodzinie Aleksandra i Julii z Czekanowskich[1][2][3]. Ukończył sześć klas w gimnazjum filologicznym w Omsku (1905)[4][2]. Od 10 listopada 1910 do 10 listopada 1913 odbył służbę w armii rosyjskiej[5]. Po zwolnieniu do rezerwy pracował jako rolnik[1].
19 lipca 1914 został zmobilizowany do 105 orenburgskiego pułku piechoty należącego do 27 Dywizji Piechoty[5]. W szeregach tego oddziału pozostawał do 20 września 1917[5]. Pełnił w nim także funkcję wiceprezesa Związku Wojskowych Polaków[6]. 27 września 1917 zgłosił się do I Korpusu Polskiego w Rosji i został przydzielony do kompanii gospodarczej 10 pułku strzelców[5][7]. W kwietniu 1918 został mianowany podchorążym[6]. W czerwcu 1918, po rozwiązaniu korpusu, wrócił do Wilna[6]. 12 maja 1919 jako ochotnik, w randze szeregowego, wstąpił do Wojska Polskiego[6]. W szeregach 1. szwadronu 1 pułku szwoleżerów walczył na wojnie z bolszewikami[6]. 11 września 1920 został mianowany podchorążym[6].
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku, w 1 pszwol.[8] 9 marca 1922 został mianowany z dniem 1 lutego 1922 podporucznikiem w korpusie oficerów jazdy z równoczesnym wcieleniem do 1 pszwol.[9] 16 listopada 1923 został przemianowany z dniem 1 listopada 1923 na oficera zawodowego w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1920 i 29. lokatą w korpusie oficerów jazdy[10]. 12 maja 1926 w Warszawie, w czasie zamachu stanu, został ranny[11]. W listopadzie 1928 został przeniesiony do 26 pułku ułanów w Baranowiczach[12][13] na stanowisko dowódcy szwadronu[2]. 2 kwietnia 1929 został mianowany rotmistrzem ze starszeństwem z 1 stycznia 1929 i 9. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[14]. Od 18 marca do 14 lipca 1931 był słuchaczem kursu doskonalenia dowódców szwadronów w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu[15]. Z dniem 6 maja 1932 został przesunięty na stanowisko oficera materiałowego[15][16]. Z dniem 31 sierpnia 1935 został przeniesiony w stan spoczynku[17]. Mieszkał w Baranowiczach przy ul. Rejtana 29[18]. W latach 1938–1939 był członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i pełnił funkcję podłowczego powiatowego w powiecie baranowickim[19][20].
W 1939 zmobilizowany i przydzielony do Ośrodka Zapasowego Kawalerii „Łuków” na stanowisko oficera materiałowego[15][21]. Dostał się do niewoli sowieckiej[15]. W grudniu 1939 był już w obozie w Kozielsku[22]. Między 19 a 21 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 036/4 z 16 kwietnia 1940)[22]. Między 20 a 22 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany[22].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W 1924 ożenił się z Sabiną z Zacharzewskich, z którą miał syna Tadeusza Józefa, ps. „Wilk” (ur. 19 marca 1927), strzelca Dywizjonu AK Jeleń, poległego 29 września 1944 w bitwie pod Jaktorowem[4][2][23][24].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[25]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Józef Szumski w czasie służby w 1 pułku szwoleżerów zaprzyjaźnił się z Feliksem Olbryszem (1891–1940), oficerem kasowym pułku, a później kapitanem intendentem, zamordowanym w Katyniu. 25 kwietnia 2010 na prośbę Zofii Biernackiej, ps. „Teresa”, córki kapitana Olbrysza i sanitariuszki batalionu AK „Krawiec”, major Józef Szumski został uhonorowany Dębem Pamięci, posadzonym w Alei Polskiej Golgoty Wschodu w Starych Babicach[26][27][28].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 3072 – 30 czerwca 1921[29][30][31][32]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie nr 27415[33][34] (po raz pierwszy w zamian za amarantową wstążkę[6][35])
- Srebrny Krzyż Zasługi – 1938 „za całokształt zasług w służbie wojskowej”[36][3]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[37]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[37]
- Medal Zwycięstwa[37]
17 stycznia 1933 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”[38].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- Obozy NKWD dla jeńców polskich
- Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
- Zbrodnia katyńska
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 1, 4.
- ↑ a b c d Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 626.
- ↑ a b Tu podano, że urodził się 11 października 1889 w Grodnie. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-25]..
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 2, 4.
- ↑ a b c d Kolekcja ↓, s. 3, 4.
- ↑ a b c d e f g Kolekcja ↓, s. 4.
- ↑ Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 289.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 287, 355.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 25 marca 1922, s. 242.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 72 z 17 listopada 1923, s. 763.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 342.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 653.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929 roku, s. 107.
- ↑ a b c d Kiński 1990 ↓, s. 430.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 2.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935, s. 86.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 9.
- ↑ Kalendarz Myśliwski 1938 ↓, s. 426.
- ↑ Kalendarz Myśliwski 1939 ↓, s. 447.
- ↑ Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 187.
- ↑ a b c Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 847.
- ↑ Tadeusz Szumski. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2023-05-25].
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2023-05-25].
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Zofia Olbrysz. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2023-05-25].
- ↑ Marcin Łada. Babicka Aleja Dębów Katyńskich ma już 10 lat. „Gazeta Babicka”. 3 (283), s. 39, marzec–kwiecień 2020. Stare Babice. ISSN 1428-1198..
- ↑ Poczet Dębów Katyńskich. Urząd Gminy Stare Babice. [dostęp 2023-05-25].
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 16 lipca 1921, s. 1146.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ Księga Jazdy Polskiej 1938 ↓, s. 422.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-24]..
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 152.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-24]..
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 15 lipca 1922, s. 517.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938, s. 50.
- ↑ a b c Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. WBH. [dostęp 2021-12-24]..
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Szumski Józef. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.33-2485 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-05-24].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2021-01-07].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Kalendarz Myśliwski na 1938 rok. Walenty Garczyński (red.). Warszawa: Nakładem Polskiego Związku Łowieckiego, 1938.
- Kalendarz Myśliwski na 1939 rok. Walenty Garczyński (red.). Warszawa: Nakładem Polskiego Związku Łowieckiego, 1939.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
- Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
- Jan Kiński. Pro memoria. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 1-2 (131-132), 1990. Warszawa: Wojskowy Instytut Historyczny.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
- Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
- Członkowie Polskiego Związku Łowieckiego
- Członkowie Związku Wojskowych Polaków
- Odznaczeni Amarantową Wstążką
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie)
- Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego
- Oficerowie 26 Pułku Ułanów Wielkopolskich
- Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu
- Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
- Rotmistrzowie II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
- Urodzeni w 1889
- Zmarli w 1940
- Żołnierze I Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918