Kalinowa (powiat sieradzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°41′30″N 18°28′58″E
- błąd 38 m
WD 51°40'59.9"N, 18°28'59.9"E
- błąd 14 m
Odległość 980 m
Kalinowa
wieś
Ilustracja
pierwowzór "Strasznego dworu"
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat sieradzki
Gmina Błaszki
Sołectwo Kalinowa
Wysokość 153 m n.p.m.
Liczba ludności (2015) 630
Strefa numeracyjna 43
Kod pocztowy 98-235
Tablice rejestracyjne ESI
SIMC 0698070
Położenie na mapie gminy Błaszki
Mapa konturowa gminy Błaszki, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Kalinowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kalinowa”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Kalinowa”
Położenie na mapie powiatu sieradzkiego
Mapa konturowa powiatu sieradzkiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Kalinowa”
Ziemia51°41′30″N 18°28′58″E/51,691667 18,482778

Kalinowawieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Błaszki, w odległości 7 km od miasta Błaszki.

Do 1870 istniała gmina Kalinowa. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa sieradzkiego.

Historia i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pojawia się w źródłach pisanych w 1370, kiedy pojawia się Arkembold heres de Kalinowa. Gniazdo rodu Zarembów, z którego wywodziło się wielu wojewodów sieradzkich i kaliskich oraz kasztelanów sieradzkich, starostów wieluńskich i grabowskich. Byli oni właścicielami dużego majątku z centrum w Kalinowej, w skład którego wchodziło 15 wsi w Sieradzkiem, a także dobra w województwie kaliskim.

Na pocz. XVII w. Kalinowa stała się własnością Wojciecha Jana Łubieńskiego (zm. 1653 r.), który najprawdopodobniej wybudował tu przed 1652 r. barokowy dwór. Jest to budowla piętrowa, z niskim parterem, szkarpami w narożach, ryzalitem i arkadowym podcieniem od frontu. Łubieńscy byli w Kalinowej do końca XVIII w., a ostatnim jej właścicielem z tego rodu był Feliks Franciszek Łubieński (1758–1848), który przebywał tu do 1797 r. tj. do czasu, gdy zamienił te dobra (oraz dobra w Szczytnikach) z namiestnikiem von Hoymem na posiadłość w Guzowie, która należała do trzeciego rozbioru do jego matki, Pauli Ogińskiej[1]. Marian Brandys w "Końcu świata szwoleżerów" uważał Feliksa Łubieńskiego za antenata nowej generacji podupadłego rodu czerpiąc dowody regeneracji, jak sam pisze, z "Pamiętnika rodziny Łubieńskich" i z zachowanej korespondencji syna Feliksa – gen. Tomasza Łubieńskiego: „Poza najbliższymi przyjaciółmi generała jego korespondencję zaludniają niemal wyłącznie krewni i powinowaci. Kiedy się czyta relacje pana Tomasza z wizyt w Zagościu, Kazimierzy Wielkiej, Guzowie, Goli, Izdebnie [...] – wtedy dopiero zaczyna się rozumieć, jak potężny potencjał energii społecznej reprezentowali sobą Łubieńscy.”[2]

W Kalinowej urodził się Władysław Aleksander Łubieński, prymas Polski, który koronował na króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W 1916 r. ówcześni właściciele Kalinowej – Murzynowscy poddali dwór gruntownemu remontowi i znacznej przebudowie.

W latach 1949–1960 była we dworze szkoła, potem Stacja Hodowli Roślin, działalność Spółki oparta była na produkcji rolnej (roślinnej i zwierzęcej) na obszarze 556,4 ha obejmującym gospodarstwa Kalinowa i Kobylniki, w tym 526,7 ha stanowią grunty dzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych (była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa) dzierżawa gruntów została zawarta w dniu 1 lipca 1993 r. na okres 10 lat, następnie przedłużona została aneksem z dnia 14 stycznia 2003 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Pozostałe grunty rolne tj. 29,7 ha stanowią własność Spółki. W 2010 pakiet udziałów sprzedano za cenę 8.728.500,00 zł spółce AGROSAD. W czasie remontu dworu w 1960 r. zniszczono dębowe schody, prowadzące na piętro z dolnego holu. W piwnicy zachowano zabytkowe sklepienia. Budowla jest otoczona fosą. Za dworem zaniedbany park, niegdyś w stylu angielskim, w nim staw z wyspą kryjącej relikty dawnej fortalicji rycerskiej Zarembów, funkcjonującej zapewne od XV w. do czasu wzniesienia siedziby murowanej. Dwór w Kalinowej uważany jest za pierwowzór "strasznego dworu" z opery Stanisława Moniuszki.

Ponadto we wsi znajduje się gotycki kościół św. Marii Magdaleny, ufundowany przez Jana Zarembę, z 1465-1468 r, gruntownie odrestaurowany na początku XIX wieku. Jest to budowla oszkarpowana, jednonawowa, budowana z cegły o układzie polskim. Zachowane są 4 portale i dwa gotyckie okna. Ołtarz główny w stylu barokowym, ołtarze boczne – klasycystyczne z XIX w. W ścianie południowej wiele półokrągłych wgłębień – śladów po nieceniu ognia przy użyciu spawarki. W archiwum księgi metrykalne od 1826 r. Na cmentarzu grobowce Murzynowskich, właścicieli Kalinowej i Laudowiczów, właścicieli Tuwalczewa. Skromna tablica upamiętnia ppor. rez. kaw. Wacława Laudowicza, zamordowanego w Katyniu.

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[3] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny, 1465, nr rej.: kl.IV-73-81/54 z 6.06.1954
  • zespół dworski, 1 poł. XIX w., 1916, nr rej.: kl.IV-73/100/54 z 12.06.1954:
    • dwór
    • park, nr rej.: 377 z 31.12.1990

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Żuchlewska Teresa, Feliks Łubieński. Działalność polityczna i jej związek z nauką i Kulturą. Rocznik Żyrardowski 6, 417-439. 2008. s. 436. Muzeum Historii Polski; http://mazowsze.hist.pl/29/Rocznik_Zyrardowski/658/2008/23611/
  2. Marian Brandys, Koniec świata szwoleżerów, Tom 1, Czcigodni weterani, MG, Warszawa 2010, s. 157.
  3. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]