Małaszewicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Małaszewicze
ul. Wiejska w Małaszewiczach
ul. Wiejska w Małaszewiczach
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat bialski
Gmina Terespol
Liczba ludności (2011) 1664[1]
Strefa numeracyjna (+48) 83
Kod pocztowy 21-540
Tablice rejestracyjne LBI
SIMC 0020847
Położenie na mapie gminy wiejskiej Terespol
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Terespol
Małaszewicze
Małaszewicze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Małaszewicze
Małaszewicze
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Małaszewicze
Małaszewicze
Położenie na mapie powiatu bialskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bialskiego
Małaszewicze
Małaszewicze
Ziemia52°01′33″N 23°31′51″E/52,025833 23,530833

Małaszewiczewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie wiejskiej Terespol.

Małaszewicze leżą przy magistrali kolejowej E-20 z Europy Zachodniej do Azji Wschodniej i Centralnej oraz 1 km na południe od drogi krajowej nr 2 (trasa europejska E-30). W Małaszewiczach znajduje się jeden z największych w Europie tzw. „suchy” port przeładunkowy PKP o znaczeniu międzynarodowym. Realizuje się tutaj przeładunek towarów z taboru szerokotorowego (1520 mm) na tabor normalnotorowy (1435 mm).

Według danych z 2009 r. wieś miała 1706 mieszkańców[2]. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1664 mieszkańców[1] i była największą miejscowością gminy Terespol. Miejscowość składa się z osiedli bloków wielorodzinnych i domków jednorodzinnych.

W czasie II wojny światowej znajdowało się tu jedno z największych lotnisk w Polsce.[3]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego. Miejscowość znajduje się 9 km od granicy polsko-białoruskiej.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Małaszewiczach.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historyczne Małaszewicze[edytuj | edytuj kod]

Współczesna wieś Małaszewicze została zarejestrowana dopiero w 1986 roku i znajduje się ok. 3 km na południe od pierwotnej wsi, o której pierwsze wzmianki pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku. Pod koniec XVIII wieku pierwotnie istniejące Małaszewicze zostały podzielone na istniejące do dziś dwie odrębne wsie Małaszewicze Duże i Małe. W trakcie budowy szerokotorowej Kolei Warszawsko-Terespolskiej w latach 1866-67, obie te wsie znalazły się po północnej stronie torów. W okresie I wojny światowej Niemcy przekuli kolej na normalnotorową. Po uzyskaniu niepodległości, linię kolejową przejęły PKP.

 Osobny artykuł: Małaszewicze Duże.
 Osobny artykuł: Małaszewicze Małe.

Lotnisko wojskowe (1936-1952)[edytuj | edytuj kod]

Dzisiejsze Małaszewicze znajdują się po południowej stronie torów, gdzie pierwsi mieszkańcy zaczęli się osiedlać w 1924 roku. Do rozwoju nowej osady przyczyniło się powstania lotniska wojskowego, zlokalizowanego pomiędzy wsiami Małaszewicze Duże i Małe, a torami kolejowymi i obecnymi Małaszewiczami.

Do budowy lotniska i bazy paliwowej dla lotnictwa przystąpiono w 1936 roku. Lokalizację wybrano ze względu na centralne położenie w kraju, niskie opady atmosferyczne[3], oraz bliskość Brześcia. Przy budowie wykorzystano elementy Twierdzy Brzeskiej, m.in. w jednym z fortów umieszczono zbiorniki paliwa o pojemności 278 tys. litrów[3]. Lotnisko posiadało 14 hangarów, oraz osiedle dla wojskowej obsługi lotniska i ich rodzin[3]. To tutaj stacjonowały nowoczesne bombowce Łoś należące m.in. do 220 Dywizjonu Bombowego, które w Małaszewiczach wyposażano m.in. w radiostacje. Samoloty stały się celem ataków Luftwaffe już w pierwszym dniu II wojny światowej. W bombardowaniach rannych i zabitych zostało 40 członków personelu lotniska[3], toteż podjęto decyzję o jego ewakuacji w kierunku Rumunii.

Poczynając od 1940 roku Niemcy odbudowali i rozbudowali lotnisko. Było to możliwe dzięki niewolniczej pracy ok. tysiąca Żydów z obozu pracy istniejącego w latach 1942-44 na terenie Małaszewicz Dużych[4]. Żydowcy robotnicy przymusowi z tego obozu zostali w 1944 roku rozstrzelani w Kobylanach[5]. Lotnisko w Małaszewiczach miało strategiczne znaczenie dla Luftwaffe operującej na froncie wschodnim, m.in. w czasie operacji Barbarossa. Stacjonowały tu szybowce transportowe Messerschmtt  Me-321, oraz samoloty Messerschmitt Me-323 Gigant.

Stacja kolejowa Małaszewicze stała się podczas okupacji ważnym ośrodkiem polskiego ruchu oporu. W strukturze Armii Krajowej, Rejon IV Małaszewicze wchodził w skład Obwodu Biała Podlaska. Zorganizowano tutaj między innymi zakonspirowaną szkołę podchorążych i kurs podoficerów, do których kierowano młodzież z różnych stron okupowanego kraju. Niemiecka baza Luftwaffe przestała istnieć w lipcu 1944 roku. Hitlerowcy wycofując się wysadzili w powietrze obiekty wojskowe i budynki mieszkalne.

Po II wojnie światowej lotnisko wojskowe w Małaszewiczach funkcjonowało najpierw jako radzieckie, a od 1952 roku jako polskie, po czym samoloty i personel lotniska przeniesiono na Okęcie.

Pasy startowe i zabudowania lotniska zachowały się do dziś. Na terenie obiektu działa obecnie firma logistyczna Adampol S.A.

