Błogosławiona Bronisława

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Błogosławiona
Bronisława OPraem

Bronisława Odrowąż
dziewica
Ilustracja
Widzenie bł. Bronisławy
(1849, mal. Wojciech Eljasz-Radzikowski)
Data i miejsce urodzenia ok. 1203
Kamień Śląski
Data i miejsce śmierci 29 sierpnia 1259
Kraków (Sikornik)
Beatyfikacja 23 sierpnia 1839
Rzym
przez Grzegorza XVI (zatwierdzenie kultu)
Wspomnienie 1 września
Atrybuty lilia, krzyż
Patronka Królestwa Polskiego,
diecezji opolskiej,
dobrej sławy,
Krakowa,
Zwierzyńca
Szczególne miejsca kultu Kościół św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela w Krakowie,
Kaplica bł. Bronisławy w Krakowie
Herb
Ksieni klasztoru sióstr norbertanek w Krakowie
Okres sprawowania ok. 1241
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów (norbertanki)
Miejsce spoczynku Kościół św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela w Krakowie
Rodzice Miłosław (Stanisław),
Anna z d. Gryf
Krewni i powinowaci bp Iwo Odrowąż (stryj),
św. Jacek Odrowąż OP (kuzyn),
bł. Czesław Odrowąż OP (kuzyn),
bp Jan Prandota,
Jaksa Gryfita (pradziad).
Strona internetowa

Błogosławiona Bronisława (również Bronisława Odrowąż, herbu Odrowąż[a]; ur. ok. 1203 w Kamieniu Śląskim, zm. 29 sierpnia 1259 w Krakowie na Sikorniku) – polska zakonnica w Zgromadzeniu Sióstr Kanoniczek Regularnych Zakonu Premonstratensów (norbertanek), dziewica, ksieni klasztoru norbertanek w Krakowie oraz błogosławiona Kościoła katolickiego.

Źródła historyczne[edytuj]

Pierwsza źródłowa informacja o bł. Bronisławie pochodzi z życiorysu św. Jacka OP, który napisał Stanisław z Krakowa, lektor krakowskiego klasztoru dominikanów, w połowie XIV wieku, na potrzeby procesu kanonizacyjnego św. Jacka OP, a znajdujący się w zbiorach Biblioteki Watykańskiej[1] (łac. De vita et miraculis sancti Jacchonis (Hyacinthi) ordinis fratrum praedicatorum auctore Stanislao Lectore Cracoviensi eiusdem ordinis). Drugą źródłowo potwierdzoną informacją o bł. Bronisławie jest zapis w (łac. Liber mortuorum monasterii Sancti Vincentii Ordinis Praemonstratensis) wydanym w 1887[1]. Do naszych czasów nie dochowały się natomiast zapisy klasztorne o niej, gdyż pożar z 18 maja 1528 pochłonął kościół i klasztor sióstr norbertanek[2]. Zniszczeniu uległy wtedy wszystkie księgi, nadania, archiwum i biblioteka[2]. Pamięć o bł. Bronisławie została ponadto utrwalona we wspomnieniach pisarzy średniowiecznych, m.in. Albertusa Leandera (1517), Macieja Miechowity (1521), Mateusza Valerianusa (1537) czy Seweryna z Krakowa (1594)[2].

Życiorys[edytuj]

Według zachowanych źródeł oraz przekazanej tradycji bł. Bronisława pochodziła z rodu Odrowążów[3][4][a]. Dalszy jej przodek, najprawdopodobniej Paweł Odrowąż przybył z Czech do Polski około 966 i osiadł w dobrach Końskie[3]. Dziadek jej, również nazywający się Paweł Odrowąż miał na pewno przynajmniej jedną córkę Gertrudę przyszłą ksienię klasztoru norbertanek w Ibramowicach[5] oraz czterech synów: Eustachego; Iwona, późniejszego biskupa krakowskiego; Miłosława i Iwana[3]. Eustachy wraz z żoną Beatą był dziedzicem Kamienia Śląskiego, a ojcem św. Jacka[3]. Krewnym jej był również dominikanin Czesław Odrowąż OP, późniejszy błogosławiony[3].

 Osobny artykuł: Odrowążowie.

