Nikodem Sobik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nikodem Sobik
kapitan piechoty kapitan piechoty
Data i miejsce urodzenia 15 września 1894
Rowień (obecnie dzielnica Żor)
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1914–1925,
1939–1940
Siły zbrojne Kaiserstandarte.svg Armia Cesarstwa Niemieckiego,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 13 Pułk Piechoty
11 Pułk Piechoty
65 Starogardzki Pułk Piechoty
73 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Nikodem Sobik (ur. 15 września 1894 we wsi Rowień, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – oficer Wojska Polskiego, przedsiębiorca, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Nikodem Sobik urodził się w Rowniu (obecnie dzielnica Żor), był synem Jana i Pauliny z domu Oleś. Pochodził z wielodzietnej rolniczej śląskiej rodziny. W 1910 roku rozpoczął pracę w hucie „Silesia” w Rybniku, wkrótce potem za pracą udał się do Turyngii, gdzie do wybuchu I wojny światowej pracował w hucie.

W latach 1914–1918 służył w armii niemieckiej na froncie zachodnim, w artylerii. Po wojnie powrócił w rodzinne strony i rozpoczął działania w celu przyłączenia Śląska do Polski. Działał w Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, był jednym z pierwszych jej organizatorów. W marcu 1919 roku wraz z innymi działaczami POW został aresztowany w Rybniku przez Grenzschutz. Brał udział we wszystkich powstaniach śląskich w latach 1919–1921. Jako dowódca II batalionu 2 Żorskiego pułku powstańczego wsławił się m.in. zajęciem Żor i Rybnika oraz walkami o Paruszowiec. 28 sierpnia 1922 roku na rybnickim rynku został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari osobiście przez Józefa Piłsudskiego.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku i w 1922 roku został zweryfikowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 września 1920 roku. Po wojnie służył w 11 pułku piechoty[1].

22 listopada 1922 roku w mundurze porucznika Wojska Polskiego zjawił się na zabawie tanecznej w rodzinnym Rowniu. Wywołało to tumult, w rezultacie którego Sobik w obronie swego dobrego imienia i honoru wyciągnął rewolwer i śmiertelnie ranił 56-letniego rolnika Kaska, ojca dziesięciorga dzieci. Przybyła policja postawiła mu zarzut zabójstwa[2].

W 1924 roku został przeniesiony do 65 Starogardzkiego pułku piechoty do kadry oficerów rezerwowych, a w 1925 roku, na własną prośbę, przeniesiony do rezerwy. Został przydzielony do rezerw 4 pułku strzelców podhalańskich z PKU Pszczyna.

Zamieszkał w Rybniku, gdzie założył przedsiębiorstwo spedycyjno-transportowe. W 1924 roku ożenił się z Małgorzatą Elsner. Miał dwójkę dzieci, Mirosławę i Dagoberta. W okresie międzywojenny działał społecznie, m.in. w Związku Oficerów Rezerwy, Związku Powstańców Śląskich oraz Związku Strzeleckim.

W 1938 roku rozpoczął tworzenie na Śląsku oddziałów samoobrony. Łącznie zmobilizował około 3800 mężczyzn w 8 batalionach Ochotniczej Powstańczej Samoobrony[3]. Został uznany przez Niemców za wroga III Rzeszy i znalazł się na liście poszukiwanych przez Gestapo w Sonderfahndungsbuch Polen.

W sierpniu 1939 roku, przed wybuchem II wojny światowej, Nikodem Sobik został zmobilizowany, awansowany na kapitana, przydzielony do 73 pułku piechoty i mianowany dowódcą kompanii marszowej. W końcu września 1939 roku we Lwowie dostał się do niewoli sowieckiej i w 1940 roku zamordowany przez NKWD w Charkowie i pochowany w bezimiennej mogile zbiorowej. Obecnie jego szczątki spoczywają w Piatichatkach na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Straceń, poz. 3057.

5 października 2007 Minister Obrony Narodowej awansował go pośmiertnie do stopnia majora[4]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Jego imieniem nazwano ulicę w Rybniku.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski 1923 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1923, s. 155, 448.
  2. Niepotrzebni bohaterowie
  3. Patrz: Jan Delowicz, Śmierć przyszła wiosną: mieszkańcy ziemi rybnicko-wodzisławskiej z obozów .... str. 96
  4. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  5. BETA Księgi Cmentarne, ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl [dostęp 2017-05-19].
  6. SOBIK NIKODEM - Lista odznaczonych Krzyżem i Medalem Niepodległości - Niezwyciężeni 1918-2018 (pol.). Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2018-09-01].
  7. „Za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1937 r. nr 87, poz. 123

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Delowicz: kpt. Nikodem Sobik bohater dwóch miast. Żory: Towarzystwo Miłośników Miasta Żory, 2001. ISBN 83-913366-3-8.
  • Charków : księga cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Warszawa: Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2003, s. 498. ISBN 83-916663-5-2.
  • Jan Delowicz: Śmierć przyszła wiosną: mieszkańcy ziemi rybnicko-wodzisławskiej z obozów Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków zamordowani w roku 1940 w Katyniu, Charkowie i Kalininie. Żory: Towarzystwo Miłośników Miasta Żory, 2000, s. 93–98. ISBN 83-913366-0-3.
  • Rocznik Oficerski 1924 – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1924, s. 279, 484.
  • Rocznik Oficerski 1934 Rezerw – Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1934, s. 28, 578;
  • Jednostka Strzelecka 2031 im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego w Rybniku, Biografia kpt Nikodema Sobika. www.js2031.y0.pl. [dostęp 2012-11-03].