Powstanie kolejowego węzła przeładunkowego (1949)[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 40. XX wieku Małaszewicze zaczęto przygotowywać do roli granicznego portu przeładunkowego poprzez budowę terminali i ramp[3]. Po oficjalnym otwarciu portu przeładunkowego 14 grudnia 1949 roku w Małaszewiczach rozpoczęto budowę bloków mieszkalnych. To właśnie otwarcie portu przeładunkowego rozpoczęło rozwój Małaszewicz trwający do dzisiaj. Oprócz bloków wielorodzinnych znajdują się tutaj także osiedla domków jednorodzinnych.

Rejestracja nowej osady (1986)[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej osiedle nie miało swojego administracyjnego statusu. Do 1986 roku nie było Małaszewicz na mapie Polski, a o osiedlu mieszkaniowym mówiono „osada przy torach”. Istniały tylko Małaszewicze-Stacja i Podolanka. Po staraniach mieszkańców z dniem 1 stycznia 1986 roku Małaszewicze stały się samodzielną jednostką administracyjną. W 1986 roku uzyskało drogowe połączenie ze światem poprzez budowę 2-kilometrowej odnogi od szosy Kobylany-Zastawek. Małaszewicze mają dostęp do wszystkich mediów (kanalizacja, woda, prąd, gaz, telefon, bezpłatny gminny internet). Ulice w miejscowości są oświetlone i mają nawierzchnię asfaltową lub z kostki brukowej.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Po powstaniu, kolejowy port przeładunkowy w Małaszewiczach, umożliwający przeładunek towarów pomiędzy koleją normalno- i szerokotorową, odgrywał rolę w tranzycie towarów pomiędzy Polską i ZSRR, a szczyt tego ruchu przypadł na lata 70. XX wieku[6]. W latach 80. m.in. wykorzystywano go w tranzycie japońskich towarów, które po przeładunku w porcie we Władywostoku na Kolej Transyberyjską były transportowane wagonami do Europy Zachodniej. Na skutek upadku ZSRR i załamania się bloku wschodniego, w 1991 roku odnotowano w Małaszewiczach najniższy wolumen przeładunków[6].

Po ogłoszeniu w 2013 roku przez przewodniczącego ChRL Xi Jinpinga projektu Jednego Pasa i Szlaku, Małaszewicze zaczęły odgrywać kluczową rolę w tym projekcie, gdyż większość skonteneryzowancych towarów transportowanych koleją pomiędzy Chinami i Unią Europejską przechodzi przez Małaszewicze[7]. Chiński projekt doprowadził do szybkiego wzrostu wolumenu przeładowywanego w Małaszewiczach, wywołując kongestie i zmuszając lokalne władze oraz operatorów logistycznych do rozwoju infrastruktury i zdolności przeładunkowych[8][9].

W Małaszewicach znajduje się największy w Polsce wolny obszar celny, o powierzchni 167,8503 ha.

Dzięki obecności w Małaszewiczach portu przeładunkowego o znaczeniu międzynarodowym znalazło tu swoje siedziby wiele firm zajmujących się spedycją, logistyką i transportem np. PKP Cargo (zakład przewozów towarów i przeładunku), Gaspol (największy dystrybutor gazu płynnego w Polsce), Operator Logistyczny Paliw Płynnych (zakład magazynowania paliw), Trade Trans, CTL Logistic, DHL, Euroservice i wiele innych.

Oprócz tego w Małaszewiczach funkcjonują: banki Pekao SA i PKO BP, hotele, urząd pocztowy, kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej wraz z cmentarzem grzebalnym, ośrodek zdrowia, apteka, straż pożarna, punkty usługowe i sklepy.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół im. Władysława Stanisława Reymonta
Tarcza szkolna ZSZ PKP w Małaszewiczach

Szkoła podstawowa w Małaszewiczach miała swoje początki w 1944 roku. Bezpośrednio po wyzwoleniu terenów wschodnich zaczęto organizować tu nauczanie. Na przełomie wielu lat poprzez rozwój Małaszewicz szkoła podstawowa wielokrotnie zmieniała swoją nazwę i siedzibę idąc za potrzebami mieszkańców. Od 2003 roku[potrzebny przypis] jest to Zespół Szkół Podstawowych im. Kornela Makuszyńskiego stanowiący połączenie szkoły podstawowej i przedszkola.

W Małaszewiczach od ponad 35 lat funkcjonuje Zespół Szkół im. Władysława Stanisława Reymonta

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Małaszewicze (Miejscowość statystyczna, TERYT). W: Bank Danych Lokalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2017-11-18].
  3. a b c d e f l, Tu uzbrajano Łosie – najnowocześniejsze polskie samoloty Archiwum, Tygodnik Podlaski [dostęp 2018-07-25] (pol.).
  4. /, Obozy pracy, www.holocaust.myoptimus.com [dostęp 2018-10-31] (ang.).
  5. Grzegorz Rączkowski, Polska Egzotyczna. Część II., 2012.
  6. a b Łukasz Malinowski, Małaszewicze: Chińska brama do Europy (zdjęcia), „www.rynek-kolejowy.pl” [dostęp 2018-07-27] (pol.).
  7. Wade Shepard, Europe, Too, Is Building New Cities Along The 'New Silk Road', „Forbes” [dostęp 2018-07-27] (ang.).
  8. Nowy Jedwabny Szlak: Infrastruktura nie nadąża za przewozami [dostęp 2018-07-27] (pol.).
  9. Brenda Goh, In Europe's east, a border town strains under China's Silk Road..., „Reuters” [dostęp 2018-07-27] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]