Błogosławiona Bronisława urodziła się około 1203 w Kamieniu Śląskim w diecezji opolskiej i była najstarszą córką wielodzietnej rodziny Miłosława (zwanego również Stanisławem) i Anny z domu Gryf, wnuczki Jaksy z Miechowa[3][6]. Miała dwóch braci Szczęsława i Mikuła[3]. W dzieciństwie oraz młodości otrzymała staranne wychowanie, pielęgnowane przez jej matkę (podstawowe prace domowe, umiejętność pisania i czytania, ziołolecznictwo, ogrodnictwo, dobre obyczaje i wiedza ogólna)[3]. Warto dodać, że na ówczesnych dworach czy zamkach książęcych była kaplica, gdzie zbierano się na wspólną modlitwę, u boku zazwyczaj kapelana rodzinnego[3]. Można więc przypuszczać, że wychowywana była również poprzez pielęgnowanie kultu i wiedzy religijnej[3]. Nieznane są bliższe okoliczności i warunki w jakich spędziła lata młodości, natomiast wiadomo, że mając 16 lat wstąpiła do klasztoru sióstr norbertanek na Zwierzyńcu, wybierając w ten sposób drogę życia konsekrowanego[3].

Na podstawie zachowanych konstytucji zakonnych z 1340 można określić porządek dnia w klasztorze, a tym samym przypuszczalny tryb jej życia klasztornego[7]. Dzień rozpoczynano odmawianiem siedmiu psalmów pokutnych[7]. Cały brewiarz odmawiano na stojąco, jako wyraz pokuty[7]. Poza tym wiele czasu spędzano na inne modlitwy w różnych intencjach[7]. Szczególną czcią otaczano Matkę Bożą[7]. Cele były nieogrzewane[7]. Obowiązywały liczne praktyki postne oraz pokutne[7]. W czasie posiłków w refektarzu odbywało się m.in. czytanie lektury duchowej[8]. Biografowie jej życia stwierdzili, że zaprowadziła ona w klasztorze – z polecenia krewnego św. Jacka – praktykę codziennego odmawiania różańca świętego[8]. Cechowało ją ponadto umiłowanie modlitwy indywidualnej, szczególnie do Męki Pańskiej[8]. Chętnie też udzielała pomocy potrzebującym i cierpiącym wskutek najazdu Tatarów[8].

Nieznana jest data złożenia przez nią ślubów zakonnych. Wiadomo jest natomiast, że po przejściu Tatarów i spaleniu przez nich klasztoru w 1241, była ona wówczas – według przekazanej tradycji – już przełożoną (ksieni) tego klasztoru[8]. Podczas tego najazdu siostry w obawie o swoje życie zmuszone były do opuszczenia klasztoru i udania się do kryjówek w skałach pobliskich lasów, które odtąd noszą nazwę Skał Panieńskich[9]. W tych trudnych czasach nawiązała ona kontakt ze swoimi krewnymi, którzy pomogli jej odbudować zniszczony kościół oraz klasztor[8]. Z przekazów źródłowych wiadomo, że pomogła jej wówczas Przybysława, żona Jakuba Odrowąża (ówczesnego właściciela dóbr w Kamieniu Śląskim)[8].

W najtrudniejszych chwilach udawała się na Sikornik, gdzie oddawała się modlitwie i medytacji[10]. Tam również miała widzenie Chrystusa, który w mistycznym widzeniu stwierdził[10]:

Quote-alpha.png
Bronisławo, krzyż Mój jest twoim, lecz i chwała Moja twoją będzie.

Na dwa lata przed śmiercią miała następne szczególne widzenie duchowe, w którym dowiedziała się o śmierci swego krewnego św. Jacka[8]. Podała ona wówczas siostrom treść tego widzenia[2]. Będąc zatopioną w modlitwie ujrzała nad dominikańskim kościołem Świętej Trójcy w Krakowie wielką jasność i postępujący orszak Matki Bożej prowadzącej św. Jacka[8]. Po skierowanym pytaniu do Maryi otrzymała od niej następującą odpowiedź[2]:

Quote-alpha.png
Bronisławo, córko moja, jestem matką miłosierdzia, a ten którego widzisz, to brat twój Jacek, którego do wiecznej chwały prowadzę.

