Kamień Śląski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°32′25″N 18°04′28″E
- błąd 39 m
WD 50°32'N, 18°4'E, 50°36'N, 18°6'E
- błąd 2320 m
Odległość 1001 m
Kamień Śląski
wieś
Ilustracja
Pałac w Kamieniu Śląskim
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Gogolin
Liczba ludności (2006) 1500
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-325
Tablice rejestracyjne OKR
SIMC 0494947
Położenie na mapie gminy Gogolin
Mapa konturowa gminy Gogolin, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kamień Śląski”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Kamień Śląski”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kamień Śląski”
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa konturowa powiatu krapkowickiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kamień Śląski”
Ziemia50°32′25″N 18°04′28″E/50,540278 18,074444
Strona internetowa

Kamień Śląski (dodatkowa nazwa w j. niem. Groß Stein[1]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Gogolin.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Zbiornik p.poż. w centrum wsi

W bezpośrednim sąsiedztwie wsi znajdują się dwa wielkie czynne kamieniołomy wapieni triasowych oraz jeden nieczynny, w którym są dwa zabytkowe piece wapiennicze[2]. W centrum wsi ustawiono bardzo duży, jak na województwo opolskie, głaz narzutowy wymiarów 295 × 235 cm i minimum 180 cm wysokości[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy miejscowość zanotowana została w najstarszej Kronice polskiej spisanej po łacinie w latach 1112–1116 przez Galla Anonima. Wspomniana jest w kronice dwukrotnie w łacińskiej nazwie Lapis jako siedziba Bolesława Krzywoustego[3] oraz w zlatynizowanej polskiej nazwie castrum Kamencz (pol. gród Kamień)[4][5]. Wzmiankowana w XII w. jako gród warowny, siedziba rodu Odrowążów. Od XVIII do XX wieku osada należała do rodu Strachwitzów, którzy powoływali się na związki rodzinne z rodem Odrowążów. Wszyscy panowie na zamku w Kamieniu Śląskim nosili imię Hiacynt (Jacek).

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie pruskiej prowincji śląskiej wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod nazwami Gross Stein oraz Wielki Kamień[6][7]. Topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865 roku notuje miejscowość we fragmencie „Gross Stein (polnisch Kamien)”[8].

W plebiscycie na Górnym Śląsku przeprowadzonym 20 marca 1921 roku w Kamieniu Śląskim (podobnie jak w wielu innych wsiach ówczesnego powiatu strzeleckiego) większość osób głosowała za przyłączeniem do Polski. Za Polską oddano 493 głosy (55,3%), za Niemcami zaś 398 głosów (44,7%). Ostatecznie jednak miejscowość pozostała w granicach Niemiec aż do roku 1945[9].

Lokalni święci[edytuj | edytuj kod]

W 1183 r. urodził się tu święty Kościoła KatolickiegoJacek Odrowąż. Pochodzą stąd błogosławieni Czesław Odrowąż i Bronisława.

17 czerwca 2007 r., z okazji 750 rocznicy śmierci Jacka Odrowąża, przed miejscowym sanktuarium św. Jacka została odprawiona przez prymasa Polski Józefa Glempa uroczysta msza. Homilię wygłosił Stanisław Dziwisz. W mszy uczestniczyli członkowie Episkopatu Polski, kilkudziesięciu kardynałów, arcybiskupów i biskupów oraz kilka tysięcy wiernych[10].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac, widok strony zachodniej

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

  • zespół pałacowy i folwarczny, z XVII/XVIII w., XIX w.:
    • Pałac w Kamieniu Śląskim, późnobarokowy z XVII/XVIII w. z sanktuarium św. Jacka
    • park krajobrazowy wokół pałacu i sanatorium rehabilitacyjnego
    • dom
    • wozownia
    • stajnia
    • stodoła
  • kościół par. pw. św. Jacka, z 1632 r. – XVII w., przebudowany w 1909 r. na neobarokowy, wypisany z księgi rejestru
  • zbiorowa mogiła powstańców śląskich, na cmentarzu katolickim, przy ul. Klasztornej

inne zabytki i atrakcje turystyczno-pielgrzymkowe:

  • klasztor zgromadzenia sióstr NP NMP z 1892 r.
  • rezerwat przyrody o pow. ok. 14 ha

Transport[edytuj | edytuj kod]

Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

  • w pobliżu wsi znajduje się zlikwidowane lotnisko Opole-Kamień Śląski, na którym terenie w 2013 powstało lądowisko Kamień Śląski.

Kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  2. a b Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strony 75-78. ​ISBN 978-83-63036-04-1​.
  3. „Kronika polska, Gall Anonim”, seria „Kroniki polskie”, Zakł. Narod. im. Ossolińskich, Wrocław, ​ISBN 978-3-939991-64-9​, s. 103.
  4. „Kronika polska, Gall Anonim”, seria „Kroniki polskie”, Zakł. Narod. im. Ossolińskich, Wrocław, ​ISBN 978-3-939991-64-9​, s. 136.
  5. „Monumenta Germaniae Historica”, „Chronicae Polonorum”, tom IX, Hannoverae 1851 s. 471.
  6. Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien..., s. 746.
  7. Johann Knie 1830 ↓, s. 746.
  8. Felix Triest 1865 ↓, s. 293.
  9. Mapa obszaru plebiscytowego zawierająca wyniki głosowania w poszczególnych miejscowościach.
  10. Zakon Dominikanów w Polsce.
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 47. [dostęp 2012-12-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schlesien... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Felix Triest: Topographisches Handbuch von Oberschlesien. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]