Marcin Kątski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marcin Kątski
Ilustracja
Portret pędzla malarza gdańskiego, drugiej połowy XVII wieku
Herb
Brochwicz
Rodzina Kątscy
Data i miejsce urodzenia 1635
Kąty (powiat brzeski)
Data i miejsce śmierci 1710
Kamieniec Podolski
Ojciec Wojciech Kątski
Matka Anna ze Stogniewów
Dzieci

gen. Jan Stanisław Kątski, (ok. 1685-1727)

Marcin Kazmierz Kątski herbu Brochwicz (ur. 1635 w Kątach[1], zm. 1710 w Kamieńcu Podolskim) − kasztelan krakowski, wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej, starosta przemyski[2].

Syn Wojciecha i Anny ze Stogniewów. Studiował w Akademii Krakowskiej i w Paryżu. Na koszt Jana Kazimierza w latach 1653-1657 poznawał sztukę wojenną we Francji, służąc w wojsku francuskim pod rozkazami Kondeusza, a także w Niderlandach.

W latach 1663-1664, będąc podpułkownikiem piechoty, brał udział w zadnieprzańskiej wyprawie króla Jana Kazimierza, gdzie odznaczył się podczas oblężenia Głuchowa oraz w bitwie pod Nowogrodem Siewierskim. W 1666 roku został pułkownikiem artylerii, a w 1667 – generałem artylerii koronnej, mając zaledwie 32 lata. W 1669 roku w obronie własnej zabił w pojedynku starostę krośnieńskiego Jana Karola Fredrę. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa ruskiego w 1674 roku[3]. Był marszałkiem sejmików województwa ruskiego w 1675 i 1676 roku[4]. Brał udział we wszystkich kampaniach Jana Sobieskiego, walnie przyczyniając się do jego sukcesów, m.in. pod Chocimiem, Żórawnem, Wiedniem i Parkanami. Jako jedyny dowódca artylerii z wojsk sprzymierzonych zdołał przeprowadzić 28 dział przez góry Lasu Wiedeńskiego i użyć ich w bitwie. W kampanii bukowińskiej z 1685 roku dowodził strażą tylną wojsk polskich, odpierając ogniem artylerii i piechoty ataki osmańskie. Brał udział w kolejnych wyprawach bukowińskich 1686 i 1691 roku.

Był uczestnikiem rokoszu łowickiego 1697 roku[5] a wcześniej jednym z kandydatów do korony po śmierci Jana III Sobieskiego.

W służbie czynnej pozostawał jeszcze za czasów Augusta II Mocnego, odbierając w jego imieniu Kamieniec Podolski z rąk tureckich. Odznaczył się skutecznym działaniem artylerii w bitwie pod Kliszowem.

Oprócz funkcji generała artylerii koronnej sprawował następujące godności: podstolego podolskiego, stolnika przemyskiego, starosty przemyskiego, starosty podolskiego, kasztelana lwowskiego, wielkorządcy krakowskiego, wojewody kijowskiego, wojewody krakowskiego oraz kasztelana krakowskiego.

Przyczynił się do rozwoju polskiej artylerii, dbał o rozwój twierdz oraz infrastruktury obronnej. W widłach Zbrucza i Dniestru wybudował sławny szaniec, a później twierdzę pod nazwą Okopy Świętej Trójcy.

W okresie międzywojennym był patronem Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Obecnie jest patronem Szkoły Podstawowej w Kątach.

Przypisy

  1. http://www.brzesko.ws/DesktopModules/Articles/ArticlesView.aspx?tabID=0&ItemID=6551&mid=10640
  2. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 154.
  3. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 154.
  4. Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Aleksandra hr. Stadnickiego. Wyd. staraniem Galicyjskiego Wydziału Krajowego. T. 20. Lauda sejmikowe. T. 1. Lauda wiszeńskie 1572-1648 r., Lwów 1909, s. XXX.
  5. RELATIA ZIAZDU POD ŁOWICZEM, JchMćiow PP. Rokoszowych, zá Vniwersałem I. O. Xćiá I. Mći Kardynáłá, Primasa Regni conwocowánych do Zgody. [kurs.:] Pro Die 18. Februarij. 1698, b.n.s.

Bibliografia[edytuj]

  • Marcin Kątski, Diariusz wyprawy wiedeńskiej króla Jana III w roku 1683, 2003
  • Polski Słownik Biograficzny, t. 12, s. 316
  • Piotr Salamon, Marcin Kazimierz Kątski 1635 - 1710 zarys biograficzny, Kraków 2013