Zmarła 29 sierpnia 1259 na wzgórzu Sikornik podczas modlitwy[11], nazwanym później wzgórzem św. Bronisławy i tam została początkowo pochowana, ponieważ kościół i klasztor nie był jeszcze w pełni odbudowany po zniszczeniach tatarskich[2].

Relikwie[edytuj]

Po zakończeniu odbudowy kościoła i klasztoru ciało bł. Bronisławy zostało przeniesione i umieszczone we wschodniej ścianie kościoła, a następnie miejsce to zamurowano, z uwagi na ewentualność kolejnych niszczycielskich najazdów[12]. Na początku XVII wieku (14 października 1604), kiedy z polecenia ksieni klasztoru s. Doroty Kątskiej OPraem powiększono kościół natrafiono na jej zamurowaną trumienkę, a następnie powtórnie ją ukryto w kościelnych murach[13]. W 1656 kościół ten został ograbiony przez wojska szwedzkie podczas ich najazdu[13]. Następnie w 1782 ksieni s. Magdalena Otfinowska OPraem odnalazła ukrytą, dębową trumienkę za ołtarzem św. Jacka w prezbiterium[13]. Ówczesny proboszcz ks. Wacław Tworkowski po uzyskaniu zgody władz kościelnych wyjął jej kości oraz przełożył je do nowej cynowej trumienki i umieścił ją w murze kościoła przy ołtarzu św. Anny[13].

Można dodać, że 29 sierpnia 2003 dokonano uroczystego wprowadzenia części jej relikwii do Sanktuarium św. Jacka w Legnicy[14]. Następnie 31 sierpnia 2014 część jej relikwii została wprowadzona również do kościoła Wszystkich Świętych w Brzezinach[15].

Kult[edytuj]

Ilustracja bł. Bronisławy z książki „Żywoty Świętych Pańskich na wszystkie dnie roku”.

W 1600 ukazał się Katalog świętych i błogosławionych Męczenników, Wyznawców, Panien i Pań Korony Polskiey y Miasta Krakowa, w którym wpisano imiona 70 osób i podano daty ich śmierci[1]. Na 59. miejscu umieszczona jest „Błogosławiona Bronisława Zakonu Premonstrateńskiego za Zwierzencu 1259”[1]. Katalog ten potwierdził Mistrz Pałacu Apostolskiego G. M. Guanzelli w Rzymie[1]. W 1604 wpisano jej imię z tytułem błogosławionej w Poczet Patronów Królestwa Polskiego, na przedstawieniu graficznym z obrazem Orła Białego[1]. W 1650 umieszczono wezwanie Bronisławy (z tytułem beata), w litanii błogosławionych całego zakonu norbertańskiego[1].

Ołtarz bł. Bronisławy w kaplicy przy Kopcu Kościuszki w Krakowie.

Początkowo jej kult koncentrował się na górze Sikornik (górze św. Bronisławy), gdzie według tradycji zmarła oraz gdzie była pierwotnie pochowana[16]. Informacje z przełomu XVII i XVIII wieku mówią, że na górze tej w miejscu, gdzie znajdowała się jej pustelnia, postawiono krzyż, do którego pielgrzymowano[16]. W 1702 w miejscu tym proboszcz ks. Herman Suchodębski wybudował kaplicę pw. bł. Bronisławy[17] oraz umieścił w niej półkolisty obraz z jej podobizną i wystawił księgę pamiątkową dla pielgrzymów[16]. W 1759 ówczesna ksieni s. Petronela Poniatowska OPraem, kaplicę tą znacznie powiększyła, która następnie została poświęcona 23 września 1759[18]. Kaplicę tą odwiedził m.in. 23 czerwca 1786 król Polski Stanisław August Poniatowski[18].

W 1786 ułożono hymn, litanię i modlitwy ku jej czci, a w 1789 ukazał się drukiem jej pierwszy żywot napisany przez o. Wawrzyńca Teleszyńskiego OP[9].

Modlitwy do błogosławionej Bronisławy są odmawiane przed jej ołtarzem i relikwiami w klasztorze sióstr norbertanek w każdy wtorek, o godz. 19:00, po wcześniejszym odprawieniu mszy świętej i odmówieniu litanii ku jej czci[19]. Ponadto odmawiana jest nieustająca nowenna z licznym udziałem księży i wiernych, w czasie której oddawana jest jej cześć oraz dołączane są prośby i podziękowania wiernych[1].

