Koblencja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koblencja
Koblenz
Ilustracja
Widok na miasto w 2011 roku; na pierwszym planie Deutsches Eck
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy  Nadrenia-Palatynat
Zarządzający David Langner
Powierzchnia 105,3[1] km²
Populacja (2019)
• liczba ludności
• gęstość

114 052[2]
1085 os./km²
Nr kierunkowy 0261, 02606
Kod pocztowy 56068–56077
Tablice rejestracyjne KO
Położenie na mapie Nadrenii-Palatynatu
Mapa konturowa Nadrenii-Palatynatu, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Koblencja”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Koblencja”
Ziemia50°21′N 7°36′E/50,350000 7,600000
Strona internetowa
Portal Niemcy

Koblencja[3] (niem. Koblenz, fr. Coblence; do 1926 roku Coblenz) – miasto na prawach powiatu w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, siedziba powiatu Mayen-Koblenz, port rzeczny u ujścia Mozeli do Renu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mapa rzymskich i średniowiecznych murów obronnych miasta

Miasto zostało założone około 9 roku p.n.e. jako rzymskie castellum (reduta). W starożytności leżało w granicach Cesarstwa Rzymskiego, z kolei we wczesnym średniowieczu znajdowało się we władaniu frankijskim i lotaryńskim, a od 1018 roku było w posiadaniu arcybiskupów Trewiru (od XIV wieku Elektoratu Trewiru). Od XI do XII wieku było ośrodkiem handlu winem. Od 1254 roku wchodziło w skład Reńskiego Związku Miast. W czasie wojny trzydziestoletniej siedziba elektorów trewirskich została przeniesiona z Trewiru do twierdzy Ehrenbreitstein, jednakże działania wojenne nie ominęły miasta. Pomiędzy 1632 a 1636 rokiem miasto znajdowało się w rękach m.in. Francuzów i Szwedów[4]. Po wojnie Koblencja zachowała funkcję stolicy Elektoratu Trewiru, a w 1768 roku ostatnim elektorem został królewicz polski Klemens Wacław Wettyn, z którego inicjatywy wzniesiono m.in. nowy pałac elektorski oraz teatr.

Od 1789 roku Koblencja stała się ośrodkiem francuskiej emigracji rojalistycznej. W 1794 roku została zdobyta przez francuskie wojska rewolucyjne pod wodzą generała François Séverina Marceau-Desgraviersa. Gdy znalazła się w granicach Francji, była stolicą departamentu Rhin-et-Moselle. Od 1815 roku Koblencja leżała na obszarze Prus. W 1822 roku została stolicą prowincji Nadrenia. Od 1871 roku była częścią Niemiec. Po podpisaniu traktatu wersalskiego, w latach 1919–1923 była okupowana przez wojska Stanów Zjednoczonych, a następnie, w latach 1923–1929, przez wojska Francji. W latach 1923–1924 miasto było stolicą separatystycznej Republiki Reńskiej, której rząd miał siedzibę w pałacu elektorskim.

2 lutego 1926 roku w Koblencji urodził się prezydent Francji Valéry Giscard d’Estaing. W miejscu domu jego narodzin współcześnie stoi kamień pamiątkowy[5]. 26 maja 1926 roku zmieniono oryginalną nazwę miasta z Coblenz na Koblenz[6].

Zniszczona wskutek II wojny światowej Koblencja w 1945 roku

W czasie II wojny światowej, od czerwca 1940 roku Koblencja doświadczała pojedynczych alianckich nalotów, z kolei od 19 kwietnia 1944 roku do 29 stycznia 1945 roku – głównie ze względu na strategiczne znaczenie mostów i sieci kolejowej zarówno w centrum, jak i w dzielnicach Lützel i Moselweiß – była celem łącznie 37 masowych nalotów z udziałem 3772 bombowców, które zrzuciły na miasto około 9100 t bomb burzących i 1100 t bomb zapalających. W następstwie działań wojennych w Koblencji zginęło 1000 osób, a dziesiątki tysięcy opuściły miasto – jego populacja spadła z 91 098 według stanu na 17 maja 1939 roku do 74 261 według stanu z 24 lipca 1944 roku, z kolei gdy pod koniec wojny miasto zajęły wojska amerykańskie liczba mieszkańców miasta wynosiła 14 130, z których prawdopodobnie tylko 4000 mieszkało w centrum miasta[7]. Naloty bombowe i walki naziemne sprawiły, że z 25 362 mieszkań w Koblencji według stanu na 17 maja 1939 roku pozostało tylko 9880 według stanu na kwiecień 1945 roku. Zniszczona była ponadto cała infrastruktura miejska[7].

