Koziorożce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kozłowate)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koziorożce
Caprinae[1]
Gray, 1821
Koziorożec alpejski (Capra ibex ibex)
Koziorożec alpejski (Capra ibex ibex)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina koziorożce

Koziorożce[2], także: kozłowate (Caprinae) – podrodzina ssaków wołowatych[3] obejmująca gatunki zaliczane do zwierzyny o dużym znaczeniu gospodarczym. Wśród Caprinae są zwierzęta średniej wielkości, jak osiągający wagę ok. 30 kg goral, a także duże – dorodny samiec piżmowołu waży do 400 kg.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Koziorożce występują w Europie, Azji, Afryce i Ameryce Północnej – najczęściej na obszarach górskich, skalistych, często powyżej górnej granicy lasu. Niektóre gatunki występują na suchych terenach trawiastych, a piżmowół arktyczny w tundrze.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Pozyskuje się z nich mięso, skóry, rogi i runo. W krajach azjatyckich krew i niektóre części ciała kozłowatych wykorzystuje się w medycynie ludowej. Rogi wielu gatunków są wysoko cenionym trofeum myśliwskim. Koza i owca zostały udomowione i są wykorzystywane jako zwierzęta gospodarskie. W kilku krajach podejmowane są próby udomowienia piżmowołu. W Polsce występuje muflon sprowadzony jako zwierzę łowne.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Pomimo dużego znaczenia ekonomicznego dla człowieka wiele gatunków Caprinae pozostaje słabo poznanych. Większość z nich jest zagrożona wyginięciem. Według danych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody 70% gatunków kozłowatych jest narażona na wyginięcie (kategorie VU, EN i CR), z czego 30% zaliczono do kategorii zagrożonych (EN) i krytycznie zagrożonych (CR)[4]. Do głównych przyczyn wpływających na wzrost zagrożenia wyginięciem należy utrata siedlisk, polowania oraz konkurowanie ze zwierzętami hodowlanymi o zasoby pokarmowe.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Markur śruborogi (Capra falconeri)

W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” podrodzinie nadano nazwę zwyczajową koziorożce, zaliczając do niej rodzaje[2]:


Tary z rodzaju Hemitragus nie są ze sobą tak blisko spokrewnione, jak do niedawna uważano. W 2005 Ropiquet i Hassanin zaproponowali wyłonienie dwóch nowych rodzajów: arabotar (Arabitragus) i nilgirtar (Nilgiritagus)[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 265-279. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.

Przypisy

  1. Caprinae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 2,2 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. 3,0 3,1 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Caprinae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 4 lipca 2015]
  4. Executive Summary – Status Survey and Conservation Action Plan: Wild Sheep, Goats, and Their Relatives (ang.). IUCN. [dostęp 1 marca 2008].
  5. 5,0 5,1 Anne Ropiquet, Alexandre Hassanin. Molecular evidence for the polyphyly of the genus Hemitragus (Mammalia, Bovidae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 36 (1), s. 154-168, 2005. ELSEVIER. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.01.002. ISSN 1055-7903 (ang.).