W Ameryce istnieją kościoły pod jej wezwaniem, budowane są kaplice i kapliczki jej poświęcone[1]. W wielu kościołach znajdują się jej obrazy, witraże i rzeźby[1].

W ikonografii bł. Bronisława jest przedstawiana w białym habicie, czasami klęcząca przed Chrystusem trzymającym krzyż lub przed Trójcą Przenajświętszą[9]. Jej atrybutem jest lilia lub krzyż[9].

Proces beatyfikacji[edytuj]

W 1838 po ustaniu epidemii cholery w Krakowie, co przypisywano modlitwom wstawienniczym ku s. Bronisławie, ówczesna ksieni klasztoru s. Ewa Stobiecka OPraem poczyniła starania w celu wyniesienia jej na ołtarze[20]. Zwróciła się ona wtedy do ks. kanonika Józefa Pawłowskiego z kolegiaty Wszystkich Świętych w Krakowie o zajęcie się tą sprawą, a ten z kolei zwrócił się do biskupa krakowskiego Karola Skórkowskiego, przebywającego wówczas na wygnaniu w Opawie i do sufragana krakowskiego Franciszka Zglenickiego[20]. Następnie ks. Pawłowski udał się do Rzymu, gdzie zdał sprawę papieżowi Grzegorzowi XVI[20]. Następnie sprawą zajęli się dominikanin o. Gwalbert Leszczyński OP i franciszkanin o. Franciszek Czekan OFMConv., którzy poczynili starania w celu zbadania jej kultu[21]. Po skompletowaniu dokumentacji i przesłuchaniu wielu osób, które zaświadczyły o jej odwiecznym kulcie, akta te przesłano do Rzymu w celu dalszego postępowania[21]. Na podstawie tej dokumentacji znany rzymski adwokat Francisco Bartoleschi opracował tzw. Positio z prośbą do papieża o zatwierdzenie jej kultu[21]. Na spotkaniu Kongregacji ds. Obrzędów 3 sierpnia 1839 zaaprobowano ten kult i przekazano sprawę 23 sierpnia tegoż roku do akceptacji papieżowi Grzegorzowi XVI, który wyraził zgodę, a tym samym ogłosił ją błogosławioną[21].

Główne uroczystości jej beatyfikacji odbyły się 2 września 1840 w Krakowie[22]. Po nieszporach i odczytaniu dekretu beatyfikacyjnego Stolicy Apostolskiej w kościele dominikanów pw. Świętej Trójcy odbyła się uroczysta procesja z jej relikwiami do kościoła św. Augustyna i św. Jana Chrzciciela w Krakowie z udziałem bp. Franciszka Zglenickiego[22]. Uroczystości beatyfikacyjne zostały zakończone 5 września uroczystą mszą świętą sprawowaną w kaplicy bł. Bronisławy na wzgórzu Sikornik[23]. Obraz do ołtarza bł. Bronisławy namalował krakowski malarz Wojciech Eljasz-Radzikowski[23]. Nową miedzianą trumienkę ufundował Henryk Kossakowski, a okazały srebrny relikwiarz na głowę błogosławionej wykonał Franciszek Kausa[23].

Kongregacja następnie wyraziła zgodę na tekst mszy świętej jej poświęcony jak i na formularz brewiarzowy[22].

W celu zebrania pełnej dokumentacji w sprawie jej kanonizacji powołano następnie 19 czerwca 2002 Komisję Historyczną w archidiecezji krakowskiej przez kard. Franciszka Macharskiego[1].

Do 1855 doroczną uroczystość bł. Bronisławy obchodzono w dniu 3 września, a następnie ją przesunięto na 1 września[24].

Patronat[edytuj]

Błogosławiona Bronisława została zaliczona do rzędu błogosławionych patronów Polski przez papieża Grzegorza XVI[25]. Ponadto jest patronką diecezji opolskiej oraz dobrej sławy[10]. Błogosławiona Bronisława jest też patronką Zwierzyńca oraz Krakowa[17].