Po zakończeniu działań wojennych wiele historycznych budynków w Koblencji zostało odbudowanych[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Atrakcją turystyczną Koblencji jest położony u zbiegu Mozeli i Renu sztuczny cypel Deutsches Eck (pol. „Niemiecki Róg”), na którym wznosi się monumentalny pomnik konny niemieckiego cesarza Wilhelma I. Poza tym w mieście znajdują się:

  • zamek Stolzenfels, pierwotnie wybudowany w XIII wieku, w XVII wieku został zniszczony, a w XIX wieku odbudowany w stylu historyzmu,
  • bazylika św. Kastora, wybudowana w IX wieku, na przełomie XII i XIII wieku uzyskała obecną postać,
  • studnia św. Kastora (niem. Kastorbrunnen), znajdująca się na placu przed bazyliką św. Kastora, wybudowana w stylu klasycystycznym w 1812 roku,
  • kościół Najświętszej Marii Panny (XII-XV wiek),
  • kościół św. Floryna (XII wiek),
  • pałac elektorski, wzniesiony w XVIII wieku z inicjatywy królewicza polskiego i elektora trewirskiego Klemensa Wacława Wettyna, ozdobiony kartuszem z łączonym herbem biskupim królewicza oraz I Rzeczypospolitej,
  • dawna koblencka siedziba zakonu krzyżackiego, tzw. Deutschherrenhaus
  • ratusz (XVI wiek, XVII/XVIII wiek),
  • kolegium jezuitów,
  • teatr, wzniesiony w 1787 roku na zlecenie Klemensa Wacława,
  • studnia Klemensa (niem. Clemensbrunnen) w formie obelisku, wybudowana w 1791 roku za panowania Klemensa Wacława, ozdobiona łączonym herbem biskupim królewicza oraz I Rzeczypospolitej,
  • budynek dawnej mennicy (XVIII wiek),
  • twierdza Ehrenbreitstein przebudowana w XIX wieku,
  • kaplica starokatolicka św. Jakuba.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wykres zmian populacji Koblencji od 1469 do 2015 roku:
Einwohnerentwicklung von Koblenz.svg

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, metalowy, maszynowy, chemiczny, precyzyjny oraz papierniczy[9].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Głównym dworcem kolejowym miasta jest Koblenz Hauptbahnhof.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Koblencja jest jednym z ośmiu miast, w którym co roku odbywają się widowiskowe pokazy sztucznych ogni, zatytułowane Rhein in Flammen (pol. „Ren w płomieniach”)[10].

W dniach 15 kwietnia-16 października 2011 roku w mieście odbywał się Bundesgartenschau (pol. „Federalny Pokaz Ogrodniczy”)[11][12].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[13]:

Panorama Koblencji
Panorama Koblencji

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Europawahl 2019 (niem.). W: Strukturdaten [on-line]. bundeswahlleiter.de. [dostęp 2020-12-31].
  2. Entwicklung der Einwohnerzahl in Koblenz (kreisfreie Stadt) von 1995 bis 2019 (niem.). W: Regionaldaten zur Gesellschaft [on-line]. de.statista.com. [dostęp 2020-12-31].
  3. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP: Nazewnictwo geograficzne świata. T. 12: Europa Część II. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2010, s. 149. ISBN 978-83-254-0825-1.
  4. The Encyclopaedia Britannica. A dictionary of arts, sciences, literature and general information, archive.org [dostęp 2018-05-05].
  5. In den Rheinanlagen neben dem Weindorf; Gedenkstein von Valéry Giscard d’Estaing (niem.). blick-aktuell.de, 2019-07-01. [dostęp 2020-12-31].
  6. Zur Geschichte von Koblenz (niem.). W: Geschichte [on-line]. regionalgeschichte.net. [dostęp 2020-12-31].
  7. a b Koblenz und der Mittelrhein zwischen Zerstörung und Wiederaufbau (niem.). W: Aufsätze [on-line]. regionalgeschichte.net. [dostęp 2020-12-31].
  8. Koblenz (niem.). W: Cities & Towns H-L [on-line]. britannica.com. [dostęp 2020-12-31].
  9. Koblencja, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-07-17].
  10. Rhein in Flammen (niem.). W: Veranstaltungen [on-line]. rlp-tourismus.com. [dostęp 2020-12-31].
  11. Peter Stor: Impressionen von der Bundesgartenschau in Koblenz 2011 (niem.). W: Überregionales [on-line]. lokalkompass.de, 2014-10-01. [dostęp 2020-12-31].
  12. Bundesgartenschau verwandelt Koblenz (niem.). W: Garten [on-line]. t-online.de, 2011-05-02. [dostęp 2020-12-31].
  13. Stadt Koblenz: Städtepartnerschaften von Koblenz.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]