Maria Kuncewiczowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Kuncewiczowa
Ilustracja
Imię i nazwisko Maria Kuncewicz (z domu Szczepańska)
Data i miejsce urodzenia 30 października 1895
Samara
Data i miejsce śmierci 15 lipca 1989
Lublin
Narodowość polska
Język polski
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski
Dziedzina sztuki powieść, opowiadanie, autobiografia, antologie
Epoka dwudziestolecie międzywojenne, współczesność
Muzeum artysty Dom Marii i Jerzego Kuncewiczów w Kazimierzu Dolnym
Ważne dzieła

Cudzoziemka

Odznaczenia
Medal Niepodległości Złoty Wawrzyn Akademicki
Nagrody

Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka

Maria Kuncewiczowa z domu Szczepańska (ur. 30 października 1895[1] w Samarze, zm. 15 lipca 1989 w Lublinie) – polska pisarka, tłumaczka, wykładowczyni na University of Chicago, wiceprezes PEN-Clubu w latach 1940–1946.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką Adeliny z domu Dziubińskich i Józefa Szczepańskiego, dyrektora Gimnazjum Polskiego w Płocku. Od 1906 roku Maria uczyła się przez 6 lat na pensji pani Aspis[2]. W 1913 roku wyjechała wraz z matką do Francji, gdzie w Nancy przez rok studiowała literaturę francuską. Po powrocie do Polski studiowała filologię polską na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 1917 roku przeprowadziła się do Warszawy, gdzie kontynuowała studia i została tłumaczką w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Publikowała m.in. na łamach tygodników Bluszcz, Kobieta współczesna, Wiadomości Literackie.

Debiutowała w 1918 opowiadaniem Bursztyny (Pro Arte et Studio nr 13). Pierwszą książkę opublikowała w 1926 roku – był to popularny szkic historyczny dla młodzieży poświęcony cesarzowej Cixi Tseu-Hi, władczyni bokserów. W 1921 roku wzięła ślub z Jerzym Kuncewiczem, a rok później urodziła syna Witolda, którego narodziny zainspirowały ją do napisania książki Przymierze z dzieckiem, wydanej w 1927 roku i przedstawiającej nowe, przekorne spojrzenie na macierzyństwo i kobietę. W następnych latach pisała powieści, opowiadania i felietony. W 1924 dołączyła do PEN-Clubu, w którego kongresach uczestniczyła w Pradze i Paryżu.

W latach 1927–1939 mieszkała wraz z rodziną w Kazimierzu Dolnym. W tym czasie, w 1931 roku, zmarła jej matka (będąca inspiracją postaci Róży Żabczyńskiej z powieści Cudzoziemka), co bardzo mocno wstrząsnęło Kuncewiczową[2]. Niedługo po tym, w maju tego roku, zachorował i zmarł ojciec Marii, a sześć lat później – jej brat, Aleksander.

W 1933 roku wydany zostaje zbiór opowiadań Dwa księżyce, których akcja rozgrywa się w bliskim dla Marii Kazimierzu Dolnym.

Po wybuchu wojny w 1939 opuściła Polskę, co stanowiło początek jej długiej emigracji. Mieszkała we Francji do 1940 roku, po czym przedostała się do Anglii, gdzie zaczęła pracować jako zastępcza prezes w nowo utworzonym oddziale PEN-Clubu[2]. W roku 1955 wyjechała do USA. W latach 1962–1968 wykładała literaturę polską na University of Chicago.

Od 1969 znów mieszkała w Kazimierzu nad Wisłą, zaś w latach 1970–1984 miesiące zimowe spędzała we Włoszech.

Jest laureatką licznych nagród. W 1966 roku przyznano jej nagrodę literacką im. Włodzimierza Pietrzaka[2]. W maju 1989 Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie przyznał jej tytuł doktora honoris causa[3]. Jej najbardziej znane dzieło to powieść Cudzoziemka, uważana za jedną z najwybitniejszych powieści psychologicznych dwudziestolecia międzywojennego. Kuncewiczowa opracowała też anglojęzyczny przewodnik po literaturze polskiej The Modern Polish Prose (1945) oraz antologię polskiej literatury współczesnej w języku angielskim The Modern Polish Mind (1962). Dom w Kazimierzu Dolnym, który zamieszkiwała Maria Kuncewiczowa, zwany Kuncewiczówką, stanowi od 2005 oddział Muzeum Nadwiślańskiego.

Najważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Przymierze z dzieckiem, Wydawnictwo J. Mortkowicza, Warszawa 1927 (opowiadania: Prawa i lewa ręka, Polska na fiszmarku, Tamto spojrzenie; wznowienie Prószyński i S-ka 1999).
  • Twarz mężczyzny, Wydawnictwo J. Mortkowicza, Warszawa 1928 (mikropowieść).
  • Miłość panieńska. Sztuka w 4 aktach, wydawnictwo Rój, Warszawa 1932.
  • Dwa księżyce, Rój, Warszawa 1933.
  • Dyliżans warszawski, Rój, Warszawa 1935 (felietony),
  • Cudzoziemka, Rój, Warszawa 1936.
  • Dni powszednie państwa Kowalskich, Rój, Warszawa 1938 (pierwsza polska powieść radiowa).
  • Kowalscy się odnaleźli, Rój, Warszawa 1938.
  • Serce kraju, Rój, Warszawa 1939 (opowiadania).
  • Przyjaciele ludzkości, Rój, Warszawa 1939 (opowiadania dla młodzieży).
  • Zagranica, Rój, Warszawa 1939.
  • W domu i w Polsce, Rój, Warszawa 1939 (opowiadania).
  • Miasto Heroda. Notatki Palestyńskie, Rój, Warszawa 1939 (zapiski z podróży do Palestyny).
  • Serce kraju, Rój, Warszawa 1939 (opowiadania dla młodzieży).
  • Klucze, „Nowa Polska”, Londyn 1943 (dziennik).
  • Zmowa nieobecnych, Wydawnictwo Światowego Związku Polaków z Zagranicy, Londyn 1946.
  • Leśnik, „Kultura”, Paryż 1952.
  • Odkrycie Patusanu, PAX, Warszawa 1958 (szkice i reportaże)
  • Gaj oliwny, PAX, Warszawa 1961.
  • Don Kichote i niańki, 1965 (szkice z podróży).
  • Tristan 1946, Czytelnik, Warszawa 1967.
  • Fantomy, PAX, Warszawa 1972 (proza autobiograficzna).
  • Natura, „Pax”, Warszawa 1975.
  • Fantasia alla polacca, Czytelnik, Warszawa 1979 (studia o Stanisławie Przybyszewskim).
  • Przeźrocza. Notatki włoskie, PAX, Warszawa 1985.
  • Nowele i bruliony prozatorskie, Czytelnik, Warszawa 1985 (z posłowiem Heleny Zaworskiej).
  • Listy do Jerzego, 1988

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Marii Kuncewiczowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Po śmierci pisarki na podstawie dokumentów ustalono prawdziwy rok urodzenia 1895: Alicja Szałagan: Maria Kuncewiczowa. Monografia dokumentacyjna. Warszawa: Wydawnictwo IBL, 1995, s. 479. ISBN 83-85605-39-8.
  2. a b c d Stanisław Żak, Debiut [w:] Anna Bukowska (red.), Maria Kuncewiczowa. Portrety współczesnych pisarzy polskich, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.
  3. Doktorzy honoris causa UMCS. umcs.lublin.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  4. Odznaczenia Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Słowo Polskie”. Nr 104, s. 8, 17 kwietnia 1931. 
  5. Dziennik Polski r. XXX, nr 165 (9446), s. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]