W latach międzywojennych powstały na terenie Polski liczne towarzystwa jej imienia[24]. W 1920 Towarzystwo św. Bronisławy powstało w Chorzowie[26]. W tymże roku podobne towarzystwo powstało również we Lwowie pod nazwą Stowarzyszenie dziewcząt pod patronatem św. Bronisławy[27]. W 1926 podobną inicjatywę utworzenia stowarzyszenia poczyniono w Poznaniu[27].

W Krakowie jedna z ulic nosi jej imię[28]. Również w katowickiej dzielnicy Ligota-Panewniki znajduje się m.in. ulica Bronisławy[29]. Ponadto w Kamieniu Śląskim[30], Łodzi[31], Szczecinie[32], Gliwicach[33] i Tychach[34] też jedną z ulic nazwano jej imieniem.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. a b Historycy oraz biografowie nie są zgodni co do więzów rodzinnych łączących ją z Odrowążami, a tym samym poddają w wątpliwość fakt, że pochodziła ona z tego rodu (→ Bł. Bronisława (†1259) – Kraków. ssb24.pl).

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k Wacława Szelińska: Bł. Bronisława z Krakowa. Życie i kult bł. Bronisławy. norbertanka.blogspot.in, 2007-11. [dostęp 2017-04-28].
  2. a b c d e f Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 16.
  3. a b c d e f g h i j k Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 13.
  4. Program gromadzenia wiedzy o genealogii rodziny Odrowąż. W: Odrowąż - strona rodzinna [on-line]. genealogia.okiem.pl. [dostęp 2017-04-30].
  5. Błogosławiona Bronisława patronka Śląska Opolskiego. regnumchristi.com.pl ↓, s. 1.
  6. Błogosławiona Bronisława patronka Śląska Opolskiego. regnumchristi.com.pl ↓, s. 2.
  7. a b c d e f g Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 14.
  8. a b c d e f g h i Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 15.
  9. a b c d 1 września. Błogosławiona Bronisława, dziewica. W: Internetowa Liturgia Godzin [on-line]. brewiarz.pl. [dostęp 2017-04-28].
  10. a b c Bł. Bronisława z Krakowa. Życiorys bł. Bronisławy. norbertanka.blogspot.in. [dostęp 2017-04-28].
  11. Błogosławiona Bronisława patronka Śląska Opolskiego. regnumchristi.com.pl ↓, s. 13.
  12. Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 16–17.
  13. a b c d Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 17.
  14. Ks. Waldemar Wesołowski: Intronizacja relikwii bł. Bronisławy. W: Tygodnik katolicki „Niedziela” [on-line]. niedziela.pl, 2003. [dostęp 2017-04-28].
  15. Damian Zegadło: Brzeziny: wprowadzenie relikwii bł. Bronisławy. W: Diecezja kielecka [on-line]. diecezja.kielce.pl, 2014-08-31. [dostęp 2017-04-28].
  16. a b c Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 18.
  17. a b Barbara Górecka: Kraków. Kaplica bł. Bronisławy na Sikorniku. W: Otwarty Przewodnik Krajoznawczy [on-line]. krajoznawcy.info.pl, 2012-05-04. [dostęp 2017-04-28].
  18. a b Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 19.
  19. Błogosławiona Bronisława patronka Śląska Opolskiego. regnumchristi.com.pl ↓, s. 17.
  20. a b c Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 20.
  21. a b c d Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 21.
  22. a b c Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 22.
  23. a b c Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 23.
  24. a b Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 24.
  25. Błogosławiona Bronisława patronka Śląska Opolskiego. regnumchristi.com.pl ↓, s. 4.
  26. Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 24–25.
  27. a b Bar, Ryłko 1983 ↓, s. 25.
  28. Kościół pw. Świętego Augustyna i Świętego Jana Chrzciciela w Krakowie (mapa) 1:3000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-04-28].
  29. Katowice, Ligota-Panewniki (mapa) 1:6000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-04-28].
  30. Kamień Śląski (mapa) 1:3000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-04-29].
  31. Łódź (mapa) 1:6000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-08].
  32. Szczecin (mapa) 1:6000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-08].
  33. Gliwice (mapa) 1:6000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-08].
  34. Tychy (mapa) 1:6000 (pol. • cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-08].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]